اثر قصه درمانی بر کاهش علائم پرخاشگری- قسمت 6

آنها احساس خوبی درباره خودشان داشته باشند قادرند بازتاب این احساس را به دیگران – اعم از خواهر / برادرها دوستان و آشنایان – نیز تعمیم دهند و اگر احساس خوبی درباره خودشان نداشته باشند با گفتن جمله هایی مثل ((من خوب نیستم )) و یا(( نمی توانم هیچ کاری را درست انجام دهم )) باعث ناراحتی رنجش و افسردگی خود می شوند.عزت نفس عاملی است که می تواند تاثیری عمیق بر زندگی فرد داشته باشد. بنابراین بسیار مهم است که پدر و مادر بتوانند به فرزندانشان در افزایش عزت نفسشان کمک و یاری کنند . آنان می توانند با استفاده از شیوه های گوناگون فرزند پروری به فرزندان خردسالشان بیاموزند که چگونه حس شایستگی توانمندی و ارزشمندی را در خود رشد و پرورش دهند.(زولتن و لانگ 2004).
شیوه های پرورش عزت نفس کودکان عبارتند از :
کودکان را به عنوان فردی ارزشمند دوست داشتنی و شایسته بپذیریم.
کودکان را مورد حمایت و تشویق خود قرار دهیم.
محیطی سر شار از علاقه اعتماد و امنیت برای کودکان فراهم کنیم.
قوانین و محدودیت های قابل قبولی برای کودکان فراهم کنیم.
نسبت به دیدگاه ها نگرش ها و رفتارهای خود حساس و هوشیار باشیم.
نسبت به قول هایی که به کودکان می دهیم وفادار بمانیم.
مثبت گویی درباره خود را به کودکان آموزش دهیم.
توانایی ها استعدادها و علائق کودکان را تشویق کنیم.
کودکان برای به دست آوردن پاسخ های مناسب و مثبت و توسعه روابط دوستی خود به کسب مهارتهای اجتماعی نیازمندند . آن گروه از کودکانی که فاقد این گونه مهارت ها باشند به زودی منزوی و تنها خواهند شد و احتمال دارد با دست زدن به خشونت و پرخاشگری درصدد کسب محبوبیت اجتماعی برآیند.(سلحشور1387).
آموزش مهارتهای کنترل خشم و پرخاشگری که طی آن راههای درست و مناسب بروز و مدیریت هیجانات ارائه می شود می تواند در کاهش رفتار پرخاشگرانه موثر باشد . با استفاده از خود آرام سازی و خودگویی مثبت و خویشتن داری می توان احساس خودکارآمدی و مهارت های اجتماعی را افزایش داد.(شچتمن 1999).
رئوس محتوا و برنامه های آموزشی مدیریت خشم طی 8 جلسه به شرح زیر آموزش داده می شود :
*معرفی برنامه ها و بیان انتظارات ومقررات
*تشریح مفهوم خشم و پرخاشگری
* بیان علائم جسمانی خشم و راههای تشخیص زود هنگام آن
* توضیح شیوه آرام سازی خویشتن
* توضیح چگونگی تغییر خود گروهی
*آموزش شیوه ابراز خشم به صورت سازگارانه
* آموزش روش حل مسئله
* ارزیابی برنامه و پاسخ گویی به سوالات . (شچتمن 1997).
6- تنبه: اگر تنبیه خردمندانه و در زمینه رابطه ای گرم و پر محبت انجام بگیرد می تواند موثر باشد. عامل مهم دیگر در اثر بخشی تنبیه شدت یا محدودیت آن است. تنبیه شدید یا مقید کننده می تواند بی اندازه ناکام کننده باشد و از آنجا که ناکامی یکی از علل اصلی پرخاشگری است عاقلانه است که از استعمال فنون ناکام کننده در کوشش جهت تقلیل پرخاشگری احتراز شود.(شچتمن و اچشل 1996).
7- ایجاد هم حسی نسبت به دیگران : وارد آوردن درد و رنج عمومی به دیگران برای اغلب مردم مشکل است مگر اینکه بتواند راهی برای انسانیت زدایی از قربانی بیابند. از طریق خصوصیت هم حسی ارتکاب پرخاشگری مشکل تر می شود . چرا که یک همبستگی منفی بین هم حسی و پرخاشگری در کودکان وجود دارد و هرچه این توانایی افزایش یابد از میزان پرخاشگری کاسته می شود. (اسخودولسکی ، کاسینو و گرومن 2004).
8- قصه درمانی: به طور کلی کودکان و نوجوانان علاقه ای به شرکت در جلسات درمانی ندارند اما قصه را دوست دارند و از آن لذت می برند به خصوص به نظر می رسد به آن اعتماد می کنند. (شچتمن و ناسارالادین 2006).

قصه گویی یکی از بهترین شیوه ها در مشاوره با کودکان است به طوری که آنها می توانند با احساسات و افکار و رفتارهایی مقابله کنند که هنوز نمی توانند با مشاوره به طور مستقیم درباره ی آنها صحبت کنند . قصه همچنین در کودکان برای تشخیص پیامدهای احتمالی رفتارشان مفید است . قصه گویی یکی از کارکردهای روانشناختی پایه است.
از این رو درمانگران از قصه ها به عنوان روش مفید در کارهای بالینی استفاده می کنند. (اورتکات 2002).

2-3-پیشینه پژوهش

2-3-1- پژوهش های انجام گرفته در داخل کشور
شعرباف ، صفدری ، قنبری، بنی هاشم ( 1391 )در پژوهشی به بررسی تاثیر قصه درمانی بر کاهش اضطراب کودکان سرطانی پرداختند . در این پژوهش که از نوع نیمه آزمایشی بود با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس از میان کودکان مراجعه کننده به بیمارستان دکتر شیخ مفید مشهد ( درمحدوده سنی 8 تا 12 سال) تعداد 27 نفر برای شرکت در پژوهش انتخاب شدند و در گروه کنترل و آزمایش به طور تصادفی گمارده شدند . این افراد در ابتدا با آزمون اضطراب جهت ُاندازه گیری میزان اضطراب مورد آزمون قرار گرفتند . سپس در گروه آزمایش مداخله قصه درمانی به مدت 8جلسه اجرا شد . بعد از اتمام این دوره نتیجه گیری نشان داد قصه درمانی بر کاهش اضطراب کودکان سرطانی تاثیر گذار است.

تاج آبادی ، رحیمی ، شعبانی (1390) در پژوهشی به بررسی تاثیر قصه گویی بر کاهش میزان افسردگی کودکان پرداختند . نتایج تحقیقات به عمل آمده نشان داد که قصه گویی بر افسردگی کودکان موثر بوده است و الگوی آموزش خوش بینی به روش قصه گویی باعث کاهش میزان افسردگی کودکان و پایداری اثر آن بعد از 6 ماه دیده شده است. بنابراین استفاده از الگوی قصه گویی می تواند برکاهش افسردگی کودکان تاثیر نسبتا ماندگاری داشته باشد.

رجب پور و جهانشاهی (1390) در پژوهشی به بررسی تاثیر قصه درمانی در کاهش اختلالهای رفتاری دانش آموزان مقطع ابتدایی پرداختند و تعداد 30 نفر از کودکان ابتدایی مشهد انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند و پس از اجرای برنامه قصه درمانی نتایج نشان داد که قصه درمانی در کاهش نشانه های اختلال رفتاری موثر بوده است.
رجب زاده ، موسوی ، بیاضی ( 1388 ) در پژوهشی به بررسی اثر بخشی قصه درمانی در کاهش پرخاشگری کودکان پیش دبستانی پرداختند . در این پژوهش که در چهارچوب روش شبه تجربی در قالب طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل انجام شد 60 نفر کودک 6 ساله (گروه دختران 30 نفر و گروه پسران 30 نفر ) که در پرسشنامه واحدی نمره دو انحراف معیار بالاتر از میانگین را کسب نمودند انتخاب و به طور تصادفی به 2 گروه آزمایش و 2 گروه کنترل گمارش شدند . گروه آزمایش به مدت 12 جلسه 45 دقیقه ای هفته 2 جلسه تحت قصه درمانی قرار گرفتند . نتایج این پژوهش قابلیت کاربرد قصه و ساختار آن را در حل مشکلات کودکان نشان می دهد.
یوسفی لویه ، دلاور و یوسفی لویه (1387) در پژوهشی به بررسی تاثیر قصه درمانی برکاهش نشانه های اختلال اضطرابی پرداختند . این پژوهش روی دانش آموزان کلاس چهارم دارای اختلال اضطرابی انجام شد و 14 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند و نتایج پژوهش بیانگر این بودند که نشانه های اختلال اضطرابی در کل آزمودنی ها پس از قصه درمانی کاهش معنی داری پیدا کرده بود.
شیبانی ، یوسفی لویه ، دلاور و غفاری (1385) در پژوهشی به بررسی رابطه قصه درمانی بر کاهش علائم افسردگی کودکان پرداختند و به این منظور 5 نفر از دانش آموزان ابتدایی به عنوان نمونه انتخاب شدند و نتایج پژوهش نشان داد که افسردگی تمام آزمودنی ها در پایان پژوهش کاهش یافته بود.

2-3-2- پژوهش های انجام گرفته در خارج از کشور
برت (2003) در پژوهشی به بررسی رابطه قصه درمانی بر افسردگی در کودکان پرداخت . این پژوهش روی 400 کودک دبستانی انجام شد و نتایج حاکی از این بود که قصه درمانی بر کاهش علائم افسردگی کودکان موثر بوده است.
کریک ، کاساس و ماشر (1997) در پژوهشی به بررسی رابطه قصه درمانی بر پرخاشگری پرداختند, برای این منظور نمونه ای شامل 120 پسر انتخاب کردند و پژوهش را روی آنها اجرا کردند نتایج حاکی از آن بود که قصه درمانی پرخاشگری را کاهش می دهد و در دراز مدت نیز این نتایج پایدار بود.

فصل سوم
روش پژوهش

در این فصل ابتدا طرح پژوهش ‘ جامعه آماری و روش انتخاب نمونه مورد بررسی قرار می گیرد و سپس روش اجرای پژوهش و روش آماری تحلیل داده ها مورد بررسی قرار می گیرد.