تحلیلی بر فرصتها و چالش­های تولید دانش مدیریت در نظام آموزش عالی ایران

۶.۱  تعریف مفاهیم و اصطلاحات۹

فصل دوم:  ادبیات و پیشینه پژوهش ۱۲۱.۲ پارادایم .۱۴۲.۲ پارادایم اثبات­گرایی .۱۵۲-۲-۱هستی­شناسی اثبات­گرایی .۱۵۲-۲-۲ شناخت­شناسی اثبات­گرایی .۱۶۲-۲-۳ روش­شناسی اثبات­گرایی۱۷۲-۲-۴ کاربرد پارادایم اثبات­گرایی در مدیریت .۱۷۲-۲-۵ ارزیابی پارادایم اثباتی .۱۸۳.۲ پارادایم تفسیری۱۹۲-۳-۱ هستی­شناسی تفسیری۲۰۲-۳-۲ شناخت­شناسی تفسیری۲۱۲-۳-۳ روش­شناسی تفسیری .۲۱۲-۳-۴ کاربرد پارادایم تفسیری در مدیریت۲۲۲-۳-۵ ارزیابی پارادایم تفسیری۲۳۴.۲ پارادایم انتقادی۲۴۲-۴-۱ ارزیابی پارادایم انتقادی۲۵۵.۲ ارزیابی و نقد پارادایمها .۲۷۲-۵-۱ رویکرد اثباتی .۲۷۲-۵-۲ رویکرد تفسیری .۳۰۲-۵-۳ رویکرد انتقادی۳۴۶.۲ انتخاب پارادایم .۳۷۷.۲ پارادایم اسلامی۳۹۲-۷-۱ ضرورت استفاده از پارادایم اسلامی .۴۱۸.۲ تاریخچه آموزش عالی .۴۶۲-۸-۱ چالشها و مسائل اصلی آموزش عالی .۵۴۲-۸-۲ وضعیت سیاست­گذاری و راهبری در آموزش عالی۵۵۲-۸-۳ نارسایی­های قوانین حاکم بر نظام آموزش عالی .۵۷·     نارسایی­های قانونی .۵۸·     نارسایی­های انتخاب دانشجو۶۰·     نارسایی­های مرتبط با منابع انسانی-کارکنان آموزشی .۶۲·     نارسایی­های مرتبط با منابع انسانی-کارکنان غیرآموزشی۶۴·     نارسایی­های مرتبط با منابع مالی .۶۵۲-۸-۴ افت تحصیلی و ناکارایی داخلی آموزش عالی۶۸۲-۸-۵ نارسایی­های دوره­ های علمی-کاربردی در آموزش عالی .۶۹۹.۲ توسعه فرهنگی در ایران .۷۲۱۰.۲ جهانی شدن .۷۳۱۱.۲ مطالعات فرهنگی و جهانی شدن۷۴۲-۱۱-۱ تاثیرات جهانی شدن۷۷۲-۱۱-۲ جهانی شدن و هویت ملی۷۷۱۲.۲ مفهوم دانش .۸۰۲-۱۲-۱ تعاریف دانش .۸۰۲-۱۲-۲ تعریف علم۸۱۲-۱۲-۳ مرز علم و دانش۸۲۲-۱۲-۴ انواع دانش .۸۳۲-۱۲-۵ تعامل دانش صریح و ضمنی .۸۳۲-۱۲-۶ ایجاد دانش .۸۴۲-۱۲-۷ روش های دانش آفرینی در سازمان .۸۴۲-۱۲-۸ کاربرد دانش .۸۵۲-۱۲-۹ دانش به مثابه یک عامل تولید .۸۶۲-۱۲-۱۰ ویژگیهای جامعه دانش .۸۶۲-۱۲-۱۱ اصول مدیریت دانش .۸۷۲-۱۲-۱۲ فرهنگ معرفتی تولید دانش جدید۸۸۱۳.۲ موانع توسعه علمی۹۲·     ریشه ­های تاریخی .۹۲·     عوامل سیاسی .۹۳·     عوامل فرهنگی- اجتماعی۹۳·     عوامل اداری- مدیریتی .۹۴·     سایر مشکلات۹۶۱۴.۲ تقسیم ­بندی موانع تولید دانش۹۷۲-۱۴-۱ موانع ذاتی۹۸۲-۱۴-۲ موانع عرضی .۱۰۰·     موانع درون حوزه­ای۱۰۰·     رواج پژوهش بدون آموزش .۱۰۰·     ضعف در نیروی انسانی علمی- دانشگاهی(اموزشی-پژوهشی)۱۰۰·     فقدان محافل علمی – پژوهشی در گرایش­های مدیریت .۱۰۱·     فقر روش­شناسی در مدیریت۱۰۲·     فقدان زایندگی در کاربرد روش­شناسی۱۰۳·     آموزش بی­کفایتی علمی- دانشگاهی۱۰۳·     ریاکاری پژوهش۱۰۴·     دشمن­ورزی با دانش غیر .۱۰۵·     غیردوستی وغریبه­پرستی(بی­اعتقادی به تولیدات داخلی) .۱۰۶·     غربت رابطه علمی سازنده بین دانشجو استاد .۱۰۷·     بهره هوشی گرایشهای مدیریت۱۰۸·     دسترسی نداشتن به ماحذ دانشی موجود۱۰۸·     پاسداری از روش­شناسی۱۰۹·     موانع فراحوزه­ای۱۱۰·     گسست بین تاریخ علمی ملی- دینی .۱۱۰·     تنزل جسارت در تولید نظریه ملی۱۱۱·     جست و جوی قهرمان و پیرپرستی .۱۱۱·     قحطی گفتمان و تضارب آرا .۱۱۲·     حجاب معاصرت .۱۱۲۱۵.۲ پیشینه پژوهش .۱۱۳۲-۱۵-۱ پیشینه داخلی .۱۱۳۲-۱۵-۲ پیشینه خارجی .۱۱۶۱۶.۲ مدل مفهومی مبانی نظری۱۱۹فصل سوم: روش پژوهش ۱۱۸۱.۳ روش پژوهش۱۲۱۲.۳ روش های گردآوری اطلاعات .۱۲۲۳-۲-۱ منابع کتابخانه­ای .۱۲۲۳-۲-۲ پرسشنامه۱۲۳۳.۳ روایی و پایایی پرسشنامه .۱۲۳۴.۳ روش تعیین روایی .۱۲۳۵.۳ روش تعیین پایایی۱۲۳۶۰۳ جامعه و نمونه آماری۱۲۶۳-۶-۱ قلمرو مکانی پژوهش۱۲۸۳-۶-۲ قلمرو زمانی پژوهش .۱۲۸۷.۳ روش های تجزیه و تحلیل داده­ ها۱۲۸۳-۷-۱ روش دلفی .۱۲۹۳-۷-۲ آزمونهای ناپارامتری۱۳۱فصل چهارم: تجزیه وتحلیل داده­ ها ۱۳۳۱.۴ انجام پرسشنامه اول۱۳۴۴-۱-۱ فرصت­های تولید دانش۱۳۵۴-۱-۲ چالشهای تولید دانش .۱۳۵۲.۴ ارزیابی پرسشنامه دوم با بهره گرفتن ازآزمونهای ناپارامتری۱۳۵·     آزمون علامت برای سوالات ۱۹-۱ .۱۳۸·     آزمون فریدمن برای سوالات ۲۳-۲۰۱۴۵·     آزمون علامت برای سوالات ۲۳-۲۰۱۴۸فصل پنجم: بحث و نتیجه ­گیری ۱۵۶۱.۵ بحث و نتیجه ­گیری بر اساس سوالات پژوهش۱۵۷۵-۱-۱ پاسخ به سوال اول پژوهش .۱۵۷۵-۱-۲ پاسخ به سوال دوم پژوهش .۱۵۸۵-۱-۳ پاسخ به سوال سوم پژوهش۱۶۰۲.۵ پیشنهادات پژوهش .۱۶۱۵-۲-۱ پیشنهادات کاربردی .۱۶۱۵-۲-۲ پیشنهادات پژوهشی .۱۶۴۳.۵ محدودیت های پژوهش .۱۶۴فهرست منابع . ۱۶۶ضمائم . ۱۷۲ 

مقدمه   

پویایى شگرف علمى در شناخت جهان هدفدار و قانونمند، با اتکا به خلّاقیت‌هاى نهفته الهى و قوّه فعال اندیشه و ارزش بخشیدن به مرتبه تفکر و تعلیم و تعلم، به

 نوآفرینى و پیشرفت فضاى عمومى زندگى و ارتقاى تمدن بشر منجر شده است. این پیشرفت، حاصل تلاقى و تلفیق فرهنگ‌ها و تمدن‌هاى گوناگون و نتیجه فرایند رشد یابنده‌اى در ابعاد مختلف است که توانمندى، توسعه و استقلال واقعى کشورها را ـ که با توانایى آنها در تولید علم و تحقیقات نسبت مستقیم دارد ـ در بر مى‌گیرد. (ملکیان۱۳۸۹)

ارتقاى شناخت و معرفت جامعه در تمام زمینه‌ها، بیش از پیش در گرو توسعه علمى است. براى تحقق توسعه علمى باید بسترهاى مناسب علمى فراهم شود؛ چراکه تولید علم از نشانه‌هاى آفرینش فرهنگى است که فقط در یک مجموعه منظم و خلّاق صورت مى‌گیرد. باید توجه داشت که تولید علم بدون توجه به زمینه‌هاى فرهنگى و منزلت اجتماعى و تحول فکرى و نهادینه و نظام‌مند کردن و به عبارتى، مدیریت منطقى و مؤثر امکان‌پذیر نیست. بدون تردید، هم سرچشمه دردها و هم آغاز درمانشان در توسعه‌یافتگى علمى است.

توجه به تجدید ساختار علمى کشور، رفع اقدامات موازى و توجه به حرمت و منزلت نهاد دانشگاه، دانشگاهیان و دانشجویان از بدیهى‌ترین لوازم و مقتضیات تحرّک و توسعه علمى هستند که با مدیریت و برنامه‌ریزى مؤثر مى‌توان در تولید علم مورد تأکید مقام معظم رهبرى گامى بلند برداشت تا شاهد ارتقاى جایگاه واقعى کشورمان در عرصه علمى و بین‌المللى و تولید علم به جاى ترویج آن بود. (عاملی۱۳۸۳)

بررسی سیاست ها و برنامه ­های توسعه کشورهای صنعتی گویای این واقعیت است که این کشورها به اهمیت و جایگاه علم و فناوری واقف بوده و این دو را محور توسعه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی خود تلقی کرده­اند. بدون شک کشور ما نیز باید برای تحقق اهداف سند چشم انداز ۱۴۰۴ توسعه علمی را محور توسعه قرار دهد؛ زیرا دانش بنیان توسعه همه جانبه­ای است که رکن و اساس آن دانایی است.

هدف این پژوهش، شناسایى فرصتها و چالشهای پیش­ ‌روى تولید دانش مدیریت در راستاى توجه دادن سیاست‌گذاران، مسئولان، برنامه‌ریزان و رؤساى دانشگاه‌ها به این مهم و برنامه‌ریزى براى مدیریت مؤثر آن مى‌باشد.

  • بیان مساله

ضرورت ارتقای علمی جوامع اسلامی در جهان کنونی، امری غیرقابل انکار است. ایجاد زمینه‎های تبادل علمی با سایر جوامع به منظور بهره ­برداری بجا از دست‎آوردهای آنها و نیز ترویج آرا و اندیشه‎های علمی خویش در محافل علمی جهان، یکی از گزینه‎های ضرورت بخشی به تولید اندیشه است. رکود علمی حاکم بر جوامع اسلامی که پس از دوران شکوفایی تمدن اسلامی اتفاق افتاد،‌ زمینه را برای پیشرفت و استفاده جوامع غربی از پتانسیل‎های علمی مسلمین فراهم آورد، به گونه‎ای که بلافاصله پس ازا ین رکود، شاهد بالا گرفتن پیشرفتهای علمی در غرب بودیم از این روی بی‎جا نیست اگر بگوییم رکود مسلمین در حوزه‎های علمی، یکی از علل عمده تسلط جوامع غربی بر آنها بود. (همتی،۱۳۸۶)

بدیهی است نجات از این وضعیت به گونه‎ای که ملل اسلامی بتوانند در پیشرفت جهان علم و اندیشه، دخیل بوده و نقش بسزا داشته باشند و بلکه بسان دوران شکوفایی تمدن اسلامی، دیگران را سفره‎نشین علم خویش کنند، در گرو بها دادن به علم و اندیشه در حوزه‎های مختلف آن و در یک کلام تحقق یک نهضت و خیزش عمومی در راستای تولید علم است.

تحقق تحول علمی و ایجاد علم برای جوامع اسلامی خصوصاً جامعه دینی ایران از جهاتی به شرح ذیل ضرورت دارد: (عاملی،۱۳۸۳)

۱-  جهانی شدن اسلام که هدف عالیه حضرت رسول ـ صلّی الله علیه و آله ـ و ائمه هدی ـ علیهم السلام ـ است، متوقف بر اموری است. یکی از مهمترین آنها، آن است که جوامع اسلامی بتوانند در حوزه‎های مختلف علمی از غرب سبقت گرفته و در علوم مختلف، صاحب رأی و نظر نوین گردند. بدیهی است یکی از نتایج عمده این توسعه علمی در سطح بین‎المللی، جهانی شدن اسلام است. زمانی مسلمین می‎توانند در محافل علمی جهان خود را نشان دهند و توجه جهان غرب را به خود جلب کنند که از یک نشاط علمی به روز و کارآمد برخوردار باشند و نیازمندی جهان غرب به علم و فکر مسلمین احساس گردد. آنجاست که اسلام می‎تواند به عنوان دین جامع و پیشرو در تمام شؤونات بشری، خود را جاودانه به دنیا معرفی کند و شاهد قدرت واقعی خود در جذب انسان‎ها به سوی خود، باشد در غیر این­صورت در بر پاشنه سابق (یعنی دوران رکود تمدن اسلامی) خواهد چرخید.  (عاملی۱۳۸۳)

۲- فرهنگ مدرن غرب بر بنیادهای اومانیستی و سکولاری مبتنی بوده و به دنبال ساختن تمدنی با همان صبغه و نگاه خاص خویش است. بدیهی است جهانی سازی این فرهنگ و تمدن که الآن غرب در پی آن است، و لازمه‎اش ورود به جامعه دینی ما نیز هست، چه بسا هویت دینی و فرهنگی ما را تحت الشعاع قرار داده و باعث جذب نخبگان به سوی این فرهنگ شود. قهراً‌ نتیجه چنین بحران هویتی که متوجه جامعه ما می‎شود از دو حال خارج نیست یا موجب استحاله نخبگان در این فرهنگ وارداتی است و یا

این مطلب را هم بخوانید :  مدل مسیری قدرت رابطه با مشتریان در موسسات خدمات مالی شهر ایلام

مطلب دیگر :

پایان نامه : مهارت های شناختی             

 گرفتار آمدن آنها در دام تردید و انزوا نسبت به فرهنگ دینی و ملی خود است. از این رهگذر است که ارتقاء کیفی علم و اندیشه و غنی سازی فرهنگ و تمدن اسلامی جهت صیانت مسلمین از انفعال‎پذیری نسبت به فرهنگ و تمدن غرب، در قالب نهضت تولید علم که منتهی به احیاء تمدن فراگیر اسلامی باشد، امری ضروری خواهد بود. بدیهی است هرگاه یک خیزش عمومی در راستای توسعه علمی و فرهنگی به وقوع بپیوندد و در سایه آن اندیشمندان و نخبگان به جای پرداختن به شرح و بسط مطالب وارداتی و تقلید از آنها به تولید علم و نظریه جدید بیندیشند و از ساحت گزاره‎ها به ساحت نظریه‎پردازی و تولید گزاره پیش بروند، شاهد انقلابی عظیم در حوزه‎های مختلف علمی خواهیم بود.

(رفیع پور۱۳۸۱)

در سند چشم­انداز هر کشوری نقش برجسته­ای به حوزه علوم انسانی در ارتقای زندگی ملی آن کشور داده شده است. بی­تردید ارتقای تولیدات این حوزه از دانش می ­تواند مسیر پیشرفت عالمانه کشور را به سمت اهداف عالی آن هموار سازد اما خلق این نوع دانش در کشور ایران دچار نوعی کندی است اگرچه دیرینگی این حوزه به قدمت حضور آدمی بر روی کره خاکی است. تمدن افزون بر ۲۵۰۰ ساله ایران نیز تجلی پیشینه این حوزه از دانش بشری است اما با وجود این در مقایسه با علوم تجربی و طبیعی تولیدات حوزه علوم انسانی و اجتماعی چشمگیر نیست. (دانایی فرد۱۳۸۸)

مدیریت به عنوان شاخه­ای از علوم انسانی در توسعه جوامع به ویژه کشورهای در حال توسعه نقش کلیدی و موثر دارد. جوامع در حال توسعه و از جمله ایران به منظور بهره­ گیری موثر از امکانات و منابع خود به انتقال تئوریها و دانش مدیریت کشورهای غربی و دیگر جوامع پیشرفته اقدام می نمودند بعد از گذشت زمان متوجه شدند که این روش نه تنها به بهبود وضع کشورشان کمکی نکرده است بلکه مشکلی بر مشکلات قبلی اضافه شده است. به عبارت دیگر کشورهای در حال توسعه و از جمله کشور ما میوه­های تمدن جدید را به وفور و سیل­آسا وارد کرده­اند، از محصولات تکنولوژیکی گرفته تا نهادهای سیاسی و اقتصادی اما چون قالبهای حقوقی، اخلاقی، فلسفی مناسب این محصولات که باید حول آنها وجود داشته باشد همراه آن انتقال نیافته و چون جایگاه و اقلیم یا محیط زیست مناسبی نتوانسته ­اند در این جوامع پیدا کنند لذا نقش­شان بیشتر تخریبی بوده است تا سازندگی و جهت­گیری و چارچوب ذهنی این تئوریها قطعا جوابگوی مسائل مدیریت کشورها نبوده است هرچند ممکن است برخی از فنون و تکنیک­های موجود مدیریت در اداره سازمانها کاربرد داشته باشد و ضوابط منظمی را برای بهره­وری موثر در اختیار بگذارد اما حتی اقتباس و اتخاذ تعدیل شده این فنون زمانی موثر خواهد بود که در چارچوب تئوری بومی مدیریت که بر پایه ویژگی­های جامعه تنظیم و تدوین شده باشد، به کارگرفته شوند. (ایران زاده ۱۳۸۱)

تحولات سریع و شگرف در تمامی ابعاد زندگی فردی، اجتماعی و حرفه­ای، مدیران امروز را با چالشها و فرصت­های متعددی روبرو ساخته است مواجهه خردمندانه با این چالشها و بهره ­برداری از فرصتها جز با یک نگاه تیزبین، موشکافانه و عالمانه ممکن نیست. زیرا پا به عصری نهاده­ایم که نظریه و نظریه­پردازی و به ویژه دانش حاصل از آن اهمیت ویژه­ای در حل مسائل بشری یافته و کلید کامیابی فرد، سازمان و ملت­ها گشته است لذا آموزش و نظامهای آموزشی و تولید کننده دانش اهمیتی بیش از پیش یافته و مدیریت آنها از عوامل تایین کننده کیفیت آموزش به طور اخص وکامیابی ملتها در دستابی به توسعه به طور اعم می­باشد بدیهی است مدیرانی در این عرصه موفق­ترند که از دانش بیشتر و متناسب با جامعه خود برخوردار باشند. (حیدری ۱۳۸۹)

تعیین دقیق و درست چالشهای تولید دانش در کشور ما ضرورتى اکید دارد. چرا که هرگونه تحرکى در عرصه تولید دانش پیشاپیش مستلزم شناخت درست چالشهای آن است.

با توجه به اینکه در کشور ما میزان تولید دانش در حوزه مدیریت در مقایسه با حوزه علوم تجربی و طبیعی بسیار کند است و این در حالی است که در سالهای اخیر به علت استقبال بخشهای مختلف جامعه تقاضا برای تحصیل در این عرصه افزایش یافته و شماری از دانشگاه ها به گسترش دوره تحصیلات تکمیلی (ارشد، دکتری) در حوزه مدیریت روی آورده اند براین اساس پژوهش حاضر در صدد است ، ضمن تاکید برضرورت مشارکت و فعال شدن نهضت تولید دانش مدیریت در کشور که شرط حیاتی برای حفظ و تقویت موجودیت، هویت و استقلال و اقتدار کشور است، تحلیلی بر فرصتها و چالشهای موجود درفرایند تولید و توسعه دانش مدیریت در نظام آموزش عالی کشور داشته باشد.

  • اهمیت و ضرورت پژوهش

بررسی روند توسعه کشورهای پیشرفته نشان دهنده آن است که این کشورها به اهمیت و جایگاه تولید علم کاملاً واقف بوده ­اند و برای تحقق آن به برنامه ­ریزی­های استراتژیک متوسل شده ­اند. بدون تردید کشور ما نیز باید برای تحقق اهداف سند چشم­انداز، تولید علم را در محور برنامه ­های توسعه خود قرار دهد. در حقیقت، علم محوری و دانایی مداری بعنوان ستاره راهنمای حرکت دستگاه های اجرایی کشور محسوب می­شوند و البته اتخاذ این رویکرد با توجه به مجموعه تحولات بین ­المللی کاملاً منطقی به نظر می­رسد؛ چرا که برخورداری از روش­ها، نظریه­ها و اندیشه­ های جدید، کلید حل مشکلات و زمینه­ساز تبدیل تهدیدها به فرصت­ها می­باشد. از آنجایی که بسیاری از کشورهای در حال توسعه نیز به این مهم توجه کرده­اند ضرورت توجه به علم و خط­مشی­های رسیدن به آن در کشورمان به شدت احساس می­شود. ایران کشوری عظیم و در منطقه­ای حساس و ژئوپلیتیک واقع شده و از این­رو از داخل و خارج با چالش­هایی مواجه است که از جمله پیامدهای آن مطرح شدن مسئله ضرورت توانمندی برای ایران اسلامی می­باشد. از آنجا که حرکت لازمه رشد و حیات بوده و بحث از لزوم قدرتمند شدن جدیدی به نظر می­رسد، شاید پرداختن به تولید علم ضرورت توانمندی باشد. رشته مدیریت از جمله رشته­های علوم انسانی است که بخاطر اهمیت آن در مسایل مدیریتی و رهبری سازمانها و جوامع از اهمیت ویژه­ای برخوردار است و توجه صاحبنظران و دانشمندان زیادی را به خود جلب کرده است. در این میان تولید دانش در ایران همواره با موانعی روبرو بوده است که رشته مدیریت از این حیث مستثنی نبوده است. اهمیت رشته مدیریت در امر زمامداری و نیز در امر مدیریت سازمانها و لزوم بازنگری در مبانی مدیریت غربی و همخوانی با ایده­های اسلامی موجب گردیده است تا تولید دانش در رشته مدیریت از اهمیت ویژه­ای برخوردار شده و شناسایی فرصت­ها و موانع تولید دانش مدیریت ضرورت یابد. امروزه ضرورت پالایش رشته­های علوم انسانی و اجتماعی به ویژه مدیریت در ایران از طریق تولید دانش از مسائل اساسی محسوب می شود و نظام آموزش عالی کشور که متصدی تولید دانش است بایستی اهمیت خود را بر تولید دانش در این زمینه قرار دهد. (جاوید ۱۳۸۹) تحقیقات زیادی در زمینه تولید دانش انجام شده است لیکن تحقیق جامعی که به بررسی چالشها و فرصت­های تولید دانش در رشته مدیریت و با بهره گرفتن از روش دلفی و اجماع نظر خبرگان صورت گیرد در میان تحقیقات مشاهده نشد و لذا این  مورد می تواند وجه تمایز این تحقیق با تحقیقات دیگر در این موضوع باشد.

  • پرسشهای پژوهش

پرسش ۱: فرصت ها و چالشهای تولید دانش در حوزه مدیریت در کشور ایران کدامند؟

پرسش ۲: تولید دانش مدیریت درنظام آموزش عالی  ایران چگونه است؟

پرسش ۳: موانع ذاتی و عرضی تولید دانش در کشور ما چیست؟

۵۰۱ اهداف پژوهش

۱-۵-۱ هدف کلی: شناخت و تبیین فرصت­ها و چالش­های موجود در زمینه تولید دانش مدیریت در نظام آموزش عالی ایران.

 ۱-۵-۲  هدفهای فرعی:

  • بررسی فرصت­های موجود در زمینه تولید دانش مدیریت
  • بررسی چالش­های موجود در زمینه تولید دانش مدیریت
  • بررسی موانع ذاتی تولید دانش در عرصه تولید دانش
  • بررسی موانع عرضی تولید دانش در حوزه مدیریت
  • ارائه راهکار به منظور بهره برداری از فرصتها و تبدیل چالشها به فرصتها

۶.۱  تعریف مفاهیم و اصطلاحات

دانش

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *