جرأت ورزی و اهداف آن

جرأت ورزی

جرأت ورزی، یعنی دفاع از حقوق خود و بیان افکار و احساسات خویش که به شیوه مستقیم، صادقانه و مناسب انجام شود. افراد جرأت­ورز برای خود و دیگران احترام قائل هستند. آنان منفعل نیستند و ضمن این که به خواسته ها و نیازهای دیگران احترام می­گذارند، اجازه نمی دهند دیگران از آنها سوء استفاده کنند و به شیوه ماهرانه با آنان ارتباط برقرار کنند. ولپی[1] (2002)، رفتار جرأتمندانه یک اظهار بیان مناسب هیجانات واحساسات به جز (اضطراب) نسبت به دیگری می باشد وجود چنین رفتاری موجب می شود که فرد احساسات و هیجانات خود را در برابر رفتار دیگران، بدون ترس و به شکل صحیح ابراز کند. دانش آموزانی که جرأت ورز هستند و از عزت نفس بیشتری برخوردارند، به توانایی های خود اطمینان دارند و برای رسیدن به موفقیت حداکثر تلاش خود را به کار می گیرند و سپس با اسناد این موفقیت به قابلیت های خویش بر عزت نفس خود می افزایند. توجه داشته باشید که جرأت­ورزی و پرخاشگری از یکدیگر متمایزند. پرخاشگر بودن به معنی دفاع از حقوق خود به شیوه ای خصمانه است که فرد سعی می کند نیازها وخواسته های خود را از طریق غالب شدن، توهین و تحقیر دیگران برآورده کند که در این میان برای حقوق و خواسته دیگران اهمّیّتی قائل نیست(باقر غباری بناب و دکتر حجازی[2]، 1386).

برای درک بیشتر تفاوت جرأت ورزی (حدّ وسط برخورد منفعلانه و پرخاشگری) با هر یک از رفتار انفعالی و پرخاشگرانه به مثال های زیر دقّت نمایید:

فردی در صف خرید می خواهد خودش را جلوی شما جا بزند و می گوید: اجازه می دهید زودتر از شما خرید کنم؟ من عجله دارم. پاسخ انفعالی: خیلی خوب؛

پاسخ پرخاشگرانه: آهای، می خواهی چه کار کنی، برو آخر صف بایست؛

پاسخ همراه با جرأت ورزی: متأسفم، نمی توانم، من هم عجله دارم.

 

2-2-1- هدف های جرأت ورزی                                                                                                                                                                                                                                                  

در مهارت جرأت ورزی، هدف تغییر در خود فرد است نه تغییر در دیگران تا بتواند نیازها، احساسات و افکار خود را ابراز کرده و از آسیب های احتمالی در امان بماند. بدین معنا که گاهی ممکن است فرد علیرغم استفاده از رفتارهای جرأت مندانه به خواسته های خود نرسد، ولی از این که جواب منفی داده شود، نا امید     نمی شود و درخواست جرأت مندانه خود را از شخص دیگری می نماید تا به حل مشکل دست یابد.

2-2-2- فواید جرأت آموزی

ابراز وجود به انسان احساس خودکارآمدی[3] و کنترل درونی می بخشد و این احساسات نیز در روابط متقابل با دیگران، اعتماد به نفس، و عزت نفس ما را تقویت می کند. به نظر می رسد که قاطعیت و ابراز وجود، سبب افزایش عزت نفس، اعتماد به نفس، ارتباطات بین فردی، کامل شدن شخصیت وافزایش احساس تسلط فرد بر خود (خود کنترلی) می شود(محبوبی، شریفی درآمدی، 1391).

1- Wolpi

[2] -D.r Bnab & Hejazi

[3] – efficacy