دانلود پایان نامه درمورد حمل ونقل، رشد جمعیت، استاندارد، پراکنش شهری

برابر است، بجز کنارههای شهر ، کلیه قطعات زمین نیز همشکل میباشند.هرگونه تغییر و تحول میتواند در هر نقطه در داخل بافت موجود و یا در مناطق توسعه یافته جدید واقع شود. زمینهای استاندارد و هم شکل، استفاده از راه حل های استاندارد شده را ممکن میسازد. اراضی را می توان به سهولت تفکیک نموده و به فروش رساند. جالب توجه است که شکل شطرنجی به خاطردوهدف کاملاً متضاد مورد توجه قرار گرفته است: یکی به منظور اطمینان از کنترل مرکزی و دیگری تحقق جامعهای که افراد آن دارای حقوق فردی برابر باشند(کوین لینچ، ۱۳۸۴: ۴۹۸). این شکل فاقد مرکزیت شهری است و از آنجایی که توسعه شهری نامحدود خواهد بود رسیدن از نقطهای به نقطه دیگر مدت زمان زیادی را میطلبد. برای کوتاه کردن این بعد مسافت معمولاً محورهای مورّب بر آن کشیده میشود که این محورها نیز تقاطعهای نامناسبی را پدید میآورند (رهنما و همکار، ۱۳۸۷ :۲۴).
شکل(۲-۷) الگوی شهر شطرنجی مأخذ: رهنما و همکار ، ۱۳۸۷ :۲۴
۲-۲-۸- فرم شبکه محوری باروکی
ترکیب این شکل از یکسری نقاط مهم از نظر نمادی و برجسته از نظر بصری تشکیل شده که در نقاط مثلثی در سطح شهر پخش شده اند هر دو نقطه بوسیله یک محور ارتباطی به یکدیگر وصل شده است و بعنوان یک محور بصری برای مراکز شهری و همچنین بعنوان ایجاد تداوم و هماهنگی بر روی زمین و نمای ساختمانها عمل میکند. اطراف محورهای اصلی را اغلب اقشار اجتماعی بالاوفعالیتهای معتبر و متراکم اشغال میکنند به این ترتیب شبکه نامنظم مثلثی شکل با کیفیات خاص، سطح شهر را میپوشاند. در داخل شبکه میتوان ساختمانها، خیابانها و کاربریها را تا آنجا که به مرکز شهر و راههای اصلی لطمه وارد نکند، مستقیما مستقر ساخت ( کوین لینچ، ۱۳۸۴: ۴۹۹ ).
شکل (۲-۸)الگوی شبکه محوری باروکی مأخذ : شیعه ، ۱۳۸۱ :۸۲
۲-۲-۹- فرم مشبک ( توری شکل )
مجتمع زیستی کم تراکمی است که راههای ارتباطی آن کاملاً عریض و بخش عمده اراضی را فضاهای باز، مزارع و یا اراضی بایر تشکیل میدهد. کاربریهای فعال شهری تنها در امتداد جاده ها و در عمق بسیار کمی مستقر میشوند و بنابراین طرح مشبک در حقیقت نظیر شبکههایی از مجتمعهای خطی و یا شبکه شطرنجی، بزرگ شده است. تراکم فعالیتها آنقدر زیاد نیست که توقف حرکت در ورودیها و در طول راههای ارتباطی مسئله مهمی را برای رفت و آمد ایجاد کند. با فدا کردن تراکم فعالیتها و طول رفت و آمدهای روزانه، آرمان های شهر خطی که همان انعطافپذیری و دسترسی مناسب میباشد با سهولت بیشتری قابل حصول خواهد بود ( کوین لینچ، ۱۳۸۴ : ۵۰۱ ).
۲-۲-۱۰- فرم متمرکز( درون گرا)
شهرهای بسته و کاملاٌ خصوصی دوران اسلامی هستند که هنوز هم در بعضی نقاط سنتی دیده میشوند. در این الگو شکل شهر و اجزای آن محصور بوده و دارای در و دروازه میباشند و راههای ارتباطی محصور و بن بستهای بسیار تنگ و باریک و سپس ورودیهای خصوصی دارند ( کوین لینچ، ۱۳۸۴ :۵۰۴ ).
شکل(۲-۱۰)الگوی شهر درون گرا مأخذ: رهنماو همکار ، ۱۳۸۷ :۲۵
۲-۳-پارادایم های جدید توسعه شهری
علیرغم وضوح و آشکار شدن معضلات اکولوژیکی ، زیست محیطی و برخی ابهام ها و تضادهای تئوریک در رابطه با مفهوم چگونگی دستیابی به پایداری شهری وجود دارد که به پیچیدگی شرایط می افزاید . در صورتی که این چنین جدل های تئوریکی می توانند به عنوان یک خطر بالقوه و یا مانع اساسی در مسیر تحقق توسعه پایدار عمل کنند .در اواخر قرن بیستم دو بحث و نظریه اصلی و متضاد برای پایداری شهر ها ارائه گردید که عبارتند از :
الف ) نظریه توسعه فرم شهری گسترده (پراکنش و توسعه کم تراکم ) ۱۲
ب) نظریه توسعه فرم شهری فشرده (متراکم کردن و فشرده سازی )۱۳ (مثنوی ،۱۳۸۲: ۹۰)
۲-۳-۱-راهبرد پراکنش شهری
«اسپرال» یا «پراکندگی» اصطلاحی است که به معنای رشد سریع و پراکنده نواحی متروپل و حتی شهرهای کوچک است که در برخی موارد تا نواحی روستایی یا مرز دِه شهر کشیده شده است (مثنوی ،۱۳۸۲ :۳۱)
اشنایدر وبر اصطلاح پراکندگی را در توسعه بسیار کم تراکم خارج از مراکز شهری، بر روی زمینهایی که سابقه توسعه نداشتهاند،می داند(سعیدی رضوانی،۱۳۷۵ : ۹).
ازدیدگاهی دیگر، گسترش افقی یا حومهنشینی الگوی نسبتاٌ جدید ی در سکونتگاه های انسانی است که ناشی از گرد هم آمدن اتفاقی مسکن با تراکم کم و توسعههای نواری شکل تجاری است که معلول کاربرد وسیع اتومبیل میباشد (رهنما و همکار، ۱۳۸۷ :۳۱).
با توجه به تعاریف بیان شده اسپرال در یک منطقه شهری حاشیهای، که سرعت رشد و توسعه زمینهای شهری از رشد جمعیت آن منطقه بالاتر و تراکم جمعیت بسیار پایینی دارد ودراثرعدم برنامهریزی صحیح وآگاهانه بوجود آمده است (سعیدی رضوانی، ۱۳۷۵ :۱۰).
مبتکر نظریه شهر پراکنده، ملوین وبر در سال ۱۹۶۲ است.وی که استاد برنامهریزی شهری و منطقهای دانشگاه کالیفرنیا است اثرات کامپیوتر را بر روی تجارت آزاد از تمرکز یافتن در مکانهای مرکزی پیشبینی کرده و ماهیت پراکنده مناطق غیر کانونی جدید را مورد توصیف و بررسی قرار داده است. ملوین وبر پیشبینی کرده که درآینده سکونتگاهای شهری ،غیرکانونی خواهد بود، به این معنا که سکونتگاههای شهری بیشتر دارای گرایش به پراکندگی و متنوع بودن نسبت به گذشته میباشند. وی شکل ویژهای را برای شهر آینده توصیف نکرد،اما اعلام کردکه شکل شهر در آینده همگن و متجانس نیست، زیرا هزینهی حمل ونقل و ارتباطات اجازه چنین چیزی را نخواهد داد. بلکه بر عکس شکلگیری و گسترش مراکز با ترکیبها و تراکمهای متفاوت و طیفی از توسعه فشرده تا پراکنده خواهد بود (زیاری، ۱۳۸۸ :۷۷ ).
فرم شهری پراکنده عمدتا توسط تئوریسین های استرالیایی ، آمریکایی و کانادایی دفاع می شود . حامیان این نظریه عمدتا از سرمایه داران و صاحبان کارخانجات عظیم اتومبیل سازی ، صنایع وابسته و سایر کالاهای مصرفی می باشند و منافعشان بر پایه استفاده از وسایل نقلیه شخصی و آزادی عمل در مصرف سوخت های فسیلی و مصرف هر چه بیشتر منابع ، مواد و ذخایر طبیعت ،باشعار فراهم آوردن شرایط رفاه و راحتی زندگی شهروندان این کشور ها می باشد. ( مثنوی ،۱۳۸۲: ۹۱).
اینگونه شهرها از نظر کیفی و کمی دارای ویژگیهایی میباشند که درجدول شماره (۲-۱) به آن اشاره می گردد. جدول (۲-۱) ویژگیهای شهر پراکنده
ردیف
ویژگی های کیفی
ویژگی های کمی
۱
نواحی دارای کاربری واحد
تراکم جمعیتی و ساختمانی کمتر
۲
فاصله زیاد از کاربری های خدماتی
سطح بیشتر فضا های باز و رها شده
۳
معابر عریض و پارکینگ های سطحی
نسبت بزرگتر اراضی عمومی به خصوصی
۴
محدود بودن دسترسی به سایر نقا ط شهر
قطعات تفکیکی بزرگتر
۵
کم بودن گزینه های حمل ونقل
مصرف بیشتر آب وانرژی
۶
فراهم نبودن یا احداث دیر هنگام تاسیسات زیر بنایی

۷
نبود یا کمبود شدید تعاملات اجتماعی

۸
گسسته بودن بافت های پراکنده از هم

ماخذ: عباسزادگان و همکار، ۱۳۸۷: ۳۷
استراتژی پراکندگی تابع عوامل مختلفی می باشد که در ذیل به هریک از آن اشاره می گردد: (رهنماو همکار، ۱۳۸۷ :۴۴و۴۵)
۱-رشد جمعیت در متروپل: در نیم قرن گذشته جمعیت نواحی متروپل از ۸۵ میلیون نفر به ۲۱۳ میلیون افزایش یافته است. افزایش ۱۵۰ درصدی با ۷۰ در صد رشد در نواحی حومه و حاشیه شهری هنگامی که جمعیت شهری تا حد معینی رشد نمود، برای تطابق با تغییرات ، نیاز به گسترش بیرونی پیدا میکند .
۲-وفور زمین: آمارهای جمعآوری شده کاربریزمین تنها ۲/۵ در صد از کشور ایالات متحده را به صورت توسعه یافته مشخص ساخته است. دلیل واقع شدن توسعه مسکونی و غیر مسکونی در فواصل بیشتر، فراوانی و ارزانی زمین ودسترسی آسان میباشد. در حال حاضر نواحی ساخته شده شهر بدلیل توسعه یافتگی تفاوتهای آشکاری را نمایان ساختهاند.
۳-عدم تمرکز اشتغال: هزینههای زمین و توسعه در پیرامون، از مرکز شهر کمتر است. سیستمهای بزرگراهی مدرن سریع، هزینههای حمل ونقل را پایینتر میبرد، بنابراین کارخانهها به طور فزایندهای به حمل و نقل کامیونی و مکانهای حومه شهری که دسترسی آسان تری به بزرگراهها دارند، روی میآورند. همچنین نیروی کار آموزش دیده و ماهرتری وجود دارد که در ابتدا به دلایل فضا، خلوتی و مطبوعیت به کناره شهر روی آوردهاند. در این مفهوم نامتمرکز بودن شغلی تا حدی به جای اینکه علت حومه نشینی مسکونی باشد، پیامد آن بوده است. همچنین این گفته نیز درست است که اشتغال، مردم بیشتری را به مهاجرت به نواحی حومهای جذب مینماید .
۴-اولویتهای مسکن: خانهای مجزا و امن، همسایگیهای حومه شهری با علفزارهایی در پسکرانه و یک یا دو ماشین برای رفت و آمد، مدارس عمومی خوب و نزدیک، نوعی از زندگی است که به عنوان رویای آمریکایی شناخته شده است. در واقع این رویای تمام افراد میباشد. هنگامی که ساکنان شهری در طی زمان ثروتمندتر میشوند، آنها میتوانند مساکن بزرگتر در نواحی حومه شهری که قیمت آنها نیز از درون شهر ارزانتر است تهیه نمایند. علاوه بر این، پیشرفت تکنولوژی سبب شده که رویای آمریکایی به معنای نوع زندگی روستایی منزوی گونه نباشد و امکان زندگی شهری را در مکانی روستایی به وجودآورد .
۵-نابودی مرکز شهر: مراکز شهری زمانی مکانهایی مطلوب برای زندگی مردم بودند. با رشد جمعیتی و اقتصادی، مسائلی همانند تراکم ترافیک، تخریب زیست محیطی، مساکن بیرونق، کیفیت ضعیف مدارس عمومی، جنایت، فقدان دسترسی به فضای باز و نابودی زیرساختها در هسته شهر اتفاق افتاد و مرکز شهر به سوی نابودی و زوال رفت. در جستجوی زندگی بهتر، طبقات بالا و متوسط به خارج مهاجرت میکنند.
۶-پیشرفت حمل ونقل: اسپرال پدیدهای بر پایه حمل و نقل است. رشد در اکثر شهر ها به طور دائم اتفاق میافتد اما سازگاری آن با تکنولوژی کیفیت جادهای و دسترسی وسایل نقلیه، این روند را تسریع نمود. تغییرات از پیادهروی به تراموای شهری و سپس وسیله نقلیه خصوصی و حمل ونقل نوع زندگی انسان را متحول ساخت. ماشینهای شخصی سفرها را راحتتر، مناسبتر و عملیتر ساختند. علاوه بر این، بعد از جنگ جهانی دوم، مقررات منطقهبندی بین انواع مختلف کاربری زمین مانند مکانهای کار، خرید و مساکن تمایز قائل شدند و مردم مجبور شدند برای رسیدن به این مقاصد جداگانه، به ماشینها متوسل شوند .
۷-سیاستهای عمومی دولتها: الگوی توسعه پراکنش شهری تنها موضوعی فردی یا شرکتی در ترجیح مکان فضایی نیست. هزاران سیاست حکومتی شامل سیاستهای مالیاتی، وجوه استهلاکی، مقررات منطقهبندی و کمکهای مالی ضمنی، کمکهای مالی به توسعه پراکنده و عدم تشویق تلاشها برای باز سازی نواحی شهری، حومه شهری قدیمیتر و زیرساختها را در بر می گیرد .
به طور کلی عبارت گسترش پراکنده شهر به دلیل

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *