عوامل خانوادگی در بروز اعتیاد

دانلود پایان نامه

مصرف مداوم مواد بوسیله دیگر اعضاء خانواده، مثلاً احتمال مصرفی شدن کودک و نوجوانی که والدین مصرفی دارد بسیار بالاتر از کودک و نوجوانی است که والدین غیر مصرفی دارد.

خانواده­های با شرایط مشکل­ساز: عوامل زمینه­ساز منفی که مصرف مواد را در مدت طولانی­تر پیش­بینی می­کنند شامل: 1-مصرف مواد در خانه در دوران کودکی 2- فقر زیاد در دوران کودکی  3- مشکلات قانونی و زناشویی در خانواده 4- موردبی­توجهی و سوءاستفاده قرار گرفتن در دوران کودکی 5- بیماری جدی روانپزشکی در خانواده.تحقیقات مبتنی بر رشد، از رابطه معنی­دار بین ارتباطات خواهر و برادری و رفتارهای ضداجتماعی و مصرف مواد حمایت می­کند.در اوایل و اواسط کودکی،کودکان بیشتر زمان خود را با خواهر و برادرهای خود سپری می­کنند.خواهر و برادرها برای بسیاری از امور به یکدیگر اعتماد می­کنند وازحمایت یکدیگر برای مشکلات زندگی و مدرسه کمک می­گیرند.(تویوسکر به نقل از استورمشک[1]،2004) تحقیقات قاطعی مبتنی بر رشد وجود دارد که از اهمیت تاثیر روابط خواهر-برادری بر ابعاد مختلف رشدی کودک مانند رشد اجتماعی و هیجانی و شناختی حمایت می­کند.جنبه هایی از روابط خواهر و برادری به طور روشنی به عنوان یک عامل خطر برای مصرف مواد شناخته شده است.خواهر و برادرهای بزرگتر در شروع مصرف مواد در خواهر و برادرهای کوچکتر خود تاثیر گذارند. مطالعاتی که روابط خواهر و برادری را سنجش کردند به این یافته رسیده­اند که خواهر و برادرها نقش مهمی بر بروز رفتارهای ضد اجتماعی در بزرگسالی دارد.(رووه به نقل ازاستورمشک،2004 ) هنگامی که هر دو عامل انحراف همسالان و انحراف خواهر و برادر ها در یک مدل الگوبا هم درنظر بگیریم ، تاثیر رفتارهای انحرافی خواهر و برادر ها به عنوان عامل پیش­بینی­گر قوی­تری در مصرف مواد فرد درآینده در نظر گرفته می­شود . برای این نتیجه توضیحات مختلفی وجود دارد رفتارهای انحرافی همسالان اغلباً به صورت میانجی­گری یا راه انداز بین روابط خواهر و برادری و پیامدهای ناسازگارانه این روابط است. در این الگو یا مدل روابط از درون خانواده به صورت روابط والد – فرزندی و خواهر برادری آغاز می شود. و سپس در مدرسه روابط همسالان شکل می­گیرد در این زمینه رفتار انحرافی خواهر برادرها به عنوان عامل پیش برنده رفتارهای انحرافی در فرد فرض می­شود و این فرد سپس با قرارگرفتن در جمع همسالان ، به مصرف مواد تشویق می شود در خلاصه باید گفت رفتارهای انحراف آمیز خواهر برادرها در بین مصرف مواد و رفتارهای انحرافی همسالان اتصال برقرار می­کند.(استورمشک،2004)

تحقیقات نشان می دهند که افراد معتاد بیش از افراد غیرمعتاد به خانواده های از هم پاشیده و بی ثبات تعلّق دارند. نوع شغل پدر و مادر، وضعیت مسکن، کثرت یا قلّت اولاد، همسایگان، ساکنان دیگر منزل، ویژگی­های اخلاقی پدر و مادر، نحوه رفتار با کودکان، طلاق،  وجود ناپدری و نامادری، تعدد ازدواج، فرهنگ خاص حاکم بر خانواده، میزان تحصیلات والدین، پدرسالاری یا مادرسالاری، وضع اقتصادی خانواده، از هم پاشیدگی وسردی خانواده، جدایی والدین و عدم پیوستگی اعضای خانواده، و سست بودن ارکان خانواده از عوامل مهمی می­باشند که زمینه انحراف و کجروی را در فرد ایجاد می نمایند. و یکی از زمینه های اعتیاد فرزندان اعتیاد پدر، مادر و یا اعضای خانواده است.

به هم خوردن نظم خانوادگی، سست شدن پایه این نهاد اساسی، شانه خالی کردن جوانان از قبول مسئولیت ازدواج، منفور شدن مادری، کاهش علاقه پدر و مادر و به ویژه مادر به فرزندان، جانشین شدن هوس های سطحی به جای عشق، و افزایش طلاق، سبب گردیده اند که در جوامع، نهاد خانواده کارکرد خود را در مورد کنترل آسیب های اجتماعی از دست بدهد.(داوری، 1381)

در تحقیق ( مارتین جدرزی[2]،2005)نشان داده شد که عواملی که در محیط خانواده سبب بروز اعتیاد می­گردد شامل 1- فضای خانواده و انسجام ارتباطات خانوادگی 2- احساس شادی و لذت در خانواده  3- ساختار قدرت در خانواده 4-مصرف الکل و مواد در خانواده است. در این تحقیق نشان داده شد که در خانوادهایی که گرما و عشق وجود دارد، فرزندان کمتربه سمت مصرف مواد کشیده می­شوند و اعتیاد به مواد اغلب نشأت گرفته از خانواه هایی است که خصومت و سوءنیت وجود دارد.در خانواده هایی که  مصرف وجود داشت ساختار قدرت در خانواده با آمار بالاتری (4/54%)در دست مادر بود و در (6/23%) عامل نفوذ و قدرت در این خانواده ها، پدر بود.

[1] .E,Stormshak