مقیاس های مورد بررسی آزمون NEO PI-R

بعنوان مثال، هریک از شش مقیاس عصبیت به طور معنیداری با عاطفه  منفی و کاهش رضایتمندی از زندگی ارتباط نشان دادهاند (مک کری و کاستا 1985،192). این موضوع موجب اطمینان خاطر میگردد که N در ارتباط مستقیم و واضح با سلامت روانی است. سوم، و مهمتر از موارد دیگر اینکه، امتیاز چند نشانه ای کردن اندازگیری پنج عامل از آنجا منشاء واضح می گیرد که تفاوت های بین فردی به تفاوت معنی و مفهوم دار، در درون یک شاخص قابل مشاهده است. به عبارت دیگر وقتی برای بررسی تفاوت های بین فردی به تفاوت بین شاخصها نگاه شود. عایدی کمتری از مواردی بدست میآید که به ویژگیهاو تفاوتهای بینفردی در مقیاس های درون شاخصها توجه شود. به عنوان مثال، باز بودن به تخیلات، زیباییشناسی، احساسات، فعالیتهای ذهنی، نظرات و ارزشها در مجموع شاخص باز بودن را میسازند و برای افراد دارای نمرات بالا در هریک از مقیاسها احتمال بیشتری وجود دارد که در مقیاس دیگر در همین شاخص نمره بالای داشته باشند. اما این فقط یک احتمال است. به عنوان مثال، برخی از افراد، دارای ذهن باز به مباحث نظری هستند اما نسبت به ارزشها بسته یا نسبت به احساسات، باز اما در زیباییشناسی، محدود و بسته میباشند. این تفاوتهای فردی در مقیاسهای تشکیلدهنده یک شاخص در طی زمان نسبتاً ثابت میمانند و چنانچه دیگران هم در این مورد نظر دهند و او را ارزیابی کنند نیز نتایج مشابه بدست میآید (مک کری و کاستا 1990،209)

لذا این مقیاس بایستی بعنوان حقایق واقعی شخصیت دیده شوند و کمتر جنبه پراکندگی اتفاقی یا تصادفی دارند. بررسی مقیاسهای شاخصها میتواند تحلیل دقیق و ظریفی از فرد یا گروه مورد مطالعه بدست دهد. این مورد هنگامی اهمیت بیشتری پیدا میکند که نمره فرد در شخصی در حد وسط قرار گیرد. به عنوان مثال، فردی که دارای نمره متوسط در شاخص توافق است و دارای نمره پایین در نوع دوستی  و نمره بسیار بالا در تبعیت  میباشد بسیار متفاوت از فردی عمل میکند که دارای نمره مشابه (متوسط) در همین شاخص (A) است ولی دارای نمره بالا در نوع دوستی و نمره پایین در مقیاس تبعیت میباشد.

و در پایان اطلاعات اختصاصی حاصل از نمرات مقیاسها میتواند در تفسیر ساختارها و شکلگیری نظریهها مهم باشد. به عنوان مثال، برونگرایی مرتبط با بهداشت روانی دانسته شده است (کاستاومک کری 1984،150) اما نگاه دقیقتری به اطلاعات بدست آمده روشن میسازد که دو مقیاس صمیمیت و هیجانهای مثبت ارتباط مستقیم و واضحی را با بهداشت روان نشان میدهند و در حالی که شاخص هیجانخواهی فاقد چنین ویژگی میباشد.

مقیاس های عصبیت یا هیجانی

N1: اضطراب: افراد مضطرب معمولا افرادی هستند نگران، ترسیده، مستعد نگرانی، عصبی، پرتنش و وحشتزده. این مقیاس،ترسهای اختصاصی را اندازه نمیگیرد ولی معمولا افراد نمره بالا دارای ترسهای اختصاصی و همچنین اضطراب فراگیر میباشند. افراد نمره پایین افرادی راحت و آرام هستند. این افراد معمولا در مواردی که امور، مطابق خواسته آنها به پیش نمیرود، ستیزهجویی نمینمایند.

N2: خشم و کینهورزی: مقیاس خشم و کینهورزی اندازهگیری کننده گرایش فرد به تجربه های خشم و حالتهای وابسته به آن همچون احساس درماندگی  وناکامی هستند. این مقیاس آمادگی فرد را برای حس کردن خشم، اعم از اینکه به صورت آشکار بروز نموده و یا به طور نهفته در فرد باقی بماند را نشان میدهد. بروز یا عدم بروز خشم بستگی به سطح نمره فرد در شاخص توافق دارد. توجه شود که در موارد ناموافقی  معمولا نمره این مقیاس هم بالا میباشد. افراد نمره پایین افرادی راحت بوده و به آسانی دچار احساس خشم نمیشوند.

N3: افسردگی: این مقیاس تفاوتهای بینفردی بهنجار را در تجربه کردن حالت افسردگی اندازهگیری مینماید، افراد نمره بالا مستعد احساس گناه، غم، نومیدی و تنهایی هستند. آنها به راحتی مایوس و سرخورده میشوند. افراد نمره پایین بندرت چنین احساساتی را تجربه میکنند اما ضرورت ندارد که افراد سرزنده و سرخوشی باشند (چنین ویژگی معمولا با برونگرایی هماهنگ است).

N4: هوشیاری به خویشتن : این مقیاس همانطور که میبینید نوعی نگرش به خویشتن را نشان میدهد. معمولا چنین افرادی به راحتی شرمگین میشوند و سهم خود را در رویدادهای منفی بیش از واقعیت موجود ارزیابی مینمایند. به همین منظور تصمیم گرفتیم به جای واژه خود هوشیاری که میتواند دارای بار ارزشی نیز باشد، از واژه احساس تقصیر استفاده نماییم. حالات هیجانی شرم، خجالت و دستپاچگی ناشی از این موارد ستون فقرات این مقیاس را میسازد. افراد هوشیار به خویشتن افرادی هستند که در موقعیتهای بینفردی راحت نیستند، نسبت به سربهسر گذاشتن دیگران حساس بوده و مستعد احساس حقارت هستند. این افراد معمولا خجالتی بوده و دارای اضطراب اجتماعی (راسل 1974،78)، در جمعهای بزرگ اما نه در رابطه تک به تک با افراد، هستند افراد نمره پایین ضرورت ندارد که افرادی بسیار راحت در موقعیتهای اجتماعی (مثل سخنرانی در برابر جمع) و دارای مهارتهای اجتماعی خوب باشند، این افراد در کلام ساده آن طورند که در موقعیتهای اجتماعی برآشفته و مضطرب نیستند.

N5: تکانشوری : در آزمون NEO PI-R تکانشوری یعنی عدم توانایی کنترل کششها و هوسها. بر این فرض هستیم که در این مورد، میل و خواهش (برای مثال برای غذا، سیگار و تملک) چنان قوی میباشند که فرد نمیتواند در مقابل آنها مقاومت نموده با اینکه میداند، که پس از رفع میل، از کردار خود پشیمان خواهد شد. افراد نمره پایین معمولا به راحتی میتوانند در مقابل چنین هوسهایی مقاومت نمایند و دارای ظرفیت بالایی از تحمل میباشند. واژه تکانشی به وسیله بسیاری از نظریهپردازان به بسیاری از ویژگیهای نامرتبط باهم اطلاق شده است. در NEO PI-R تکانشوری را نبایستی با حالتهای خودجوشی، ریسکپذیری، و یا اتخاذ تصمیمهای سریع نسبت داد.

N6: آسیبپذیری : آخرین مقیاس N آسیبپذیری به استرس میباشد. افرادی که در این مقیاس نمره بالا میگیرند این احساس را دارند که نمیتوانند با استرسهای روزمره انطباق مناسب داشته باشند و در موقعیتهای فوقالعاده و استرسزا به طور اجباری به دیگران متوسل شده و یا ناامید و متوحش میشوند. افراد نمره پایین از خود این استنباط را دارند که میتوانند در مواجهه با موقعیت بغرنج به خوبی خود را اداره نمایند.

مقیاس برونگرایی:

E1: صمیمت : صمیمیت یکی از مقیاسهای برونگرایی است که بیشترین ارتباط را با کیفیت رابطه بینفردی دارد. افراد صمیمی، با محبت که دوستانه با دیگران مراودت دارند. این افراد صادقانه دیگران را دوست دارند و به آسانی با دیگران رفاقت برقرار میسازند. افراد نمرات پایین ضرورتاً افرادی کینهتوز و یا بدون احساس همدردی نیستند. بلکه آنها افرادی رسمی، محافظهکار بوده و مایلند با دیگران در یک فاصله نسبی قرار داشته باشند. صمیمیت یکی از مقیاسهایE است که با شاخص توافق نزدیکترین نسبت را دارد ولی با آن از نظر احساس عاطفی نزدیک بودن با دیگران متفاوت میباشد.

E2: جمعگرایی : دومین جنبه E جمعگرایی است (ارجحیت دادن به همراهی با دیگران). افراد جمعگرا از بودن با دیگران لذت میبرند و در هنگام بودن در جمع احساس مسرت میکنند. افرادی دارای نمره پایین در این مقیاس ترجیح میدهند تنها باشند و از بودن در جمعدیگران حتی به طور آگاهانه و فعال اجتناب مینمایند.

E3: قاطعیت : افراد دارای نمره بالا در این مقیاس افرادی مسلط، با تحکم و از نظر اجتماعی پیشرو و پیشگام میباشند. آنها بدون تردید حرف میزنند و اغلب در گروه نقش رهبر را بعهده میگیرند. افراد نمره پایین ترجیح میدهند که به جای قرار گرفتن در «متن» اجتماعات و مهمانیها در «زمینه» این موقعیت قرار داشته باشند و بیشتر علاقمند هستند بجای سخنگو، شنونده باشند.

E4: فعالیت : نمره بالا در این مقیاس در افرادی دیده میشود که دارای آهنگ سریع در حرکتها هستند، معمولا پرانرژی بوده و همیشه مشغول فعالیت میباشند. این افراد معمولاً زندگی پرتحرکی دارند. افراد نمره پایین در این مقیاس دارای ریتم حرکتی کندتر و آرامتری هستند هرچه که این افراد ضرورتاً انسانهایی تنبل و سهلانگار نیستند.

E5: هیجانخواهی  : افراد دارای نمره بالا در این مقیاس افرادی هستند که مشتاق و حریص برای هیجان و تحریک هستند. این افراد رنگهای روشن و محیطهای شلوغ را دوست دارند. مقیاس هیجانخواهی با برخی از جنبههای «حسجویی » که زاکرمن  (1979) توصیف مینماید، بسیار نزدیک است. افراد دارای نمرات پایین احساس نیاز به هیجان نمیکنند و شیوهای از زندگی را ترجیح میدهند که برای افراد دارای نمرات بالا در این مقیاس، کسلکننده میباشد.

E6: هیجانهای مثبت : آخرین مقیاس E که تمایل به تجربه هیجانهای مثبت همچون شادی، لذت، عشق و هیجان را میسنجد. افراد دارای نمرات بالا در این مقیاس به راحتی و فراوانی میخندند. این افراد دارای روحیهای شاد و خوشبین هستند. افراد دارای نمرات پایین افرادی ضرورتاً ناشاد نیستند بلکه صرفاً افراد شلوغ و پر سرو صدا نیستند. تحقیق نشان داده است (کاستا مک کری 1980،98-95) که شادمانی و رضایت از زندگی در ارتباط با N و هم E میباشد و هیجانهای مثبت از همه بیشتر با پیشبینی شادمانی ارتباط دارد.

مقیاسهای باز بودن:

مقیاسهی بازبودن O به جنبهها و یا محدودههایی تجربی که فرد نسبت به آنها باز است اختصاص داده شدهاند. لذا افراد دارای نمرات بالا در مقیاس تخیل (اولین مقیاس این شاخص) از تخیلات غنی، متنوع و جدید لذت میبرند. معمولا در متون روانشناسی از این بعد با عنوان «باز بودن به….»، تجربه ها، نظرات و….. یاد میشود. برهمین اساس TF نوعی عاطفی  در ارتباط مستقیم با مقیاس باز بودن به عواطف  میباشد.

O1: تخیل : افراد باز به تخیل دارای تصورات  روشن و زندگی تخیلی فعال میباشند. این افراد تخیلات خود را شکل داده و روی آن تعمق میکنند و معتقدند که تصورات به غنای زندگی و خلاقیت عمق بیشتری میدهد. افراد دارای نمرات پایین دارای افکاری عادیتر بوده و ترجیح میدهند که ذهنیت خود را تحت کنترل داشته و روی وظایف و کارهای خود تمرکز کنند.

O2: زیباییشناسی : افراد دارای نمرات بالا در این مقیاس حس عمیق نسبت به هنر و زیباییاند. این افراد با شعر به حرکت درآورده میشوند، به موسیقی جذب میشوند و عاشق هنر هستند. این افراد ضرورتاً هنرمند نیستند همچنین اینها ممکن است افراد با سلیقهای نیز در امر شعر، موسیقی و یا هنر نیز نباشند اما برای اغلب آنها علاقه نشان دادن به هنرها موجب افزایش اطلاعات و قدرت تحسین آنها نسبت به هنر در مقایسه با افراد دارای نمرات متوسط میباشد. افراد دارای نمرات پایین نسبتاً بیعلاقه و خنثی نسبت به هنر و زیباییاند.

O3: عواطف : باز بودن به عواطف (احساسات) یعنی اینکه فرد دارای قدرت خوبی برای درک عواطف و هیجانات شخصی بوده و از دیدگاه مثبت نسبت به هیجانها به عنوان یکی از ابعاد مهم زندگی شخصی، برخوردار باشد. افراد دارای نمرات بالا بیشتر از دیگران دارای تجربه های عمیقتر و حالات هیجانی متمایز و تفکیکشده میباشند. شدت شادی و غم آنها بیشتر و برجستهتر از دیگران میباشد (در روانشناسی واژه آلکسی تایمی  برای نقطه مقابل این حالت ذکر شده است آلکسی تایمی در واقع حالتی است که فرد احساسات درونی خود را به وضوح نمیشناسد و احساسات او تفکیک نشده هستند. چنین افرادی نمیتوانند براحتی و روانی راجع به احساسات درونی خود با دیگران گفتگو نمایند). افراد دارای نمرات پایین دارای عواطف یکنواخت (سطحی) میباشند و معتقدند که حالات عاطفی و احساسی در زندگی چندان اهمیت ندارند.

O4: فعال  : باز بودن در رفتار فرد به شکل علاقمندی به داشتن فعالیتهای مختلف، رفتن به محلهای جدید و یا حتی خوردن غداهای غیرمتعارف نمود پیدا میکند. افراد دارای نمرات بالا در این مقیاس چیزهای جدید و متنوع را به موارد متعارف ترجیح میدهند. در طی زمان این افراد ممکن است دارای مشغولیتهای متنوعی باشند. افراد نمره پایین در مقابل تغییر مقاوم هستند و ترجیح میدهند که به موارد امتحان شده قبلی خود پایبند باشند.

O5: نظرات : کنجکاویهای روشنفکرانه یکی از جنبههای باز بودن است که از دیرباز مورد توجه قرار گرفته است. این ویژگیهای نه فقط علائق روشنفرکانه فعال را فقط برای خود جنبههای قضیه پیگیری میکند بلکه مشتاق و علاقمند به داشتن ذهنیت باز و درک جنبههای نوین و احتمالاً نظرات غیرمتعارف میباشد. افراد دارای نمرات بالا از نظرات فلسفی و هم از چالش کردن با معماها لذت میبرند. باز بودن به نظرات ضرورتاً به معنی داشتن هوش برتر نیست هرچند خود میتواند منجر به رشد تواناییهای هوشی بالاتر گردد. افراد دارای نمرات پایین در این مقیاس دارای کنجکاوی محدود بوده و چنانچه افرادی هوش بالا باشند دارای محور توجه محدود به موضوعات خاص میباشند.

O6: ارزشها : باز بودن به ارزشها یعنی آمادگی برای بازبینی ارزشهای اجتماعی، سیاسی و مذهبی افراد «بسته» به این موضوعها نسبت به «منابع قدرت» و عادات و رسوم اجتماعی به طور عموم، صرف نظر از گرایش حزبی و سیاسی، محافظهکار هستند. بایستی توجه داشت که باز بودن به ارزشها بیشتر در نقطه مقابل دگماتیسم قرار دارد (گروسی 1380،100-97).

مقیاسهای توافق:

A1: اعتماد : اولین مقیاس توافق است. افراد دارای نمرات بالا بر این فرضاند که دیگران قابل اعتماد و دارای حسننیت هستند. افراد دارای نمرات پایین در این مقیاس به دیگران نسبتاً بدبین و بدگمان هستند و آنها را ناصادق و خطرناک میشمارند.

A2: سادگی :  افراد ساده مثل افراد دارای نمرات بالا در این آزمون، ساده، مخلص و بیریا هستند. افراد دارای نمرات پایین مایلند که دیگران را با تملق و چاپلوسی، حیله یا فریب دست بیاندازند. چنین افرادی بر این باورند که این ترفندها لازمه مهارتهای اجتماعی بوده و معتقدند که افراد ساده انسانهایی کوتاهفکر هستند. هنگام تفسیر این مقیاس (همچون سایر مقیاسهایA و C) بایستی به هم سویی سایر مقیاسهایی که نشاندهنده ارتباط فرد با دیگران هستند، توجه شود. افراد دارای نمرات پایین در این مقیاس بیشتر تمایل دارند که از حقیقت طفره رفته و در نشان دادن احساسات درونی مقاومت نشان دهند اما نبایستی چنین تمایلی را حمل بر عدم صداقت و یا سوء استفاده از دیگران تلقی نمود. به خصوص نبایستی این مقیاس را به تنهایی به عنوان عامل دروغسنجی و یا مقیاس و اعتبار آزمون و یا مقیاسی برای سنجش صداقت فرد برای استخدام در موسسه یا موارد مشابه کار گرفت.

A3¬: نوع دوستی : افراد دارای نمرات بالا در مقیاس نوع دوستی به نحو فعالی به منافع دیگران به نحو سخاوتمندانه اهمیت داده و مشتاق کمک به افراد نیازمند میباشند. افراد دارای نمرات پایین در این مقیاس تا حدودی خود محور بوده و مایل نیستند که در مسایل دیگران درگیر شوند.

A4: تبعیت : این مقیاس A در ارتباط با واکنش فرد به تعارضهای بینفردی میباشد. افراد نمره بالا با دیگران از این لحاظ تفاوت دارند. آنها میتوانند پرخاشگری خود را به خوبی کنترل کرده و آمادگی برای بخشیدن و فراموش کردن خطاها دارند. افراد مطیعی هستند که فروتن و متعادلاند. افراد دارای نمرات پایین افرادی پرخاشگر بوده و رقابت با دیگران را بر همکاری و رفاقت ترجیح میدهند و در نشان دادن خشم خود در مواقع ضروری تردید ندارند.

A5: تواضع : افراد دارای نمرات بالا در این مقیاس افرادی فروتن و دارای توانایی نادیده گرفتن خود (در منافع) میباشند هرچند که این افراد ضرورتاً دارای کمبود در اعتماد به نفس نیستند. افراد دارای نمرات پایین بر این باورند که از بسیاری از افراد دیگر برترند و از خود راضی یا متکبر به نظر میرسند. جنبههای بیمارگونه این صفت در شخصیت خود شیفته  دیده میشود.

A6: درک دیگران : این مقیاس وجوه همحسی و توجه به دیگران را اندازهگیری مینماید. افراد دارای نمرات بالا در جهت دیگران فعال بوده و بر جنبههای انسانی سیاستهای اجتماعی تاکید دارند. افراد دارای نمرات پایین افرادی سرسختتر از دیگرانند و کمتر تحت تأثیر رحم و شفقت دست به بخشندگی میزنند. این افراد خود را واقعبین و دارای تصمیمات منطقی براساس واقعیتهای موجود میشناسند.

مقیاسهای وجدانی بودن :

C1: شایستگی : شایستگی به احساس فرد به تواناییها، عقل، تدبیر و تاثیر بر محیط باز میگردد.

افراد دارای نمرات بالا در این مقیاس این احساس را دارند که برای مواجهه با مسایل زندگی آمادگی کافی را دارا میباشند. افراد دارای نمرات پایین در مورد تواناییهای خویش ارزیابی منفی داشته و احساس میکنند که در مواجهه با مشکلات (روزمره) دارای ضعف هستند و نمیتوانند در مقابل این مشکلات تواناییهای لازم را از خود نشان دهند. از میان تمام مقیاسهایC، شایستگی ارتباط بیشتری با عزت نفس (اعتماد به نفس) و اتکاء به خود دارد (کاستاومک کری 1991،65).

C2: نظم : افراد دارای نمرات بالا در این مقیاس، تمیز، منظم و دارای سازماندهی مناسب رفتاری میباشند. این افراد چیزها را در محل مناسب خود قرار میدهند. افراد دارای نمرات پایین نمیتوانند منظم باشند و خود را افرادی فاقد برنامه مشخص کوتاه مدت یا طولانی مدت میدانند. در انتهای بالای طیف این مقیاس، افرادی با اختلال شخصیت وسواس قرار میگیرند.

C3: وظیفهشناسی : در یک معنی، وجدانی یعنی «نظارت وجدان» و این جنبه C  به وسیله وظیفه شناسی مورد ارزیابی قرار می گیرد، افراد دارای نمرات بالا در این مقیاس به شدت به اصول اخلاقی خود پایبند هستند ودر حدی افراطی به تعهدات اخلاقی خود عمل مینمایند. افراد دارای نمرات پایین افرادی هستند که به نحو راحت تری با این مسایل برخورد می کنند و ممکن است تا حدی غیرمسئول و بی ثبات باشند.

C4: تلاش برای موفقیت : افرادی که در این مقیاس نمره بالا میگیرند دارای سطح توقعات بالا میباشند و تلاشزیادی برای تحقق این سطح توقعات می نمایند. افرادی پرتلاش و سالماند که دارای اهداف مشخص در زندگی می باشند. افراد دارای نمرات بسیار بالا در این مقیاس برای حرفه خود سرمایه گذاری زیادی بکار گرفته و اصطلاحاً افرادی معتاد به کار  ، اصطلاحی است که در دهه اخیر در فرهنگ غربی رایج شده است و بر وزن (الکلیک که نوعی اعتیاد مخرب است اعتیاد به کار را توضیح میدهد. چنین اشخاصی حتی در روزهای تعطیل از اینکه بر سرکار خود نمیروند، ناراحتند و به نوعی معتاد به کار هستند.) بازشناسی میشوند و افراد دارای نمرات پایین افرادی بیرمق و بیحال و احتمالاً تنبل هستند. این افراد برای موفق شدن خود کاری نمی کنند. فاقد جاه طلبی بوده و ممکن است انسانهای بی هدفی به نظر برسند همچنین این افراد خود معترف به نقص در تلاش خود برای موفقیت میباشند.

C5: نظم درونی : این واژه یعنی اینکه فرد بتواند یک کار را شروع کند وعلیرغم مشکلات و مزاحمت ها آن را به خاتمه برساند. افراد دارای نمره بالا افرادی هستند که میتوانند خود را وادارند تا کاری را به سرانجام برسانند. افراد دارای نمرات پایین در شروع کارهای تعلل کرده یا امروز و فردا میکنند و به آسانی ناامید شده و کار را متوقف می کنند. افراد دارای نظم درونی کم، به آسانی با تکانشی شدن (از کوره در رفتن) گیج و سردرگم میشوند. تکانشوری زیاد و نظم درونی کم هر دو نشاندهنده ضعف و کنترل خویشتن است اما میتوان بطور عینی این دو مورد را از هم جدا نمود. افراد با تکانشوری بالا نمیتوانند در مقابل آنچه که نمیخواهند انجام دهند، مقاومت نشان دهند در حالی که افراد با نظم درونی کم نمیتوانند خود را به انجام کاری که میخواهند صورت گیرد، وادار نمایند. در اولی فرد احتیاج به ثبات هیجانی دارد و در دومی نیاز به انگیزش.