نظريه چرخه زندگي زناشويي از منظر روانشناسی

دانلود پایان نامه

نظريه چرخه زندگي زناشويي
نظريه چرخه زندگي زناشويي با تقسيم¬بندي مراحل زندگي و با توجه به تغييرات و تنش¬ها و نقش¬هاي خاص هر مرحله به بررسي تفاوت¬ها در سطح رضايت¬مندي زناشويي که ناشي از تغييرات دوره¬هاي مختلف است مي¬پردازد اليس ( 1979). اليس معتقد است ميزان رضايت يا نارضايت زناشويي ممکن است در طول زندگي مشترک تغيير کند و رابطه اي که زوج در اويل ازدواج آن را فوق العاده رضايت بخش تلقي مي¬کنند ممکن است در سال هاي مياني زندگي با ايجاد تغيير در علايق آن و شرايط زندگي، کمتر رضايت بخش باشد. برچلر (1980) مدل پنج مرحله¬اي از چرخة زندگي زناشويي و رضايتمندي در هر مرحله را به قرار ذيل مطرح مي¬کند:
1- سال¬هاي اوليه ازدواج
به نظر متخصصين، مخاطره آميزترين و در عين حال هيجان انگيزترين مرحله مي¬باشد و براي اکثرزوج¬ها بالاترين سطح رضايتمندي زناشويي را به همراه دارد.
2- انتقال به دوره والديني
اين مرحله از تولد اولين فرزند شروع شده تا سنين نوجواني او به طول مي¬انجامد و اغلب بررسي¬ها نشان مي¬دهد که اکثر همسران در فاصله يک تا سه ماه پس از تولد نوزاد، کاهش رضايت¬مندي زناشويي را تجربه مي¬کنند. نتايج تحقيقات نشان مي¬دهد که رضايت زناشويي در همسراني که به دوره والديني انتقال يافته¬اند نسبت به دوره قبلي کاهش مي¬يابد.
3- نيمه زندگي
اين مرحله زماني است که آخرين فرزند خانواده به دوره نوجوان مي¬رسد و اولين فرزند براي تشکيل زندگي مستقل خانه را ترک مي¬کند. در اين مرحله زوجين دوباره کشمکش¬هاي دوره نوجواني فرزندشان را با تنش زيادي تجربه مي¬کنند و ميزان رضايت زناشويي دستخوش تغييرات مي¬شود. پديده جالبي که در پايان اين مرحله به وجود مي¬آيد تغيير نقش¬هايي است که بسياري از زوجين براي اولين بار تجربه مي¬کنند.
4- فراوالديني
اين مرحله زماني آغاز مي شود که آخرين فرزند، خانه را ترک کرده و هنگام بازنشستگي فرا مي¬رسد. سندرم آشيانة خالي ويژگي اين دوره است. بررسي¬ها نشان مي¬دهد اين مرحله براي بسياري از زوج ها دوره نسبتاً مثبتي بوده و رضايت¬مندي زناشويي نسبت به دو مرحله قبل بهبود مي¬يابد. در آن مرحله زوجين تفاوت¬هاي خود را فهميده و مي¬پذيرند و انرژي خود را صرف همراهي و مراقبت از يکديگر مي کنند. مشکلاتي مانند دور شدن فرزندان از خانه، مرگ والدين، دوستان و تحليل نيروهاي جنسي و جسمي سبب مي¬شود که همسران نزديکي عاطفي بيشتري به يکديگر پيدا کنند.
5- مرحله اوج
در مرحله پاياني چرخه زندگي مشترک، زوج¬ها دانسته¬اند که چگونه مي¬توانند همسران خوبي بوده و احساس رضايت¬مندي بيشتري داشته باشند (برچلر، 1980 به نقل از مهرآبادي، 1385).
در سال¬هاي اخير توجه فزآينده¬اي به امکان پيشگيري در پريشاني در روابط زناشويي، معطوف شده است در اين زمينه مارکمن و ديکسون(1984) سه رويکرد پيشگيرنده نارضايتي زناشويي را مطرح نموده¬اند که قابل توجه است:
1- مداخله پيش از ازدواج
2- برنامه¬هاي پربارسازي زناشويي که بر افزايش كيفيت تعاملات زوجين و گسترش دامنه آگاهي آنان از نيازهاي يکديگر متمرکز است.
3- برنامه¬هاي مهارت آموزي خانواده که بر شناسايي مهارت¬هاي غلبه بر مشکل در نظام خانواده آموزش رفتار خانواده متمرکز است (برنشتاين ، 1990 به نقل از پورعابدي، 1388).