پایان نامه رایگان با موضوع امام خمینی، توسعه سیاسی، اندیشه سیاسی، انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی ایران در ۱۱ و ۱۲ بهمن ۱۳۷۶ شکل گرفته بود که نتایج آن در ۴ محور مفاهیم: مفاهیم و مؤلفه‌ها، دین، قانون و جامعه مدنی در ایران از زاویه جامعه مدنی به توسعه سیاسی نگریسته و نهایتاً در ۵۲ مقاله برگزیده از جمله، ۲ مقاله: «جامعه مدنی ـ اسلامی از دیدگاه امام خمینی» (نوشته مینا رأفت) و «جامعه مدنی در اندیشه سیاسی امام خمینی (اثر احیا حسینی)» و در مجموع به شرح زیر منتشر شده است:
ـ تحقق جامعه مدنی در انقلاب اسلامی ایران (۱۳۷۶)، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، تهران.
از طرح نامه‌هایی که به صورت مستقیم به موضوع ارتباط «اسلام و توسعه» پرداخته است. می‌توان به کتاب زیر اشاره کرد:
ـ اختر شهر، علی (۱۳۸۶)، اسلام و توسعه، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
اثر مزبور براساس نقد نظریات توسعه و نوسازی غربی، و اعتقاد به این امر که توسعه در ابعاد مختلف آن (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی) تا زمانی که ریشه در فرهنگ و باورهای یک جامعه نداشته باشد، راه به جایی نخواهد بود، تنظیم گردیده است. فصل اول کتاب به موضوع مفاهیم و کلیات موضوع توسعه در اسلام و منابع اصلی آن یعنی قرآن و روایات و همچنین مفاهیم و ابعاد و توسعه در غرب اختصاص داشته و فصل دوم به مبانی توسعه در اسلام و غرب و تحلیل مبانی هستی‌شناسی، انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی هر دو پرداخته که از این حیث در راستای تحقیق حاضر محسوب می‌گردد. فصل سوم: نظریه‌های توسعه در اندیشه اسلامی، به ویژه اهداف غایی و میانی توسعه از نظر امام خمینی (ره) و همچنین اصول راهبردی توسعه مورد نظر ایشان شامل: برپایی حکومت اسلامی، نقش دولت، مشارکت مردم، خودباوری و استقلال فکری و تعاون و همفکری دولت و مردم و حاکمیت مستضعفین و سپس شاخص‌های توسعه از نظر ایشان پرداخته شده است. فصل چهارم به بررسی نظریه‌های توسعه در اندیشه غرب، و فصل پنجم به مقایسه توسعه در اسلام و غرب و نتایج آن به ویژه انعکاس‌اش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران پرداخته است. در خاتمه نیز پس از نتیجه‌گیری، به آسیب‌شناسی توسعه در اسلام اشاره شده است.
کتاب مزبور از حیث تمرکز اصلی بر دیدگاه های اسلامی و به ویژه نظریات امام خمینی (ره) حائز توجه و اهمیت است.
همچنین در راستای نگرش به جمهوری اسلامی ایران به عنوان نمونه دولت مدرن اسلامی و برای تحقق توسعه سیاسی در دوره جدید نمونه کتاب زیر مورد توجه بوده است:
ترابی، یوسف (۱۳۸۹) اجماع نظر نخبگان سیاسی و توسعه در جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع)
این کتاب به صورت تحلیلی به بررسی نقش اساسی اجماع نظر نخبگان سیاسی جمهوری اسلامی ایران در توسعه ملی می‌پردازد. پژوهشگر این اثر با تعمق و شیوه‌ای نوین و به صورت تحلیل محتوا به بررسی ابعاد و اجماع نظری، اختلافات و تعارض‌های نخبگان کشور از ابتدای پیروزی انقلاب تا سال ۱۳۸۴ پرداخته و کوشیده تأثیر آن را در برنامه‌های توسعه ملی و سیاست‌گذاری‌های مربوط به توسعه بررسی و تحقیق نماید. فصل چهارم این کتاب بر مبنای بررسی اجماع و اختلاف نخبگان سیاسی و توسعه سیاسی ایران به موضوع این تحقیق نزدیک شده و سپس در فصل ششم با ارائه سازوکارهای حل تعارض میان نخبگان سیاسی در جمهوری اسلامی ایران با توجه به نظریات امام خمینی (ره) و سازوکارهای حل تعارض، به نمونه‌های برجسته آن را در : نهاد رهبری، مجمع تشخیص مصلحت نظام، مجلس شورای اسلامی، شورای نگهبان، رئیس‌جمهور و شورای عالی امنیت ملی اشاره می‌نماید. کتاب حاضر از حیث محتوای تحلیلی و رویکرد کاربردی آن قابل توجه است.
بدین ترتیب و در خلال مفهوم‌پردازی توسعه و توسعه سیاسی در انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران، اهمیت نظریات امام خمینی (ره) و مبانی و روش‌های نهادسازی ایشان مورد توجه قرار گرفته است. نظریاتی که عمدتاً در چارچوب فرهنگ سیاسی مردم ایران و با توجه به مبانی معرفتی امام شکل گرفته است.
در زمینه فرهنگ سیاسی مردم ایران به ویژه در دوره جدید و دوران انقلاب اسلامی اثر زیر برای شناخت و بررسی گسترده و جزء به جزء رفتارهای شکل‌گرفته در سنت اجتماعی ایران به ویژه بازتولید فرهنگ سیاسی در ایران معاصر و عرصه‌های دین‌گرایی و ایران‌مداری و نمادها و نشانه‌ها و کنش‌های فردی و جمعی مردم ایران قابل توجه است: مصلی‌نژاد، عباس (۱۳۸۶)، فرهنگ سیاسی ایران، تهران: نشر فرهنگ صبا
در زمینه شناخت اندیشه سیاسی امام خمینی و معطوف به توسعه سیاسی، آثار متعددی در قالب: کتاب، مقاله و طرح‌های تحقیقی صورت گرفته است که شناخت مبانی معرفتی ایشان در لابه‌لای آنها و بصورت مفاهیمی انضمامی مورد توجه قرار گرفته است. هرچند که مفاهیم هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و انسان‌شناسی، علاوه بر امام خمینی، در خلال نظریات متفکران اسلامی و اندیشمندان دوره معاصر، مانند: مرتضی مطهری، علامه طباطبایی، جلال‌الدین آشتیانی، محمدتقی جعفری، جوادی آملی، سید محمدباقر صدر، حسن‌زاده آملی مورد توجه و عنایت جدی و اساسی قرار گرفته است. و به عنوان نمونه (در بررسی‌های تحقیقی) می‌توان به کتاب‌های انسان‌شناسی اثر محمود رجبی از انتشارات مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) و همچنین «هستی و هبوط»، اثر حمید پارسانیا، از انتشارات نشر معارف اشاره کرد.
از جمله کتاب‌هایی که به صورت جامعی به بحث توسعه از دیدگاه امام خمینی پرداخته است، می‌‌توان به اثر زیر اشاره کرد:
ـ عزتی، مرتضی (۱۳۷۶) فرهنگ توسعه از دیدگاه امام خمینی، تهران: مرکز پژوهش‌های بنیادی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
در این اثر، گفته‌ها و نوشته‌های امام خمینی در زمینه توسعه، استخراج و به شیوه‌‌ای عینی تجزیه و تحلیل و حاصل تحقیق تدوین شده است. این اثر شامل چهار فصل است: فصل اول به توضیح فرهنگ و مفهوم آن پرداخته است. فصل دوم، مفهوم توسعه را بیان می‌کند. در فصل سوم، رابطه تقدم و تأخری فرهنگ و توسعه بیان شده است. فصل چهارم نیز به بررسی عوامل فرهنگی بر توسعه اختصاص یافته و سعی شده است مطالب این فصل‌ها براساس دیدگاه امام خمینی و به استناد گفته‌ها و نوشته‌های ایشان تدوین و تنظیم شود.
در برخی کارهای تحقیقی در حوزه امام خمینی، به حوزه وسیع اندیشه سیاسی ایشان پرداخته شده است که موضوعات مختلفی را دربرگرفته و امکان بهره‌برداری موسع را فراهم می‌سازد. از جمله:
ـ جمشیدی، محمدحسین (۱۳۸۸) اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
در این کتاب، نویسنده ضمن اشاره به اوضاع ایران و جهان اسلام و مسائل پیش روی آن سعی کرده مشی سیاسی امام خمینی را قبل و بعد از انقلاب اسلامی به تصویر کشد. وی ضمن اشاره اجمالی به آثار سیاسی امام خمینی، از جمله: کشف‌الاسرار، ولایت فقیه، البیع و وصیت‌نامه سیاسی ـ الهی و … سعی کرده است مبانی معرفت‌شناسی، هستی‌شناسی، روش‌شناسی و اعتقادی، و مبانی ارزشی و اخلاقی اندیشه سیاسی امام خمینی را شرح اجمالی دهد. مؤلف در مباحث بعدی با تشریح مفهوم سیاست و رابطه آن با حکومت و مفهوم دین و جهت‌گیری‌های سیاسی دین اسلام و نسبت دین و سیاست در اسلام، و در تاریخ اسلام به طرح مسئله جدایی دین از سیاست می‌پردازد و عوامل آن را از دید امام خمینی مطرح می‌کند. مؤلف سپس سعی کرده است مفاهیم بنیادین در اندیشه سیاسی امام خمینی را برشمارد و به تحلیل و تنقیح آنها بپردازد. از جمله این مفاهیم اساسی در اندیشه امام خمینی، آزادی، عدالت، حق و قانون را می‌توان برشمرد. در فصول آخر، مؤلف ضمن اشاره به مفهوم جامعه و دولت و نیاز جامعه به دولت و حکومت، شکل حکومت مطلوب را از نظر امام خمینی برمی‌شمرد. بعد از آن مؤلف، مطرح کردن اندیشه ولایت فقیه، دلایل اثبات ولایت فقیه از نظر امام خمینی و شرایط رهبری و حوزه اقتدار رهبر را برمی‌شمرد. نویسنده در فصل آخر، با طرح مردم و حکومت، نقش مردم در گزینش رهبر، مشروعیت‌بخشی مردم به حکومت و نقش مشارکتی مردم و تکلیف حکومت در برابر مردم را از منظر مردم به بحث می‌پردازد. این کتاب برای آشنایی با کلیات اندیشه سیاسی امام خمینی مفید است و به راحتی می‌توان کلیات اندیشه سیاسی امام خمینی را از لابه‌لای کتاب مورد کندوکاو قرار داد. اما مؤلف به جزئیات اندیشه سیاسی و امکان مقایسه و تطبیق اندیشه امام با سایر اندیشه‌ها اشاره نکرده است.
ـ معینی پور، مسعود (۱۳۹۱)، الگوی توسعه سیاسی در اندیشه امام خمینی، قم: دفتر نشر معارف
در این کتاب، نویسنده بر آن است تا با توصیف و تبیین الگوی توسعه سیاسی در اندیشه امام خمینی، علاوه بر تبیین شیوه مواجهه با تمدن غرب و دستاوردهای آن، با توجه به مبانی معرفت‌شناسی، هستی‌شناسی و انسان‌شناسی ایشان که مبتنی بر آموزه‌های اسلام است، الگویی متعالی در حوزه پیشرفت سیاسی در برابر الگوی غربی ارائه دهد. فصل اول کتاب شامل مفاهیم توسعه و سیاست و کلیات موضوع و روش پژوهش است. فصل دوم چارچوب نظری بحث را در ۲ گفتار: بررسی نظریات نوسازی و وابستگی و سپس نظریات نوین غربی به همراه نقدهای مطروحه و الزامات و شاخص‌های توسعه سیاسی جهت مطالعه الگوی امام پی می‌گیرد. فصل سوم به مبانی توسعه سیاسی از دیدگاه امام اختصاص دارد که در ابتدا به مبانی معرفتی اندیشه امام (به نحو بسیار مختصر)، سپس نحوه مواجهه امام با تمدن غرب و آنگاه منظومه اندیشه‌گی امام خمینی در باب سیاست و انواع آن. و سرانجام توسعه از دیدگاه امام خمینی اختصاص دارد. در فصل چهارم اهداف و شاخص‌های توسعه سیاسی از نظر امام خمینی شامل اهداف غایی و میانی و همچنین شاخص‌های توسعه سیاسی مبتنی بر مشارکت سیاسی مردم، تحقق اسلام عقلانی ـ اجتماعی، و اخلاق و معنویت مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و در پایان نیز جمع‌بندی و نتیجه‌گیری ارائه شده است.
کتاب مزبور از حیث تطبیق با موضوع و تمرکز بر الگوی توسعه سیاسی از منظر امام خمینی جزو آثار منظم و دقیق محسوب می‌شود.
ـ حسنی، محمدحسن (۱۳۷۸)، نوسازی جامعه از دیدگاه امام خمینی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی
مؤلف اثر در پیشگفتار خود ضمن تشریح ضرورت و اهمیت مسأله نوسازی جامعه (یا توسعه سیاسی) به مشکلات بررسی خود اشاره کرده و در فصل اول زمینه تاریخی و طرح مسأله و در فصل دوم مبانی نظری موضوع را با مروری بر ادبیات توسعه و نوسازی در پیش گرفته و در فصل سوم به روش بررسی خود بر مبنای تحلیل متن اشاره می‌کند. در فصل چهارم و اصلی کتاب، نویسنده به تحلیل دیدگاه امام خمینی درباره ایده‌ها و مفاهیم جدید، همچون: تمدن جدید، عقلانیت، توسعه اقتصادی، آزادی و برابری پرداخته و سپس در یک جمع‌بندی به نوسازی جامعه از دیدگاه امام خمینی می‌پردازد.
همانطور که ملاحظه می‌شود، در این اثر نیز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *