آموزش حل مسئله و بهبود نگرش

دی چکووکرافورد (1974)، برای آموزش حل مسئله، 5 مرحله پیشنهاد داده اند که مبتنی بر مراحل الگوی عمومی آموزش است. آنها برای توضیح این مراحل مسئله ای را که به نام مسئله پاندول معروف است و به توسط مایر (1930) معرفی شده مورد استفاده قرار دادند ما این الگو و 5 مرحله را از کتاب روانشناسی پرورشی سیف (1380) می آوریم.

مسئله پاندول: این مسئله مربوط به پژوهشی است که مایر در سال 1930 در دانشگاه برلین انجام داد. او مسئله را به نحو زیر برای یادگیرندگان خود که دانشجویان دانشگاه بودند توضیح داد.

مسئله عبارت است از ساختن دو پاندول. یکی از آنها باید بر روی این نقطه ]نقطه ای در کف اتاق مشخص شده است شکل 4-2[ در نوسان باشد و پاندول دیگر باید بر روی نقطه دوم ]نقطه دیگری در کف اتاق مشخص شده است[ در حرکت باشد این پاندولها باید طوری ساخته شوند که در انتهای هر یک از آنها قطعه گچی وصل شده و در هر نوسان بر روی نقاطی که در کف اتاق مشخص شده اند خطی بکشد. طبیعتا شما باید چیزی داشته باشید که پاندولها را به آن ببندید. این به عهده خود شماست هر کاری که می خواهید انجام دهید. من این وسایل را در اختیار شما قرار می دهم. ]چیزهایی در اختیار یادگیرندگان گذارده می شوند (به مطالب بعدی متن توجه کنید)[ اما این میز را نمی توانید در ساختن پاندول مورد استفاده قرار دهید، اگرچه می توانید از آن برای هر منظور دیگری که می خواهید استفاده کنید. به هر حال در آخر کار باید آن میز آزاد بشود. هر سوالی که می خواهید از من بپرسید. من خیلی خوشحال خواهم شد که شما را در ساختن پاندولها کمک کنم. فقط باید به من بگویید که چه کاری برایتان انجام دهم.

توضیحات بالا به همه دانشجویان شرکت کننده در آزمایش مایر داده شد. بعدا خواهیم دید که به بعضی از آنها توضیحات دیگری نیز داده شد. موادی که در اختیار آزمودنیها گذاشته شد از قرار زیر بودند: دو میله بلند، دو میله کوتاه، یک گیره بزرگ رومیزی ، دو گیره کوچکتر لوله ای، دو قطعه سیم و چند تکه گچ (شکل 4-2). کاربرد درست این مواد و راه حل مسئله و جواب آن در مسئله پاندول (دی چکووکرافورد، 1974، به نقل از سیف 1380)آمده است. آزمودنی برای حل کردن مسئله باید ابتدا یکی از دو میله های بلند را با بهره گرفتن از دو میله کوتاهتر که خود به هم وصل می کرد به سقف تکیه می داد. دو میله کوتاهتر را باید طوری به هم وصل کرد که طول میله حاصل از اتصال آنها برابر با فاصله بین زمین و سقف می بود بعد از این کار، می توانست پاندولها را به دو انتهای میله متکی به سقف وصل کند. سرانجام می بایست با بهره گرفتن از گیره های کوچکتر دو تکه گچ به انتهای پاندولها ببندد. طول پاندولها باید آن قدر می بود که هنگام نوسان نقاط تعیین شده در کف اتاق را لمس می کردند. وسائل موجود برای درست کردن پاندولها به نحوی که از آزمودنی خواسته شده بودند، کافی بودند، حتی یکی از میله های بلند نیز اضافی بود.

مرحله 1: پاسخی که از یادگیرنده انتظار دارید بصورت رفتار نهایی بر حسب عملکرد او مشخص کنید

این مرحله از آموزش حل مسئله بر نخستین مرحله الگوی عمومی آموزش مبتنی است. توصیف نقل شده بالا از مایر که در اختیار همه آزمودنیها گذاشته شد به خوبی عملکرد نهایی یادگیرنده را در حل کردن مسئله مورد نظر نشان می دهد.

مرحله 2: رفتارهای ورودی یادگیرنده را در ارتباط با مفاهیم و اصول مورد نیاز برای حل مسئله تعیین کنید و آنها را مورد سنجش قرار دهید.

در این مرحله معلم به تعیین رفتارهای ورودی مورد نیاز حل مسئله و سنجش آنها می پردازد. در حل مسئله، رفتارهای ورودی بطور عمده مفاهیمی و اصول تشکیل دهنده مسئله را دربرمی گیرد.

مرحله 3: یادگیرنده را در یادآوری همه مفاهیم و اصول مربوط به مسئله کمک کنید.

کمک به یادگیرنده در به خاطر آوردن مفاهیم و اصول مورد نیاز برای حل مسئله از مراحل مهم آموزش حل مسئله است. یادگیرنده باید، هنگام برخورد با مسئله، بتواند مفاهیم و اصول تشکیل دهنده را به یاد آورد و رابطه میان آنها، یعنی یک اصل سطح بالاتر را که همان جواب مسئله است، کشف کند.

مرحله 4: با توضیحات شفاهی، اندیشه های یادگیرندگان را در جهت پیدا کردن راه حل مناسب پیدا کنید.

توجه کنید که در این راهنمائیها آن قدر زیاده روی نکنید که جواب مسئله را در اختیار یادگیرندگان قرار دهید.

مرحله 5: از یادگیرندگان بخواهید تا با نشان دادن مراحلی که از طریق آن مسئله حل می شود یادگیری خود را نشان دهند.

پایان نامه امنیت در فضای سایبری-تحلیل جرم شناختی جرایم اینترنتی(سایبری)

6-1-1-1 ویژگی ها و خصوصیات طبیعی و جغرافیایی

شهرستان ملایر با وسعت 3210 کیلومتری 5/16 درصد مساحت کل استان و در جنوب شرقی استان همدان در عرض جغرافیایی 34 درجه و 26 دقیقه شمال و طول جغرافیایی 48 درجه و 50 دقیقه شرقی استقرار یافته است. این شهرستان از شمال به شهرستان های همدان و تویسرکان، از جنوب به استان لرستان و از شرق به استان مرکزی و از غرب به شهرستان نهاوند محدود می گردد .

6-1-2 تقسیمات کشوری

بر اساس آخرین تقسیمات کشوری شهرستان ملایر دارای سه بخش به نام های بخش جوکار، سامن و مرکزی 15 دهستان 221 آبادی دارای سکنه و نقطه شهری به نامهای ملایر سامن جوکار و ازنرریان و پری زنگنه می باشد.

6-1-3 ناهمواری ها

به طور کلی شهرستان ملایر از نظر ناهمواری ها به دو بخش کوهستانی و دشت قابل تفکیک است.

الف) کوهستانی:

این ناحیه شامل سرزمین هایی است که بالای 2000 متر ارتفاع دارند و این ارتفاعات کوهستانی ملایر را بسان نگینی در بر گرفته است این ارتفاعات به دو رشته ذیل تقسیم می شوند:

امتداد سلسله جبال الوند که جهت آن از شمال غربی به جنوب شرقی است. از شمال این شهرستان گذشته و به کوههای راسوند اراک متصل می شود.رشته کوههای مذکور تا شمال شرق ملایر کشیده شده که از ارتفاعات مهم آن کوه گرمه ( 2206  متر ) و کوه سرده (2777 متر ) است و شهر ملایر در دامنه کوه گرمه قرار گرفته است.

کوه های مرتفع استان لرستان که جز پیشکوه های داخلی زاگرس محسوب می شونر و در تویسرکان سیاه دره و در نهاوند و بروجرد گرو نامیده می شوند.

ب ) دشت

در بین کوهستان های فوق ناودیسها و دره هایی وجود دارد که خاک آنها ناشی از فرسایش کوه های مذکور است و شهر ملایر و اکثر روستاهای آن در این دره ها، دشتها و دامنه این کوهها قرار گزفته اند.

6-2 ویژگی های اقلیمی

آب و هوای شهرستان ملایر در تابستان گرم و خشک و در زمستان سرد و مرطوب است. ریزشهای جوی در فصل پاییز و زمستان و به طور عمده در اواخر زمستان و اوایل بهار اتفاق می افتد. این نوع آب و هوا از خصوصیات اقلیم نیمه استوایی تا معتدل است و به آب و هوای مدیترانه ای معروف است.

نزولات جوی منطقه مورد مطالعه عمدتاً تحت تاثیر جریان های غربی و شمال غربی است که از دریای مدیترانه منشا میگیرند و از اواسط پاییز تا اواسط بهار موجب نزول باران و برف می شوند. ( آمار نامه اطلاعات هواشناسی همدان 1384 )

6-3 مطالعات تاریخی، فرهنگی، اجتماعی

در قدیمی ترین سنگ نگاشته آشوری که در منطقه میانرودان ( بین النهرین ) پیدا شد، نام قدیمی همدان به نام (اکسابا) یعنی شهر ( کاسی ها ) آمده است.

تغییر و نحول ناشی از سیاست های دولت های مختلف در طول تاریخ سرنوشت همدان را تحت الشعاع خود قرار داده و به طور خلاصه این تغییرات در زمان دولت های زیر بررسی شده است ؛

کاسی ها، ماد، پارس، سلوکیان، اشکانیان، ساسانیان، علویان، آل بویه، دیلمیان، سلجوقیان، مغول، ایلخانان، صفویه، افشاریه، زندیه، قاجاریه.

به طور خلاصه زمانی که پارسی ها و بلکه مادی ها از شاه ماد ناراضی بودند در سقوط ماد کمک هایی از طرف کوروش به آنها شد و کوروش طوایف پارس را متحد نموده و همدان را تسخیر کرد. پس از تسخیر همدان مملکت بزرگ ماد تحت سلطه کوروش درآمد و بزرگ شدن پارس باعث تشویق سه دولت نامی آن زمان یعنی ( لیدیه، بابل و مصر ) گردید. دیری نپایید که تمامی ممالک شرقی ایران ( پنجاب و سند ) و بابل که در غرب ایران بود نیز به تسخیر وی درآمد. کتیبه های شاهان هخامنشی بعضی به سه زبان ( پارسی قدیم، عیلامی و بابلی ) نوشته شده که این کتیبه ها را به خطوط میخی یعنی با علامتی که شبیه میخ است نوشته اند و علامات مزبور به طور افقی یا عمودی استعمال و از چپ به راست بر سنگی کنده می شود از شاخص ترین این کتیبه ها همانا کتیبه گنجنامه است که مشابه آن نیز در تخت جمشید موجود است.

 6-4 مطالعات سیاسی – اقتصادی

در این قسمت مواردی چون هنر، تاثیر فرهنگ بر روابط انسانی، رابطه فرهنگ و آموزش، نیاز به حفاظت از ارزش های فرهنگی، روابط متقابل فرهنگ و محیط زیست، نقش محیط در پرورش و رشد ذهن، شکل گیری معماری در بستر فرهنگ، تعریف هنر، فعالیت هنری و. .. بررسی شده است.

انسان موجودی است که در طبیعت زیست شناسی در تطابق با محیط، ضعیف می باشد یعنی بیشتر به کمک آموزش و تربیت، آن هم در مدت زمان طولانی باید به قدرت لازم برای شناخت محیط و هماهنگی با آن و استفاده از آن برسد از این جهت انسان کمتر از سایر موجودات به وسیله آموزش و پرورش، توانائی رشد و توسعه قوای عقلانی را داراست. همین ویژگی زیست شناسی انسان، یعنی ضعفی که در رشد غرایز و قوای جسمانی او وجود دارد و قدرتی که در اثر آموزش و تربیت به دست می آورد اولین سنگ بنای رابطه انسان با همنوع خود می باشد.

انسان با فکر و اندیشه و تحلیل مسائل، در حال تکامل شرایط اقتصادی و اجتماعی است، یعنی در حال تکوین و آفرینش زندگی بهتر است. تفاوت بین انسان و سایر مخلوقات این کره خاکی همین قدرت تفکر تعقل و اندیشه می باشد.

آموزش را باید در مفهوم فرهنگ به معنای وسیع آن مورد توجه قرار داد، زیرا آموزش جزئی از فرهنگ است، فرهنگ گذشته از همه خصوصیات القائی و انتقالی خود، از آموزش شروع می شود. و آموزش وسیله انتقال فرهنگ از نسلی به نسل دیگر است. بنابراین آموزش به تعبیری وسیله است و فرهنگ هدف آن و با به تغییر دیگر آموزش ظرف است و قالب، و فرهنگ مفهوم است و محتوی.

استفاده از محیط شهر به عنوان وسیله ای آموزاننده بسیار جالب است و ما را سخت به فراسوی مسائل فرم های احساس برانگیز شهر می برد. در این مورد کمتر اندیشیده ایم و تجربه ای اندک داریم. موضوع البته نیاز به توجهی نزدیک دارد، زیرا بسیاری از مسائل اجتماعی و نیز امکانات حل آن به مسائل آموزش و پرورش وابسته است، البته معیارهائی که بتواند جنبه آموزندگی شهررا افزایش دهد هنوز ضعیف و نامطمئن است.

6-5 ویژگی های اجتماعی و جمعیتی شهرستان ملایر

جمعیت و تهولات آن در گذشته

جمعیت شهرستان ملایر طی یک دوره 30 ساله از 157393 نفر در سال 1345 به 452697 نفر در سال 1375 افزایش یافته است. نرخ رشد جمعیت شهرستان در طی دوره 55 – 1345 برابر 2 درصد در دوره 1355 تا 65، سه و نیم درصد در دوره پنج ساله 70 – 1365 برابر 5/2 درصد و در طی دوره 75 – 1370 برابر 19/0 درصد می باشد.

شهرستان ملایر در کل 18 درصد از سهم جمعیتی استان همدان را دارا می باشد و از نظر تراکم نسبی جمعیت دارای تراکم 13 درصد است.

جدول 6-1) اطلاعات خانوار

تعداد و بعد خانوار شهرستان ملایر و مناطق شهری و روستایی در سال 1385

شهرستان ملایر تعداد جمعیت تعداد خانوار بعد خانوار
  385493 91784 2/4
شهری 192827 50743 8/3

خانه کودک با رویکرد بازی و خلاقیت

<br />دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان

دانشکده فنی و مهندسی

 

پایان نامه برای دریافت کارشناسی ارشد رشته مهندسی معماری

گرایش: معماری

 

عنوان:

خانه کودک با رویکرد بازی و خلاقیت

 

مهدکودک مجازی در استرالیا

مهدکودک های مجازی در استرالیا شروع به فعالیت کرده اند و روش کار این مهدکودک ها به این صورت است که والدین باید فرزند خود را در سایت مهد موردنظرشان ثبت نام کنند و بگویند که بچه آنها می خواهد چند ساعت از روز و چه ساعت هایی را با آن موسسه الکترونیک همراه باشد. سپس کافی است که کودک در ساعت هایی که ثبت نام شده است ، وارد سایت مهدکودک اش بشود و انواع بازی های رایانه ای را انجام بدهد یاکلی شعر، کاردستی، اطلاعات مربوط به شهر و کشور خودش، نقاشی، شناخت میوه ها و گل ها، نام حیوان ها و حتی تلفظ صحیح کلمات و حروف را یاد بگیرد. همچنین کودکان  می توانند از طریق سایت این مهدکودک های مجازی، با یک روان شناس کودک هم در ارتباط باشند و مشکلات شان را با او در میان بگذارند. نکته بسیار جالب در مورد این مهدها این است که کودک شما در هر روز و هر ساعت، تنها می تواندیک کار را انجام بدهد و این به گیج و سردرگم نشدن او در محیط مجازی مهدش کمک بسیاری می کند. به عنوان نمونه اگر بچه ها از ساعت 9 تا 10 صبح، تمریننقاشی کردند، از ساعت 10 به بعد صفحه نقاشی بسته و صفحه کاردستی برایشان باز می شود. ضمن این که مهد های مجازی هر 10 یا 15 روز یکبار، یک اردوی تفریحی برای کاربران شان ترتیب می دهند تا بچه ها بیشتر با مربیان از راه دورشان آشنا شوند. به رغم تمام مزایای این نوع مهدهای کودک، روان شناسان معتقدند که پیوستن به سایت آنها به هیچ وجه نمی تواند باعث تقویت روابط اجتماعی بچه ها شود اما عضویت در اینگونه مهدکودک ها می تواند تا حدی برای رفع اضطراب کودکان برای رفتن به مهد یا حتی مدرسه، مفید باشد.

 

2-4-1-2 مهدکودک الکترونیکی از ژاپن تا آمریکا

هرچند که تاریخچه دقیقی از ثبت اولین مهدکودک الکترونیک در دنیا وجود ندارد اما به نظر می رسد که مهدهای الکترونیک از اوایل سال 2003 فعالیت خود را آغاز کرده باشند. شیوه کار این موسسات به این صورت است که تمام خبرهای مربوط به مهد و کارکنان آن و بچه ها را برای اطلاع و اطمینان بیشتروالدین، روی سایت می گذارند و هر روز یا هر هفته، در صفحه اصلی سایتشان، بهترین و با استعدادترین بچه ها را در زمینه های مختلف معرفی می کنند. این کار آنها باعث تشویق بچه ها به انجام هرچه بهتر کارهایشان می شود. در ضمن والدین می توانند از طریق وب کم، کارهایی که بچه هایشان انجام می دهند را زیر نظر بگیرند و هر روز از طریق سایت مهد، اطلاعات مربوط به وضعیت آموزشی آنها را کسب کنند. امروزه مهدکودک های این چنینی در سراسر دنیا از ژاپن گرفته تا انگلیس و آمریکا مشغول فعالیت هستند.

 

2-4-2 سابقه و ضرورت آموزش کودکان در ایران

سابقه آموزش و پرورش پیش از دبستان در ایران خیلی طولانی نیست و می توان گفت که با مدرنیزه شدن ایران، مهدکودک ها و کودکستان ها آخرین مراحلی بودند که به آموزش و پرورش ایران افزوده شدند. اولین امتیاز رسمی تاسیس مهدکودک به سال 2490 شاهنشاهی بر می گردد که خانم (( برسادهوسپیان )) صاحب امتیاز اولین مهد کودک در ایران بودند. اما پیش از این تاریخ ، کودکستان های دیگری در ایران متعلق به مسیونرهایمذهبی و اقلیتهایدینی مشغول به فعالیت بودند از جمله مهدکودک جلفای اصفهان که زیر نظر کلیسای ارامنه بود. در سال 2420 شاهنشاهی خانم البیس فرهانیان که دوره مربی گری را در روسیه دیده بودند، کار جدی خود را برای تاسیس کودکستان در تهران آغاز کرد. در سال 2485 شاهنشاهی مرحوم میرزا جبار عسگرزاده معروف به جبار باغچه بان کودکستانی را در تبریز با نام “باغچه اطفال” تاسیس نمود و 4 سال بعد (1307) در شیراز کودکستان دیگری را تاسیس نمود. خانم قمر دولت آبادی نیز در اصفهان کودکستان هایی را  برای کودکان تاسیس کرد. خانم توران میرهادی، فارغ التحصیل روان شناسی از فرانسه که نویسنده کتاب کودکان بود، اولین مرکز نگهداری و پرورش کودکان را بنا نهاد و آن مرکز، کودکستان نامیده شد. از سال 1330 نیز کودکستان های متعددی در تهران و شهرهای بزرگ ایران با روش های جدید تاسیس شد.

در سال 1312 آیین نامه کودکستانها به تصویب شورای عالی معارف رسید و سنین کودکان این دوره چهار تا هفت سال اعلام شد. همچنین مسئولان دفتر برنامه ریزی آموزش کودکان پیش دبستانی، به دلیل آمار مردودی زیاد در کلاس اول دبستان و نیز مشکلات زبان آموزی در مناطق دو زبانه، آماده کردن کودکان 5 ساله را برای ورود به دوره ابتدایی در اولویت قرار دارند. بر این اساس واحد های مستقل یا ضمیمه دبستان را با عنوان “دوره آمادگی” در سال 1353 تأسیس نمودند (محسن طالب زاده نوبریان،1385). در حال حاضر مراکز پیش از دبستان در ایران شامل سه دوره یعنی مهد کودک (صفر تا 3 سال) کودکستان (3 تا 6 سال) و آمادگی (6 تا 7 سال) می شود.

با توجه به نو پا بودن پرداختن به آموزش کودکان پیش از دبستان در ایران این پدیده نیز همچون سایر تبعات مدرنیسم و تغییر و تحولات ناشی از آن به صورتی شتابزده و بدون مطالعه ، به خصوص در زمینه فضاهای خاص آموزش کودکان پیش از دبستان و تنها در حد رفع نیازهای ابتدایی و حتی پایین تر از رفع نیاز های ابتدایی به وجود آمده است.

 

2-4-3 نگاهی به آموزش و پرورش کودکان در جهان امروز

رشد انسان از تولد و حتی پیش از تولد ، تا 7 سالگی مساله ای است که کم و بیش در سرتاسر جهان به آن توجه کرده اند . پژوهش های اخیر نشان داده است که اگر در این مرحله رشد نسبت به کودک از نظر جسمی ، روانی و تربیتی غفلت و کوتاهی بشود در مراحل بعد تنها 50% از این کوتاهی را می توان جبران کرد . به طور کلی می توان 5 هدف اصلی برای آموزش و پرورش ذکر کرد :

  1. رشد وشکوفایی کودک فارغ از هر قید و بند و هدف گیری خاص از جمله قید آماده شدن برای ورود به دبستان ( یعنی آنچه بالقوه وجود دارد به فعل برسد و در این هدف آنچه مد نظر است کودک است و توجهی به ضرورت های سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی نمی شود و یا بسیار کم به آن ها پرداخته می شود .)

 

  1. آماده شدن برای ورود به دبستان ، وقتی چنین هدفی مد نظر باشد عملا مرحله پیش از دبستان تابع برنامه ریزیها و هدف گیری های دبستان می شود و تمام توجه و فعالیت ها بر این امر متمرکز می گردد که از کودک ، دانش آموزی موفق ساخته شود.

 

  1. پایه گذاری ارزش های اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی و مذهبی در کودک .در این هدف نظام اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و تربیتی جامعه تعیین کننده برنامه ها و فعالیت هاست.

 

  1. جایگزین مادر در همه اوقاتی که به نیروی کار او در جامعه نیاز است .در این جا منظور فقط نگهداری و پرستاری نیست ، بلکه می تواند بهترین جایگزینی باشد یعنی توجه به همه جوانب پرورش جسمی و ذهنی .

 

  1. شکستن دور باطل و فقر و عقب ماندگی …کودک خوب رشد نمی کند چون خوب تغذیه نمی شود ، چون بهداشت او رعایت نمی شود ، چون از آموزش لازم برخوردار نیست …( کودک در اثر آموزش های مناسب از رشد ذهنی کافی برخوردار می شود . )

 

بررسی اجمالی نظام های آموزشی در کشورهای مختلف به شرح زیر می باشد.

 

جدول2-4: بررسی نظام های آموزشی در کشورهای مختلف

<td width=”96″>کشور

اهداف کلی اهداف آموزشی کودکستان (اهداف خاص)
 

 

 

 

ژاپن

      1.            رشد و پرورش شخصیت انسانی

2.            پرورش شهروندان سازنده و در حقیقت مسئولیت پذیر

3.            پرورش افراد برای میل به حقیقت و عدالت و احترام به ارزش های فردی

4.            پرورش وحدت ملی و درک ملیت و بالا بردن روحیه استقلال

5.            حفظ ارزش ها ،سنت ها و فرهنگ جامعه

6.            مدرنیزه کردن از طریق علوم و تکنولوژی

7.            تساوی در حقوق و شایستگی

8.            آمادگی جهت دنیای کار

9.            آمادگی جهت آموزش بیشتر

10.            توسعه ظرفیت افراد برای مشارکت در امر رفاه عمومی مردم و آگاه بودن نسبت به مسایلی چون زیان های محیطی ، جریان های عمومی ،اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی .

11.            ترفیع آگاهی،همکاری صلح بین الملی

12.            مشارکت آموزشی (به رسمیت شناختن آموزش و پرورش مختلط)

      1.            تشویق به عادات اساسی زندگی و ایجاد نگرش در مورد سلامتی ، امنیت و زندگی شاد و پرورش زمینه ها و سلامت فکر و جسم

2.            تشویق در جهت ایجاد علاقه و اعتماد به مردم و پرورش نگرش در خصوص استقلال ، همکاری و اخلاق

3.            تشویق علایق نسبت به محیط طبیعی و اجتماعی  و پرورش احساس قدردانی نسبت به محیط

4.            تشویق به استفاده از زبان در زندگی روزمره و توسعه نگرش در خصوص صحبت کردن و گوش فرا دادن به سخنان دیگران

5.            تشویق ذهن فعال و غنی ساختن خلاقیت کودک از طریق تجربیات گوناگون.

 

 

انگلستان

      1.            فراهم ساختن امکانات و شرایط لازم برای رشد فکری و جسمی کودک

2.            آشنا کردن کودکان با راه و رسم زندگی اجتماعی و آماده کردن اطفال جهت زندگی کردن ( که بالطبع خواندن و نوشتن و به اصطلاح با سواد شدن یکی از ارکان آن است )

بنای آموزش در انگلستان بر بازی استوار است.

      1.            بازی های دسته جمعی و فکری

–          سرود و شعر

–          مجسمه سازی

–          نقاشی

–          قصه خوانی

 

 

 

شوروی

      1.            برابری زن و مرد و به رسمیت شناختن آموزش و پرورش مختلط

2.            آموزش از طریق عمل و تجربه

3.            نقش مدرسه در شکوفایی استعدادهای کودک از دیدگاه تنی ، روانی ، زیبایی شناسی و پرورش آنان با روحیه جمع گرایی و انترناسیونالیسم

4.            پرورش ذهن و توانایی های خلاق کودکان

5.            تاکید بر ارتباطات

6.            هماهنگی و تداوم در همه سطوح و تمام زمینه ها میان سازمان غیر آموزشگاهی و تعلیمات آموزشگاهی

7.            تاکید بر فعالیتهای دسته جمعی ( اواز دسته جمعی ، بازی دسته جمعی ، گردش دسته جمعی )

8.            تاکید بر کار و آمادگی جهت دنیای کار

هدف در آموزش پیش از دبستان

1.      تاکید بر بازی های جمعی

2.      مهرورزی فراوان نسبت به کودکان

3.      حمایت و مراقبت شدید از کودکان

4.      القاء زود رس فکر در جمع

 

مقاله (پایان نامه) : خانه کودک با رویکرد بازی و خلاقیت

چگونگی رشد انسان هدف رشد ماهیت فرد نظریات
تنها به بررسی تغییرات کمی می پردازند.

در کنش بین ارگانیسم و محیط بر محیط تاکید دارند.

برای افراد بشر هیچگونه هدف نهایی در نظر نمی گیرند و معتقدند که هر موجود زنده از طریق منطبق کردن خود با محیطی که در آن زندگی می کند و بسته به شرایط آن محیط عادتهای خاصی را کسب      می کنند. کودک به آسانی به وسیله عوامل محیطی شکل می گیرد. این عوامل ، عواملی هستند که می توانند پاداشها و تنبیه های محیطی را اعمال کنند و مدلهایی هستند که کودک می تواند از آن ها تقلید کند. نظریات یادگیری
به هیچ وجه منکر تغییرات کمی نیستند ولی تاکید آن ها بر تغییرات کیفی رشد است.

در کنش ارگانیسم و محیط ، بر ارگانیسم تاکید دارند.

تحول ساخت های شناختی یک فرد رشد یافته ، در آخرین مراحل رشد باید بتوانند بطور انتزاعی در مورد مفاهیم بیاندیشد و نتیجه گیری کند. کودک بطور فعال تجربیاتی را که علاقمند به درک و کشف آنهاست ، انتخاب می کند. نظریات شناختی
از دید آنان هر مرحله، انتقال و تغییر مرحله قبل نیست بلکه مرحله جدید است که در دوره های خاصی از زندگی اتفاق می افتد.

در کنش بین ارگانیسم و محیط ، بر حسب این که کدام قسمت از شخصیت مورد نظر باشد ، زمانی بر ارگانیسم و گاهی بر محیط تاکید دارند.

کنترل هیجانات و انگیزه ها فرد رشد یافته باید از تضادهایی که در کودکی برای او به وجود آمده، نسبتا آزاد باشد. کودک به وسیله غرایز قدرتمند درونی هدایت می شود. نظریات روانکاوی

 

2-2-1نظریه رشد و شناخت

نظریه رشد پیاژه( 1896- 1980) یکی از معروفترین و متحول ترین نظریه های شناختی است. شاید یکی از دلایل پذیرش سریع نظریه ژان پیاژه این باشد که این نظریه در نظر همه کسانی که مدتی را با کودکان گذرانده باشند، صحیح می نماید. مشاهدات ژان پیاژه در مورد کودکان خردسال منجر به این پیشنهاد او شد که تفکر کودکان به ترتیب در چهار مرحله پدید می آید ، که سه مرحله آن در طی سالهای اولیه دوره کودکی روی می دهد. این چهار مرحله عبارتند از مرحله حسی حرکتی، مرحله پیش عملیاتی، مرحله عملیات عینی و در نهایت مرحله عملیات صوری.

پیاژه به عنوان زیست شناس تصدیق کرد که کودکان در صورتی که بخواهند زنده بمانند باید محیط خود را سازمان دهند و با تغییرات موجود در آن سازگار شوند. پیاژه این دو اصل زیست شناسی را طرحواره (عناصر سازمان یافته فکر) و فرایندهایدرونسازی و برونسازی (شیوه ای که انسانها اطلاعات جدید را پردازش می کنند یا با انطباق می یابند) نام نهاد.

 

 

جدول 2-2: مراحل رشد شناختی از دیدگاه پیاژه ( اتکینسون، 1378)

ویژگی ها مرحله
خود را از اشیاء تمیز می دهد.

خود را به عنوان عامل ( فاعل ) اعمال خویش باز می شناسد و شروع به فعالیت هدفمند می کند . برای مثال ریسمانی را می کشد تا شی قابل حرکتی را به حرکت درآورد.

به مفهوم پایداری شی دست می یابد ، درک می کند که اشیاء وقتی حواس را تحریک نمی کنند ، باز هم وجود دارند.

حسی – حرکتی (تولدتا 2 سالگی)
استفاده از زبان و بازنمایی اشیاء به صورت تصویر ذهنی و واژه را می آموزد.

تفکرش هنوز خود محور است ، نگریستن از دیدگاه دیگران برایش مشکل است.

اشیاء را برحسب یک ویژگی طبقه بندی می کند ، برای مثال همه قطعات چوبی قرمز را صرفنظر از شکل آن ها ، با تمام قطعات چوبی مربعی شکل را صرفنظر از رنگ آن ها در یک گروه قرار می دهد.

پیش عملیاتی(2 تا 7 سالگی)
می تواند درباره اشیاء و رویدادها به طور منطقی فکر کند.

به نگهداری عدد ( 6 سالگی ) ، جرم ( 7 سالگی ) ، وزن ( 9 سالگی ) دست می یابد.

اشیاء را بر حسب چند ویژگی طبقه بندی می کند و می تواند آن ها را بر حسب بعد معینی نظیر اندازه ، طبقه بندی کند.

عملیات عینی (7 تا 11 سالگی)
می تواند به طور منطقی درباره گزاره های مجرد فکر کند و به طور نظام دار به آزمون فرضیه ها بپردازد.

به مسایل فرضی ، آینده و جهان بینی می پردازد .

عملیات صوری (11 سالگی به بعد)

 

حساس ترین دوران زندگی کودک 7 سال اولیه زندگی او است. شخصیت فرد در این دوره پایه ریزی می شود. تغییر روز به روز کودک از جنبه های مختلف در این دوران کاملا محسوس است. این تغییرات در برخورد رابطه ای که او با محیط برقرار می کند خود را آشکار می سازد. خصوصیات جسمانی، روانی، عاطفی و اجتماعی کودکان در سنین پیش از 7 سالگی به صورت خلاصه درجدول زیر آمده است.

سن خصوصیات جسمانی خصوصیات روانی خصوصیات عاطفی خصوصیات اجتماعی
1 تا 3 سال ·         رشد جسمانی سریع      
4 و 5 سال ·         رشد منظم و آهسته

·         رفتار حرکتی هماهنگ بین چشمها و دست ها

·         خود مداری

·         علاقمند به یادگیری

·         کنجکاو وعلاقمند به حیوانات

·         صداقت و صمیمیت در بیان عواطف

·         آزادی در اظهار حالات درونی

·         تاثیر پذیری شدید از محرک های خارجی

·         قادر به تحمل درونی محیط خانه

·         انجام بازی های دسته جمعی اما به صورت خودمدارانه

 

6 و 7 سال ·         رشد منظم و آهسته

·         فعال و پر انرژی

·         عدم داشتن مهارت در انجام عملیات

·         کنجکاو

·         علاقه مند به یادگیری

·         استقلال نسبی

·         علاقه مند به جمع آوری و نگهداری اشیاء

·         آزادی در بیان عواطف در عین تلاش برای کنترل آن ها

·         حساسیت نسبت به گفتار و رفتار بزرگترها

·         شرکت در بازی های گروهی همچنان خودمدار

·         اهمیت دادن به تایید و تحسین بزرگترها

جدول2-3: ویژگیهای جسمانی، روانی، عاطفی و اجتماعی کودکان در 7 سال اول زندگی

 

2-3 روانشناسی تربیتی

بنجامین بلوم یکی از روانشناسان معروف انواع یادگیری را بر اساس هدف های شناختی، انفعالی، روانی-حرکتی تقسیم می کند. او این طبقه بندی را قلمدادهای سه گانه هدف ها می نامد که نقش مهمی در زمینه مسایل آموزشی و ارزیابی به عهده دارند.

الف) در هدف های شناختی موضوعاتی مانند آگاهی، ادراک، تشخیص و استقلال مطرح می شوند.

ب) هدف های انفعالی یا عاطفی به اموری مانند احساس، هیجان و … اطلاق می شود.

ج) هدف های روانی- حرکتی با حرکات ظریف وماهرانه ای چون نقاشی،خط،رقص،نواختن آلات موسیقی سروکار پیدا می کند. نکته مهم آن است که هیچ یک از این رفتارها نم یتواند به طور کامل از دیگری جداباشد.

یادگیری کودک در هر مرحله به عوامل متعددی بستگی دارد. رشد و پرورش کودک چه از نظر جسمی، روانی و تربیتی تحت تاثیر عوامل آموزشی و محیطی بسیار است. اولین کانون اجتماعی که کودک در آن پای می گذارد خانواده است ،سپس وارد جامعه بزرگتر می شود. در این قسمت رابطه کودک با خانواده، اجتماع و آموزش پذیری بررسی می شود.

 

·        کودک و خانواده

بهترین تعریف خانواده آن است که آن را نظام پیچیده ای بنامیم که مستلزم کارکرد به هم وابسته ای در میان اعضا باشد. خانواده هم اولین و هم قدیمی ترین محل ارتباط اجتماعی کودک به شمارمی رود. در سال های اولیه تنها روابط موجود برای کودک ، رابطه او با والدینش است . کنش متقابل و رابطه عاطفی بین نوزادان و والدین، به انتظارات و واکنش های کودک در روابط اجتماعی آینده شکل می دهد. اعتقادات و ارزش ها و نگرش های فرهنگی توسط والدین پالایش می شوند و به صورتی بسیار مجسم و منتخب به کودک ارائه می شوند. شخصیت، نگرش ها، طبقه اجتماعی- اقتصادی، عقاید مذهبی و تحصیلات پدر و مادر در ارائه ارزشهای فرهنگی و معیارهای آن ها به فرزند تاثیر می گذارد.

 

·        کودک و اجتماع

گروه ها و سازمان های مشخصی در چارچوب جامعه، در پرورش اجتماعی کودک نقش عمده ای ایفا می کنند . پدر و مادر ، همسالان و معلمان مقدار زیادی از وقت خود را صرف انتقال ارزشها و همچنین هدایت و اصلاح رفتار کودکان می کنند. برخی از سازمانها مانند مدرسه، مراکز مذهبی و موسسات قانونی و حقوقی با این هدف به وجود آمده اند که علم فرهنگ و معیار های اخلاقی و اجتماعی آن را منتقل و رفتارهای ارزشمند فرهنگی را حفظ کنند. به علاوه رسانه های گروهی بخصوص تلویزیون، جریان بسیار قوی و نسبتا جدیدی هستند که می توانند افکار، خواسته ها و رفتارهای کودک در حال رشد را شکل دهند (هترنیکتون ودی پارک،1372).

 

2-4 کودک و آموزش

در مورد آموزش کودک پیش از دبستان نیز نظریات متعددی وجود دارد . مهد کودک های اولیه تا حد زیادی از عقاید اریکسون ناشی شده بود، اریکسون که ادامه دهنده راه فروید بود به نیازهای کودکان برای رسیدن به رشد اجتماعی اهمیت می داد. به عقیده او سازگاری اجتماعی و عاطفی هر فرد و کارایی او در بزرگسالی بستگی به آموزش های خردسالی در زمینه رشد اعتماد به نفس، استقلال شخصی، ابتکار و اهمیتی که فرد برای خود قائل است دارد. تاثیرات محیط ، هسته اصلی عقاید بیجود (1959) درباره رشد را تشکیل می دهد، از نظر او نتایج رفتار کودک بسیار مهم است، طبق نظر او کودکان به یاد گرفتن رفتاری تمایل دارند، که به نتایج مثبت می انجامد و از تجاربی که به شکست منتهی می شود پرهیز می کنند.

 

2-4-1 سابقه و ضرورت آموزش کودکان در خارج از ایران

اولین مؤسسات مراقبت از کودک با الگو قرار دادن یتیم خانه ها، 261 سال پیش؛ یعنی در سال 1129 شمسی (1750 میلادی) در کشور اتریش شکل گرفت. صاحبان سرمایه در اروپا که به نیروی کار ارزان احتیاج داشتند به استخدام زنان و دختران در کارگاه ها و کارخانه پرداختند؛ اما برای این کار یک مشکل اساسی وجود داشت و آن بچه های خردسالی بودند که در زمانی که مادرشان در محل کار حضور مییافت به نگهداری و آموزش احتیاج داشتند. از همین رو این مؤسسات در کنار کارگاه های تولیدی و در ساعات کاری زنان کارگر، به امر حمایت و نگهداری کودکان و کمتر به آموزش آنان می پرداخت. مؤسسات مراقبت از کودک برای خانواده های فقیر طراحی شده بود تا زمانی که زنان در شرایط سخت مشغول به کار هستند، کودکان آنها به دنبال بزهکاری نباشند و برای جامعه دردسر جدید درست نکنند.

با وجود نقطه نظر های مختلف در زمینه چگونگی فرآیند آموزش کودکان پیش از دبستان کل این حرکت از اوایل قرن 17 شروع شد. (دیوید ستاو) متخصص تعلیم و تربیت اسکاتلندی به بازی های کودکان بیشتر از برخوردهای مکانیکی با آن ها توجه کرده و معتقد بود که زمین بازی یک بهشت است. (فردریکفروبل) که معاصر او بود و تقریبا مبدع مفهوم (باغ کودکان) به حساب می آید نیز معتقد بود که (باغ کودکان باید نمونه کوچکی از این دنیا باشد که جنبه های مثبت و گوناگون آن را منعکس می کند).آموزش پیش از دبستان در کشور های مختلف جهان در بر گیرنده اصطلاحاتی چون(محل پرستاری از کودکان) و نیز همان باغ کودکان می باشد که عموما طیف 3 تا 5 ساله (در بعضی جاها 2تا6 ساله و در بعضی 3 تا 6 ساله) را در بر می گیرد.

دانلود پایان نامه ارشد : خانه کودک با رویکرد بازی و خلاقیت

خرید فایل پایان نامه : خانه کودک با رویکرد بازی و خلاقیت – فروش پایان نامه

دانشکده فنی و مهندسی

 

پایان نامه برای دریافت کارشناسی ارشد رشته مهندسی معماری

گرایش: معماری

 

عنوان:

خانه کودک با رویکرد بازی و خلاقیت

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان   صفحه

چکیده ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..1

فصل اول: کلیات تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………..2

1-1مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………..2

1-2بیان مسئله …………………………………………………………………………………………………………………………………….3

1-3 اهمیت موضوع ………………………………………………………………………………………………………………………….5

1-4 سوالات تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………..6

1-5 اهداف تحقیق و طراحی ……………………………………………………………………………………………………………..6

1-6 ابزار و روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………..7

فصل دوم: مرور منابع و تحقیقات…………………………………………..………………………………..…………………..8

2-1 کودک …………………………………………………………………………………………………………………………………………8

2-2 روانشناسی رشد و دیدگاه های مختلف در روانشناسی رشد ………………………………………………………………10

2-2-1 نظریه رشد و شناخت ………………………………………………………………………………………………………………12

2-3 روانشناسی تربیتی ………………………………………………………………………………………………………………………..14

2-4 کودک و آموزش……………………………………………………………………………………………………………………….16

2-4-1 سابقه و ضرورت آموزش کودکان در خارج از ایران …………………………………………………………………….16

2-4-1-1 مهدکودک مجازی در استرالیا ……………………………………………………………………………………………17

2-4-1-2 مهدکودک الکترونیکی از ژاپن تا آمریکا …………………………………………………………………………….18

2-4-2 سابقه و ضرورت آموزش کودکان در ایران …………………………………………………………………………………18

2-4-3 نگاهی به آموزش و پرورش کودکان در جهان امروز ……………………………………………………………………19

2-4-4 انتخاب شیوه مناسب آموزشی …………………………………………………………………………………………………..22

2-5 خلاقیت …………………………………………………………………………………………………………………………………….22

2-5-1 مفهوم خلاقیت …………………………………………………………………………………………………………………….22

2-5-2 عوامل موثر بر خلاقیت …………………………………………………………………………………………………………23

2-5-3 اهمیت خلاقیت از منظر آموزشی ……………………………………………………………………………………………23

2-5-4 راهبردهایی در جهت پرورش خلاقیت کودکان ………………………………………………………………………..24

2-5-4-1محورهای آموزش خلاقیت در جریان تدریس………………………………………………………………………..24

2-6 کودک و بازی …………………………………………………………………………………………………………………………25

2-6-1 بازی و شخصیت ………………………………………………………………………………………………………………….27

2-6-2 بازی و رشد اجتماعی ……………………………………………………………………………………………………………28

2-6-3 نقش بازی در رشد و زندگی کودک ………………………………………………………………………………………..28

2-7 کودک و هنر …………………………………………………………………………………………………………………………..29

2-7-1 تئاتر و هنرهای نمایشی ………………………………………………………………………………………………………..29

2-7-2 موسیقی و کودک ………………………………………………………………………………………………………………..30

2-7-3 آواز ……………………………………………………………………………………………………………………………………31

2-7-4 قصه و قصه گویی ……………………………………………………………………………………………………………….32

2-7-5 شعر …………………………………………………………………………………………………………………………………32

2-7-6 نقاشی ……………………………………………………………………………………………………………………………….33

2-7-6-1 نقاشی و فرا فکنی ………………………………………………………………………………………………………….33

2-8 کودک و معماری ……………………………………………………………………………………………………………………..34

2-9 محیط، بازی، خلاقیت …………………………………………………………………………………………………………….34

2-10 روند رشد و بازی کودک ……………………………………………………………………………………………………….35

2-11 ادراک کودک ……………………………………………………………………………………………………………………….36

2-11-1 حواس پنجگانه ……………………………………………………………………………………………………………..37

2-11-2 هوش ……………………………………………………………………………………………………………………….38

2-11-3 حافظه …………………………………………………………………………………………………………………….39

2-12 دریافت حسی و ادراکی کودک از فضا ……………………………………………………………………………………39

2-13 تاثیر شرایط محیطی و کالبدی بر کودکان ………………………………………………………………………………….40

2-13-1رنگ ………………………………………………………………………………………………………………………………..40

2-13-2 نور ……………………………………………………………………………………………………………………………….42

2-13-3 صوت …………………………………………………………………………………………………………………………..42

2-13-4 تهویه …………………………………………………………………………………………………………………………….43

2-14 فضای معماری کودکان …………………………………………………………………………………………………………….43

2-15 خصوصیات فضاهای مورد نظر جهت طراحی …………………………………………………………………………..44

2-16 تعامل با محیط ………………………………………………………………………………………………………………………45

2-16-1 استفاده از عوامل طبیعی زمین …………………………………………………………………………………………….45

2-16-2 فضای سبز ……………………………………………………………………………………………………………………..46

2-16-3 آب …………………………………………………………………………………………………………………………47

2-17 طراحی فضای باز و زمین بازی …………………………………………………………………………………………………48

2-17-1 ساختارهای بازیها ……………………………………………………………………………………………………………….48

2-17-1-1 پر جنب و جوش. بازی های فیزیکی ……………………………………………………………………………….49

2-17-1-2 فکر کردن. بازی های خلاقانه …………………………………………………………………………………………..50

2-17-1-3 داشتن همراه. بازیهای اجتماعی …………………………………………………………………………………………50

2-17-1-4 بازی در سکوت و آرامش ………………………………………………………………………………………………..51

2-17-1-5 تجربه کردن. یادگیری از طریق بازی های حسی …………………………………………………………………51

2-17-2 بازی با شن وگل ………………………………………………………………………………………………………………..53

2-17-3 اسباب بازیها ……………………………………………………………………………………………………………………..54

2-18 طراحی فضا برای کودکان ……………………………………………………………………………………………………….56

فصل سوم: نمونه های معماری برای کودکان …………………………………………………………………………………..57

3-1 نمونه های خارجی …………………………………………………………………………………………………………………..57

3-1-1مهد کودک بارباپاپا ………………………………………………………………………………………………………………..57

3-1-2 مهد کودک ترنتن…………………………………………………………………………………………………………………61

3-1-3مهد کودک 8 کلاسه……………………………………………………………………………………………………………67

3-1-4 مهد کودک سبرا ………………………………………………………………………………………………………………..71

3-1-5 مهد کودک کرلینگ ………………………………………………………………………………………………………………74

3-2نمونه های داخلی ………………………………………………………………………………………………………………………77

3-2-1مهد کودک راهیان رشد ……………………………………………………………………………………………………77

3-2-2 مهد کودک قصه من ………………………………………………………………………………………………………81

3-3 نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………….87

فصل چهارم: مطالعات بستر طرح ……………………………………………………………………………………………………..89

4-1 شناخت منطقه مطالعاتی ………………………………………………………………………………………………………………..89

4-1-1 تاریخچه شهر تهران ………………………………………………………………………………………………………………….89

4-1-2 جغرافیای مکانی ……………………………………………………………………………………………………………………….90

4-1-3 جغرافیای سیاسی ………………………………………………………………………………………………………………………91

4-1-4 جغرافیای طبیعی ……………………………………………………………………………………………………………………….92

4-1-4-1 موقعیت و وسعت ………………………………………………………………………………………………………………….92

4-1-4-2 ناهمواری ها …………………………………………………………………………………………………………………………92

4-1-4-3 آب و هوا …………………………………………………………………………………………………………………………….93

4-1-4-4 منابع آب ……………………………………………………………………………………………………………………………..96

4-1-4-5 زلزله خیزی …………………………………………………………………………………………………………………………96

4-1-5 راهبردهای طراحی ……………………………………………………………………………………………………………………97

4-1-5-1 فرم مناسب بنا در ارتباط با اقلیم ……………………………………………………………………………………………97

4-1-5-2 مصالح ساختمانی در رابطه با اقلیم …………………………………………………………………………………………97

4-2 بررسی سایت ………………………………………………………………………………………………………………………………..98

4-2-1 تاریخچه اراضی عباس آباد ………………………………………………………………………………………………………..98

4-2-2 بررسی موقعیت فرهنگی سایت- تم پارک ها …………………………………………………………………………….103

4-2-2-1 بوستان آب و آتش …………………………………………………………………………………………………………….103

4-2-2-2 بوستان نوروز ……………………………………………………………………………………………………………………104

4-2-2-3 شهر دوستدار کودک …………………………………………………………………………………………………………..109

4-2-2-4 نقش فضای سبز در شهرهای دوستدار کودک………………………………………………………………………….110

4-2-2-5 پهنه دوستدار کودک در اراضی عباس آباد ………………………………………………………………………………111

4-2-2-6 موقیت سایت در اراضی عباس آباد………………………………………………………………………………………..112

4-2-2-7 مسیرهای دسترسی به سایت…………………………………………………………………………………………………113

4-2-2-8 تراکم مسکونی در اطراف سایت………………………………………………………………………………………….114

4-2-3 دلایل انتخاب سایت …………………………………………………………………………………………………………………114

4-3 ضوابط و استانداردها ……………………………………………………………………………………………………………….115

4-3-1 طراحی ساختمان آموزشی ……………………………………………………………………………………………115

4-3-2 استانداردهای کلی …………………………………………………………………………………………………………116

4-3-3 ایمنی در محوطه …………………………………………………………………………………………………………………..117

4-3-4 نرده های ایمن …………………………………………………………………………………………………………………..117

4-3-5 ایمنی در مسیر های حرکت…………………………………………………………………………………………………..119

4-3-6 ایمنی در راهرو ها……………………………………………………………………………………………………………….119

4-3-7 ایمنی در مسیر پله ها ……………………………………………………………………………………………………………120

4-3-8 شرایط ایمنی پوشش کف ……………………………………………………………………………………………………..121

4-3-9شرایط ایمنی درها ……………………………………………………………………………………………………………….122

4-3-10شرایط ایمنی پنجره ها ………………………………………………………………………………………………………..123

4-3-11شرایط ایمنی در فضای بهداشتی …………………………………………………………………………………………..123

4-3-12شرایط ایمنی تجهیزات ……………………………………………………………………………………………………….124

فصل پنجم: معرفی طرح ………………………………………………………………………………………………………………125

5-1 مبانی طرح …………………………………………………………………………………………………………………………………..125

5-2 نشاط در فضای معماری ………………………………………………………………………………………………………………126

5-2-1 راحتی …………………………………………………………………………………………………………………………………….126

5-2-2 اکتشاف در فضا ………………………………………………………………………………………………………………………126

5-2-3 تنوع و پیچیدگی ……………………………………………………………………………………………………………………….126

5-2-4 خوانایی …………………………………………………………………………………………………………………………………..127

5-2-5 پذیرا بودن فضا ……………………………………………………………………………………………………………………….127

5-2-6 رشد اجتماعی ………………………………………………………………………………………………………………………….128

5-2-7 ارتباط و قلمرو گزینی ……………………………………………………………………………………………………………..128

5-2-8 خلوت ……………………………………………………………………………………………………………………………………128

5-3 روند طراحی ……………………………………………………………………………………………………………………………….130

5-3-1 فضای باز ……………………………………………………………………………………………………………………………….130

5-3-2 فضاهای بسته ………………………………………………………………………………………………………………………….131

5-3-2-1 آموزشی ……………………………………………………………………………………………………………………………..131

5-3-2-2 خدماتی ……………………………………………………………………………………………………………………………..133

5-3-2-3 اداری …………………………………………………………………………………………………………………………………134

5-3-3 فضاهای نیمه باز ……………………………………………………………………………………………………………………..134

5-4برنامه فیزیکی …………………………………………………………………………………………………………………………135

5-5 تاسیسات …………………………………………………………………………………………………………………………………….137

5-6 سازه …………………………………………………………………………………………………………………………………………..137

5-6-1 سیستم اسکلت بتنی …………………………………………………………………………………………………………………138

5-6-2 ایمنی کلی شیشه ها …………………………………………………………………………………………………………………138

5-6-2-1 نیاز های ایمنی ……………………………………………………………………………………………………………………139

5-7 نقشه ها ……………………………………………………………………………………………………………………………………….140

فهرست منابع ……………………………………………………………………………………………………………………………………150

 

 

 

 

فهرست جداول

عنوان   صفحه

جدول2-1. نظریات مختلف در روانشناسی رشد ……………………………………………………………………………………..11

جدول 2-2. مراحل رشد شناختی از دیدگاه پیاژه …………………………………………………………………………………….13

جدول2-3. ویژگیهای جسمانی، روانی، عاطفی و اجتماعی کودکان در 7 سال اول زندگی……………. ………………14

جدول2-4. بررسی نظام های آموزشی در کشورهای مختلف ……………………………………………………………………20

جدول 4-1. میانگین آمار درجه حرارت ایستگاه مهرآباد …………………………………………………………………………..94

جدول 4-2. میانگین بلند مدت رطوبت نسبی ماهانه در ایستگاه مهرآباد ……………………………………………………..94

جدول 4-3. برخی از شاخصه های مورد توجه در طراحی شهرهای دوستدار کودک ………………………………….110

جدول 4-4. قد کودکان 0 تا 6 سال ……………………………………………………………………………………………………..116

جدول4-5. ضریب ابعاد بدن کودک در وضعیت ایستاده و نشسته ، نسبت به قدم ایستاده او…………………………116

جدول 4-6. ابعاد و اندازه مبلمان کودکان ……………………………………………………………………………………………..117

جدول5-1. حالات و کیفیت های ضروری رشد و نشاط و ارائه معادل های کیفیت فضایی …………………………128

جدول5-2. برنامه فیزیکی …………………………………………………………………………………………………………………..135

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نقشه ها

عنوان   صفحه

 

نقسه5-1: سایت پلان …………………………………………………………………………………………………………………………140

نقشه5-2: پلان همکف و معرفی فضاها ………………………………………………………………………………………………..141

نقشه5-3: پلان مبلمان ………………………………………………………………………………………………………………………..142

نقشه5-4: پلان زیرزمین، پارکینگ …………………………………………………………………………………………………………143

نقشه5-5: پلان طبقه اول ………………………………………………………………………………………………………………………143

نقشه5-6: پلان ستون گذاری ………………………………………………………………………………………………………………144

نقشه5-7: پلان بام …………………………………………………………………………………………………………………………….145

نقشه5-8: نماها و مقاطع …………………………………………………………………………………………………………………….146

نقشه5-9: برش پرسپکتیو …………………………………………………………………………………………………………………..147

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست تصاویر

عنوان   صفحه

تصویر 2-1: روند رشد فیزیکی کودکان …………………………………………………………………………………………………36

تصویر2-2: انجام فعالیتهای مرتبط با حواس …………………………………………………………………………………………..37

تصویر2-3: استفاده از عوامل طبیعی زمین جهت بازی ……………………………………………………………………………..45

تصویر2-4: عوامل طبیعی در محیط ……………………………………………………………………………………………………….46

تصویر2-5: استفاده از پوشش گیاهی جهت کنترل عوامل بصری ……………………………………………………………….46

تصویر2-6: استفاده از پوشش گیاهی جهت کنترل  اقلیمی ………………………………………………………………………..46

تصویر2-7: استفاده از درخت به همراه کاربردها ……………………………………………………………………………………..47

تصویر2-8: استفاده از آب در زمین بازی ………………………………………………………………………………………………..47

تصویر2-9: فضای بازی ترکیبی از انواع بازی های هیجانی ………………………………………………………………………49

تصویر2-10: فضای بازی ماجراجویی و مخفی ……………………………………………………………………………………….49

تصویر2-11: انواع فعالیتها در فضای بازی ………………………………………………………………………………………………50

تصویر2-12: ایجاد فضای متنوع با مصالح متنوع ……………………………………………………………………………………..50

تصویر2-13: بازیهایی که جهت به کار بردن حس شنوایی استفاده می شوند. ………………………………………………51

تصویر2-14: استفاده از ابزارهای بصری آموزشی جهت بازی ……………………………………………………………………52

تصویر2-15: استفاده از بافت های متنوع در محیط ………………………………………………………………………………….52

تصویر2-16: بکاربردن گیاهان معطر جهت جدا سازی فضاها و تحریک حس بویایی ………………………………….53

تصویر2-17: استفاده از شن و ماسه جهت بازی ……………………………………………………………………………………..53

تصویر2-18: انواع سرسره و ابعاد آن …………………………………………………………………………………………………….54

تصویر2-19: انواع تاب و ظوابط آن ………………………………………………………………………………………………………54

تصویر2-20: استفاده از بالا رونده ها جهت تقویت توانایی های حرکتی …………………………………………………….55

تصویر2-21: استفاده از احجام بی شکل جهت تقویت تخیل …………………………………………………………………….55

تصوبر 3-1: فضای داخلی آموزش و بازی مهدکودک بارباپاپا ……………………………………………………………………57

تصویر 3-2: رنگ و نور در فضای داخلی ……………………………………………………………………………………………….58

تصویر 3-3: طراحی اقلیمی بنا ………………………………………………………………………………………………………………59

تصویر 3-4: شیشه های رنگی بکار رفته در بنا ………………………………………………………………………………………..59

تصویر3-5: طراحی سقف و نورگیری بنا ……………………………………………………………………………………………….60

تصویر3-6: پلان بنا ……………………………………………………………………………………………………………………………..60

تصویر3-7: نمای بیرونی مهدکودک ترنتن ………………………………………………………………………………………………61

تصویر3-8: موقعیت قرارگیری بنا ………………………………………………………………………………………………………….62

تصویر3-9: ادغام فضای داخلی و خارجی به وسیله فضای بینابین ……………………………………………………………..63

تصویر3-10: پنجره سقفی بکاررفته در فضای بینابین خانه ها ……………………………………………………………………63

تصویر3-11: فضای بازی کودکان در مهد ترنتن ………………………………………………………………………………………64

تصویر3-12:فضاهای داخلی مهدکودک ………………………………………………………………………………………………….65

تصویر3-13: نماها و مقاطع ………………………………………………………………………………………………………………….65

تصویر3-14: پلان ها مهدکودک ترنتن ……………………………………………………………………………………………………66

تصویر3-15: نمای خارجی مهدکودک 8 کلاسه ………………………………………………………………………………………67

تصویر3-16: نمای بیرونی و فضای بازی بچه ها …………………………………………………………………………………….68

تصویر3-17: سالن غذاخوری –  فضای داخلی ……………………………………………………………………………………….68

تصویر3-18:پلان و موقعیت قرارگیری مهدکودک 8 کلاسه ………………………………………………………………………69

تصویر3-19: بکارگیری رنگ در فضای داخلی –  فضای بازی بچه ها و بخشی از نمای مهدکودک ……………….70

تصویر3-20: چند نما و مقطع مهدکودک مهدکودک 8 کلاسه ……………………………………………………………………70

تصویر3-21: ایده های طراحی مهدکودک سبرا ……………………………………………………………………………………….71

تصویر3-22: سایت پلان مهدکودک ………………………………………………………………………………………………………72

تصویر3-23: نمای خارجی …………………………………………………………………………………………………………………..72

تصویر3-24: پلان مهدکودک ………………………………………………………………………………………………………………..73

تصویر3-25: نمای بیرونی از مهدکودک کرلینگ ……………………………………………………………………………………..74

تصویر3-26: استفاده از شیشه و مصالح شفاف و ایجاد شکستگی در نما با هدف افزایش دید بصری به محیط طبیعی…… 74

تصویر3-27: بهره گیری از حداکثر نور برای اتاق گروهی …………………………………………………………………………75

تصویر3-28: سازماندهی خطی فضای مهدکودک …………………………………………………………………………………….76

تصویر3-29: پلان طبقه همکف و اول مهدکودک کرلینگ …………………………………………………………………………76

تصویر3-30: ورودی بنا ……………………………………………………………………………………………………………………….77

تصویر3-31: نمای بیرونی مهدکودک …………………………………………………………………………………………………….77

تصویر3-32: پلان مهد کودک ……………………………………………………………………………………………………………….78

تصویر3-33:فضای داخلی کلاس ها ………………………………………………………………………………………………………79

تصویر3-34: اتاق بازی ………………………………………………………………………………………………………………………..79

تصویر3-35: استفاده از رنگ و اشکال در نما ………………………………………………………………………………………….81

تصویر3-36: استفاده از اشکال رنگارنگ درخت مانند بر جداره دیوار که فضا را متنوع ساخته است ………………81

تصویر3-37: فضای بازی کودکان ………………………………………………………………………………………………………….82

تصویر3-38: رنگ های متنوع و نور مصنوعی در لابی مهدکودک ………………………………………………………………82

تصویر3-39:رنگبندی و مبلمان کلاس ها ……………………………………………………………………………………………….83 تصویر3-40: فضای باز مهدکودک …………………………………………………………………………………………………………84

تصویر3-41: خلاقیت کودکان از طریق فضا سازی با چوب،گل و صدف رشد می یابد ………………………………..85

تصویر3-42: وسایل بازی بر دیوارهای مهدکودک …………………………………………………………………………………..86

تصویر4-1: طرج جامع اراضی عباس اباد ……………………………………………………………………………………………..100

تصویر4-2: طرح تفضیلی اراضی عباس اباد ………………………………………………………………………………………….101

تصویر4-3 بوستان آب و آتش ……………………………………………………………………………………………………………103

تصویر4-4 پل ورودی بوستان نوروز ……………………………………………………………………………………………………104

تصویر4-5 موقعیت بوستان نوروز ……………………………………………………………………………………………………….105

تصویر4-6: دریاجه بوستان نوروز ……………………………………………………………………………………………………….105

تصویر4-8: آسمان نما گلستان منظومه شمسی ………………………………………………………………………………………106

تصویر4-9: باغ گل عباس آباد …………………………………………………………………………………………………………….107

تصویر4-10:اسکیت پارک ………………………………………………………………………………………………………………….107

تصویر4-11: مسیر پیاده،دوچرخه پهنه غربی اراضی عباس اباد ………………………………………………………………..108

تصویر 4-12: پهنه ی دوستدار کودک در ضلع غربی اراضی عباس آباد ……………………………………………………112

تصویر4-13: مسیرهای دسترسی به سایت ……………………………………………………………………………………………113

تصویر4-14: تراکم بافت مسکونی در ضلع غربی سایت ………………………………………………………………………..114

تصویر 4-15: استفاده از نرده در تمام راه پله ها …………………………………………………………………………………….118

تصویر 4-16: استفاده از نرده ها با حجم مناسب ……………………………………………………………………………………118

تصویر 4-17: استفاده از نرده در دو طرف پله ها …………………………………………………………………………………..119

تصویر 4-18: پله ها باید ابعاد مساوی داشته و پیوسته باشند …………………………………………………………………..121

تصویر4-19: استفاده از کفسازی مناسب و غیر لغزنده ……………………………………………………………………………121

تصویر4-20: ضخامت مناسب برای کفسازی جهت جلوگیری از آسیب دیدگی در هنگام افتادن ………………….121

تصویر4-21: استفاده از پوشش مناسب بر روی اجسام آسیب زننده مانند پیچ ها ……………………………………….124

تصویر5-1: نمای کلی خانه کودک ………………………………………………………………………………………………………148

تصویر5-2: فضای بازی خانه کودک ……………………………………………………………………………………………………148

تصویر5-3: سالن چند منظوره ……………………………………………………………………………………………………………149

تصویر5-4: مسیر ورودی …………………………………………………………………………………………………………..149

 

چکیده

کودک در دنیای امروز جایگاه بسیار ویژه ای دارد تا جایی که می توان آینده ملتها و جایگاه جهانی آنان را براساس خصوصیات کودکانشان پیش بینی نمود. در کشورهای پیشرفته روشهای آموزشی را در جهت شکوفایی استعدادهای بالفطره کودکان تعیین می نمایند.کودکان جهت رشد نیاز به شناخت توانایی ها و نیازهای روحی و جسمی، و پتانسیل های درونیشان را دارند. بدین منظور به فضایی نیاز دارند  که بتوانند آزادانه در آن بدوند، بازی کنند و خود با توجه به فطرت خویش به جستجو و تجربه بپردازند. اما در شهرهای کنونی کمتر فضای امن و مناسبی برای فعالیتهای کودکان یافت می شود. کودک امروز به دلیل عدم ایمنی و امنیت محیط شهری در اتاق کوچک خود در انبوهی از آپارتمان ها محبوس شده است، و دیگر از آن جنب و جوش و هیاهو جهت شناخت و کسب تجربه در محیط خارج از خانه خبری نیست. درحالی که او فضایی       می خواهد که بتواند خلا حضور طبیعت را در زندگی اش پر کند، مکانی که زمینه مناسب برای پرورش و رشد استعدادهایش را ایجاد کند.”مهد کودک ها” فضاهایی مختص کودکان می باشند، در گذشته صرفا جهت نگهداری کودکان بوده اند،اما این فضاها در دنیای امروزه دارای وظایفی جدید می باشند. مهدکودک ها برای سالیان متمادی است که ساختمان هایی بی رنگ، یکنواخت و صرفا عملکرد گرا بودند و باید این نکته را متذکر شد که صرفا استفاده از رنگهای شاد درخانه های تغییر کاربری یافته به مهد کودک نمی تواند فضایی مناسب برای کودکان باشد. بلکه در طراحی فضای معمارانه، آن فضا باید متناسب با سن، سلیقه و شرایط جسمی و روحی استفاده کنندگانش باشد. در این پژوهش تلاش بر این بوده است تا فضایی صرفا برای کودکان به نام “خانه کودک” و با تاکید بر بهره گیری از قابلیت های محیطی و آموزشی موثر بر ذهن و رفتار کودکان و رویکردی جهت ارتقاء و شکوفایی خلاقیت و حس بازی انگیزی در آنان با تدابیر معمارانه است. طراحی خانه کودک برای گروه سنی 3 تا 10 سال در نظر گرفته شده است و سعی بر تلفیق معماری و طبیعت در ایجاد فضاهای انعطاف پذیر و متنوع می باشد. فضاهای طراحی شده در خانه کودک بر اساس مطالعات و نیازهای کودکان و عوامل موثر بر رشد خلاقیت در کودکان می باشد. پس از تعیین نمودن اهداف این تحقیق و طراحی، روشهایی مورد استفاده قرار گرفته شامل مرور منابع و مطالعه منابع کتابخانه ای، مشاهده، مصاحبه و بررسی نمونه های موجود و مرتبط با موضوع و بهره گیری از یافته ها در طراحی معماری استفاده شد.

 

کلید واژگان: کودک، بازی، خلاقیت، معماری

 

                                                                                                            فصل اول

 کلیات تحقیق

 

این فصل شامل مقدمه، بیان مسئله، اهمیت موضوع، سوالات تحقیق،اهداف پژوهش و طراحی، ابزار و روش تحقیق است.

 

1-1مقدمه

دنیای امروز به دلیل گسترش رویدادهای علمی و تکنولوژیکی و نفوذ عمیق آنها در همه سطوح زندگی، عصر ارتباط و اطلاع رسانی نامیده می شود. به گونه ای که گسترش این امر، در زمینه های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، به مقدار قابل ملاحظه ای مشاهده می شود. آموزش و پرورش به عنوان یکی از پایه ای ترین مفاهیم در تشکیل و توسعه ساختار یک جامعه به شدت تحت تاثیر این گسترش قرار گرفته است.

شکوفایی خلاقیت و نوآوری از مباحث مهم و با اهمیت دنیای امروز است که می توان پیشرفت و توسعه کشورها را به این عامل وابسته دانست. در دنیای امروز رقابت، خلاقیت و نو آوری می تواند عامل برد باشد، بنابراین باید کوشش کرد که در جهت پرورش و شکوفاکردنخلاقیت ذهنی کودکان و نوجوانان کشورمان گام برداریم و به عواملی که در این راستا موثر هستند توجه کنیم و مبانی آموزش و پرورش خلاقیت را در سطح جامعه ترویج دهیم. از آنجا که تقویت خلاقیت در دوران کودکی در تمام مدت عمر شخص موثر است باید آنرا بسیار مهم دانست. گارد نر معتقد است که تصور و تخیلی که در اوایل دوران کودکی شکل می گیرد، مبنای خلاقیت در دوران بلوغ است. آموزش و پرورش صحیح کودک به معناى فراهم آوردن مقدمات لازم براى به فعلیت رساندن قواى او است و باید به رشد احساسی ، فیزیکی و عقلانی او کمک کرده تا با مشکلات و درگیری های زندگی  به راحتی برخورد کند و برای آن ها راه حل پیدا کند.

بسیاری از پژوهش های حوزه کودک به وجه اکتسابی رشد و یادگیری می پردازد. فلسفه های متنوع آموزشی نظیر تجربه گرایی، طبیعت گرایی، رفتار گرایی و …نتیجه همین پژوهش ها است. دیدگاه های نوین از جمله آموزش خلاق، یادگیری بازی محور و یادگیری فرآیندی را مبتنی بر خلاقیت و ابتکار کودک می داند که تحت تاثیر محیط فیزیکی و اجتماعی شکل می گیرد. در پی طراحی این شیوه های یادگیری، خلق فضاهایی برای میزبانی آن ها ضروری به نظر می رسد. بحث فضاهای عمومی دوستدار کودک و پیش از آن جنبش ساخت زمینهای باز از یک طرف، توسعه مدارس باز، مدارس چند هسته ای، مدارس اجتماعی از طرف دیگر و خلق موزها، فرهنگسراها و پارک های اختصاصی کودکان همه پاسخی به این ضرورت است.

پژوهش ها نشان می دهند در دوران کودکی قابلیت ها و خلاقیت کودکان پایه گذاری می شود و بهترین زمان پیشرفت برای خلاقیت و تخیل در فاصله سنی 2 تا 10 سال روی می دهد و کودکان طی این سالها از محیط تاثیر بیشتری می گیرد و در مورد محیط خود به طور طبیعی کنجکاو هستند (عظمتی، 1387).

 

1-2بیان مسئله

انسان از بدو تکامل، شروع به بنیان نهادن تمدن نمود و در طول این روند تکامل متناسب با هر نیازی برای آن ابزاری طراحی کرده و ساخته است. یکی از این نیازها ساختمان بوده که در روند تکامل بشر و ایجاد دانش در این زمینه، معمار طراحی آنرا متناسب با نیازهای استفاده کنندگان در طراحی اش تامین می نموده. در طراحی معماری، سلایق، علایق، عملکرد و کاربری ساختمان متناسب با شرایط محیطی در نظر گرفته می شود. در سالهای دورتر خانه بستری اجتماعی و عاطفی برای رشد و تعالی کودک فراهم می ساخت و دوره بلند مدتی از کودکی را در بر می گرفت. اما امروزه خانه های ما نمی توانند مامن همیشگی کودکان باشند چرا که آن ها قابلیت لازم برای برآوردن نیازهای یک کودک را ندارند.

یکی از این بناها ی ضروری در عصر حاضر مهد کودک یا کودکستان[1] است که از دو واژه مهد به معنی گهواره و بستر و واژه کودک که یک رده سنی از رده های سنی انسان می باشد، تشکیل شده است. گرچه در گذشته مهدکودک ها صرفا جهت نگهداری کودکان بوده اند، اما امروزه این مکانهای معماری هدفمند شده و تبدیل به آموزشگاهی برای آموزش، پرورش و نگهداری کودکان خردسال در بازه ایی زمانی از روز است، که نقش به سزایی در تربیت کودکان دارند و برای گذار آنها از محیط خانه به مدرسه برنامه ریزی شده اند. معمولا کودک از سه سالگی آمادگی ورود به مهدکودک را پیدا می کند. وی در آنجا با محیطی جدید آشنا شده که به او توانایی ها و دانش های بیشتری می آموزد تا برای ورود به مدرسه و همینطور گسترش روابط اجتماعی با دیگران آماده شود. زندگی اجتماعی در یک مهدکودک از جمله مهمترین دوره های زندگی خردسالان است. در این دوره کودکان می توانند معنای زندگی گروهی را حس کنند. فضایی که کودکان همدیگر را ملاقات می کنند و تجربه های فعالیت اجتماعی و دسته جمعی آن ها شکل می گیرد و حس رقابت و رفاقت در آن ها پایه گذاری می شود و نخستین گام های استقلال در وجود آن ها نهادینه می شود. آنها در حساس ترین و مهم ترین سالهای زندگیشان یعنی زمانی که پایه های رشد شخصیتی، فیزیکی، ذهنی، عاطفی، جسمی و اجتماعی آن ها شکل می گیرد تا زمانی که وارد شهر می شوند، نیاز دارند زندگی اجتماعی را در مقیاس خود تجربه کنند و تامین چنین نیازی مستلزم فراهم بودن فضایی کودکانه و صمیمانه است.

بررسی ها نشان می دهد که عوامل مهمی که در تعیین کیفیت محلهای نگهداری کودکان موثر است به جنبه های مختلف آن باز می گردد که یکی از این عوامل و شاید مهمترین آنها معماری و فضاهای فعالیت مناسب برای کودکان باشد. بازی، مشارکت گروهی و تعاملات اجتماعی کودک، نه فقط در قالب برنامه های آموزشی، بلکه به وسیله طراحی اجزا  و عناصر معماری در سامانه های کالبدی و عملکردی متناسب با ویژگیها و نیازهای کودکان امکان پذیر است. اساس طراحی معماری و برنامه ریزی فضایی منطبق با شرایط کودکان به طور قطع بستگی به میزان شناخت ویژگیهای جسمی و روانی کودکان در مراحل مختلف رشد آنان دارد و باید دارای شرایط مناسب و مطلوب برای رشد حواس کودک در درک عوامل محیطی و همسو با شناسایی پدیده های قابل درک توسط حواس انسانی او باشد. اکنون می دانیم انگیزه های حسی که کودک از محیط پیرامونش دریافت می کند برای پیشرفت او اهمیت حیاتی دارند، روانشناسان به تاثیر فضای معماری بر رفتار کودکان پی برده اند و این به عهده معمارانی آشنا به علوم رفتاری کودک است که در فرایند طراحی، این دیدگاه ها را با نیازهای فضایی کودک تلفیق کنند. این توجه باید معطوف به زندگی کودکان و جهان کوچک آن ها، به خصوص رابطه نزدیکشان با طبیعت و فضای سبز باشد. در نتیجه توجه ویژه به مساله طراحی فضاهای آموزشی و تفریحی کودکان سبب برانگیختن حس کنجکاوی، خلاقیت، رشد هوش و زبان و تکامل اجتماعی آنان می شود و در نهایت به کودکان می آموزد که چگونه با دیگران همکاری کنند، مسئولیت هایی را به عهده گیرند و در یک اجتماع یا فرهنگ زندگی کنند.

متاسفانه با گذشت سالها از تاسیس فضاهای آموزشی، همچنان جامعه ما شاهد تحولات چشمگیری در معماری بناهای آموزشی نبوده است و در حال حاضر اکثر دبستان ها و مهد کودک ها در فضا های فاقد طراحی مناسب و یا در فضا هایی با کاربری غیر آموزشی (مثل خانه) تاسیسمی گردند. براساس مطالب بیان شده می توان مسئله را اینگونه بیان نمود کهساخت و سازهای معماری فضای زندگی کودکان جامعه امروز ایران بسیار کمرنگ می باشد و نیازمند توجه بیشتر است. در اصل محلهای نگهداری کودکان فضاهای کوچک، شلوغ، بی رنگ، یکنواخت،صرفا عملکرد گرا و تغییر کاربری یافته ای می باشند که فاقد طراحی مناسب ویژه کودکان هستند. واقعیت امر این است که فضاهای آموزشی کودکان ما بیشتر، باعث از بین رفتن خلاقیت آنها می شود. ، بی توجهی به تاثیر کیفیت فضای معماری در پرورش خلاقیت کودکان مانع ذوق وشوق کودک،برای ورود به آنها می شود.اهمیت آموزش و پرورشکودکان سبب می شود که کمبود چنین فضاهایی ملموس شده و توجه ویژه ای جهت طراحی مجموعه آموزشی مناسب، ویژه کودکان با عملکردی علمی، فرهنگی، تفریحی و پاسخگوی نیازهای آن ها مد نظر قرارگیرد و به پر شدن این خلاء کمک کند.

 

1-3 اهمیت موضوع

اهمیت این موضوع به معنای اهمیت کودکان در شکل دهی دنیای فردا می باشد. اعضای کوچک و جوان جامعه که قابلیت تاثیر گذاری بر شکل دهی محیطشان را با بیان نیازها و تمایلات خودشان دارند ولی در این مهم نیاز به کمک بزرگسالان دارند. این حقیقت انکار ناپذیر است که کودکان در سنین طفولیت تنها به مراقبت و تامین نیاز های جسمانی نیاز ندارند بلکه باید همه ابعاد وجودی آنها(جنبه های روانی، عاطفی، شخصیتی، هوش و شناختی و اخلاقی) مورد توجه قرار گیرد.

تمام ادیان الهی، بخصوص دین اسلام، همه انسانها را به تعلیم و تربیت دعوت نموده و آنها را ترغیب نموده اند که از دوران کودکی به این امر مهم اهتمام ورزند؛ زیرا که کودکان در این دوران دارای ویژگیهایی هستند که بزرگسالان از آن بی بهره اند و آن، آمادگی پذیرش بسیار زیاد برای یادگیری است که در قلب و ذهن آنان وجود دارد.در روایات نیز اهمیت توجه به مراحل رشد انسان قابل بررسی است. از امام صادق (ع) نقل شده است: فرزندت را تا هفت سالگى بگذار بازىکند و هفت سال او را ادب ‏آموز و در هفت سال سوم او را ملازم و همراه خود دار. یکى از اهداف تعلیم و تربیت فرزند در خانه و مدرسه، آماده سازى او براىزندگى در اجتماع و تعقیب اهداف جامعه الهى است. همچنین آمده است: اگر کودک می دانست که خداوند متعال چه استعدادی در وی نهاده است که براساس آن می تواند خود را به اوج قله معرفت برساند، شادمانه آواز رهایی سرمی داد و با تلاش تمام سعی می کرد خود را به نهایت این شناخت برساند (ژاله فر، 1384).

از آنجا که پرورش خلاقیت باید از کودکی انجام گیرد تا درآینده افراد خلاقی برای جامعه باشند، باید عواملی که در افزایش قدرت خلاقیت موثر است را بررسی کردو در جهت تحقق آن گام برداشت. خلاقیت یک نیروی ذاتی است که در همه افراد وجود دارد و راه های بیشماری برای پرورش آن وجود دارد آنچه مسلم است اینکه فضا در کیفیت آموزش و پرورش و بروز خلاقیت نقش بسیار مهمی ایفا می کند.

 

 

1-4 سوالات تحقیق

سوالاتی که برای این تحقیق در نظر گرفته شده است عبارتند از:

  • چه شناخت و ویژگی های از کودکان می تواند به افزایش پویایی، خلاقیت و رشد شخصیتی آنها کمک کند؟
  • چه کیفیت فضایی می توانند بر بهبود توانایی های مورد نظر در کودکان موثر باشد؟
  • چگونه می توان مواد آموزشی خاص کودکان را در تعاملی که آن ها با محیط دارند گنجاند؟
  • حضور چه عناصری در فضا آن ها را به هیجان می آورد و قدرت تخیلشان را به کار می گیرد؟

 

1-5 اهداف تحقیق و طراحی

همانگونه که در قسمت های قبل بیان شد با توجه به تحقیقات انجام شده در سال های اخیر، عوامل متعدد تاثیر گذاری در رشد خلاقیت کودک، شیوه های آموزشی، جنبه های عاطفی –شناختی کودکان ونیزمسایل تربیتی مورد بررسی قرارگرفته اند،امابه تاثیرکیفیت فضای معماری درپرورش خلاقیت کمتر توجه شده است. هدف این تحقیق طراحی”خانه کودک” می باشد که در آن فضاها متناسب با روحیات و شرایط جسمی کودکان، با تکیه بر اصول فنی، بهداشتی، اجتماعی و مکانی جهت رشد و پرورش خلاقیت در آنان می باشد. جهت دستیابی به این مقصود باید اصول و مفاهیم معماری کودکان با دقت بررسی شود تا مراحل طراحی به صورت علمی و با آگاهی کامل از نیاز کودکان صورت پذیرد.یکی از منابع مهم الهام برای معماری کودکان شناخت رفتار و واکنش های کودکان است.کودک برای رشد، قبل هر چیز به ارضاء عاطفی واحساس پیوند با محیط فیزیکی و اجتماعی خود نیازمند است.معمار به عنوان خالق فضا تاثیر زیادی بر فضای فیزیکی خواهد داشت و لازم به ذکر است که فضای فیزیکی می تواند ایده بر انگیز و متنوع باشد و در رشد خلاقیت بسیار اثر گذارد.

در طراحی “خانه کودک” تلاش می شود مشخصه های لازم برای طراحی محیطی مناسب و ایجاد محرک ها و انگیزه های مورد نیاز هر مرحله از رشد کودک مد نظر قرارگیرد. استفاده هوشمندانه از ابزارهای مشخصی همچون نور،رنگ، مصالح، فرم، بافت و …به پرورش تخیل و خلاقیت کودکان، راه های به نمایش گذاشتن این تصورات و تخیلات وشکوفایی ذهنی کودکان کمک نموده و آن ها را در مسیر هویت یابی فردی یاری می دهد .

اهداف این طرح عبارتند از:

  • استفاده از پژوهشهای جدید و درک روانشناسی کودکان جهت بهبود طراحی فضایی با رویکرد خلاقیت محور در گروهسنی کودک.

 

  • ایجاد فضاهای بازی با محوریت آموزشی برای کودکان در جهت رشد استعدادها و ارتقای تعاملات اجتماعی آن ها.

 

  • استفاده از محیط طبیعی و ارتباط فضای بیرون و درون که سبب تقویت ادراک حسی کودک و تعامل بهتر او با محیط پیرامونش می باشد.

 

1-6 ابزار و روش تحقیق

جهت جمع آوری اطلاعات مورد نیاز برای این تحقیق وطراحی، از تحقیقات و مطالعات  اسنادی و کتابخانه ای، میدانی،مصاحبه،مشاهده وشبکه های کامپیوتری استفاده خواهد شد. این تحقیقات پیرامون بهبود عملکرد فضایی معماری با توجه به اهداف بیان شده می باشد. در این پژوهش نمونه های طراحی و اجرا شده معماری از نظر عملکرد و جنبه های روانشناختی مورد نقد، بررسی و مقایسه قرارگرفته و با بهره گرفتن از نتایج بدست آمده، اصول جامعی جهت طراحی این فضای مهم بیان خواهد شد.

 

 

1        فصل دوم

مرور منابع و تحقیقات

 

در این فصل به بررسی مفاهیم بنیادین و شاخص در ارتباط با موضوع طراحی و همچنین ارتباط این مفاهیم با هم می پردازیم. در گام اول کودک به عنوان مخاطب اصلی مورد مطالعه قرار می گیرد. بررسی و شناخت ویژگیها ، توانایی ها و نیازهای کودکان ما را در طراحی فضای مناسب رشد و پروش و شکوفایی استعدادهایشان بسیار یاری می رساند. در گام بعد به بررسی مفهوم آموزش و پرورش، تاریخچه مهد کودک و آموزش کودکان در ایران و جهان و در نتیجه اهمیت و اهداف آموزش و پرورش کودکان می پردازیم. در گام سوم مفهوم خلاقیت ، اهمیت آن در رشد احساسی ، فیزیکی و عقلانی کودک و خلاقیت به عنوان نیاز کودک امروز بررسی می شود. راهبردهایی در جهت پرورش خلاقیت کودکان و ابزارهای آموزشی موثر در رشد و پروش خلاقیت کودکان مطرح می شود. در گام آخر به چگونگی معماری برای کودکان در جهت دستیابی به فضایی که در آن کودک فرصت بیان افکار تازه و پرورش و رشد استعداد هایش را داشته باشد، فضایی که زمینه ای مناسب برای خلاقیت کودکان فراهم آورد میپردازیم. در ابتدا لازم است با تعاریف واژگان مورد استفاده در این بخش آشنا شویم.

 

2-1 کودک

مراحل رشد انسان از نظر فیزیولوژیک و روانشناسی به چند مرحله تقسیم میشود که تعریف کودکی برای افراد بر حسب فرهنگ حاکم بر جامعه ایشان متفاوت است. به بیان ساده کودکی را می توان گستره ی سنی یکپارچه ای دانست که به صورتی متمایز از سایر دوره ها ی زندگی از تولد تا نوجوانی ادامه دارد. طبق تعریف فرهنگ فارسی معین،کودک به معنای کوچک،صغیروفرزندی که به حد بلوغ نرسیده  )پسریادختر(  یاطفل آورده شده است .طبق تعاریف حقوقی جمهوری اسلامی ایران، کودک به فردی اطلاق می شود که به سن بلوغ نرسیده باشد. قانون مدنی درتبصره یک ماده1210مصوبه1360مجلس شورای اسلامی،سن بلوغ رابرای پسران پانزده سال وبرای دختران نه سال قمری ذکرکرده است.کنوانسیون حقوق کودک که مفاد آن درسال 1368به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحدرسیده ومجلس شورای اسلامی ایران نیز درسال1372آنرا پذیرفته است،درماده یک خود اشاره به آن دارد که کودک کسی است که دارای سنی کمتر از18سال باشد،مگرآنکه طبق قانون اجرا در مورد کودک، سن بلوغ کمترتشخیص داده شود. ازنظرمرکزآمار ایران کودک به کسی گفته می شودکه اجازه فعالیت شغلی نداشته باشدکه دراین تعریف سن کودک حداکثر15سال تمام شمسی است.

با دخالت عوامل گوناگونی کودکی به گامهای کوتاه تری تقسیم شده است. مطالعه نیازهای بهداشتی ، بررسی نیازمندی های آموزشی و پایش رشد شناختی و اجتماعی کودک از عوامل دخیل در دوره بندی کودکی بوده است. این دوره ها را می توان به صورتی که در ادامه بیان می شود تقسیم بندی نمود.

 

  • دوره نو نهالی ( 3 تا 6 سالگی )

با پشت سر گذاشتن دوره شیر خوارگی کودک به آزادی و بی نیازی گرایش دارد و در عین حال به راحتی های دوره شیر خوارگی نیز بی میل نیست ، کودک در این دوره ناتوان و درمانده نیست و به تدریج فضای حیاتی و فعالیت های اجتماعی اش را گسترش می دهد . در آغاز این دوره رشد کودکان به لحاظ بدنی، عقلی و اجتماعی سریع و قابل ملاحظه است . در میانه این دوران تشکیل گروه های بی نظم و ناپیوسته دوستی اتفاق می افتد . گنجینه لغات کودک در نقش ابزاری برای ایجاد ارتباط عمل می کند . علی رغم تلاش همیشگی در جهت سر در آوردن از محیط پیرامون پیروی از دیگران بخش قابل توجهی از رفتارهای ایشان را شکل می دهد و برای کسب حمایت بزرگتر ها برای بر آوردن نیاز هایشان آگاهانه تلاش می کنند.تسلط بر اندام های حرکتی ، مهارت کار با ابزارها و توان جست و خیز را فراهم می آورد . در بازی های گروهی شرکت فعال دارد و قادر است با تمرکز داستان های بلند را بشنود ، سوال های جدی تر  می پرسد و جواب های جدی می خواهد.

دانلود پایان نامه ارشد : خانه کودک با رویکرد بازی و خلاقیت

  • دوره نوباوگی ( 6 تا 12 سالگی )

از اتفاقات عمده ی این دوره آغاز رسمی آموزش های آکادمیک است ، رشد فیزیکی در این دوره نسبت به دوران نونهالی و نیز نوجوانی کندتر می شود ، تصویر کودک از خودش در این دوره روشن تر شده، او موقعیت خود در تعامل با محیط اجتماعی را در می یابد . در مدرسه اولین قدم ها برای ارزش گذاری توانمندی های فردی کودک برداشته می شود ، او بنابر آنچه انجام می دهد در گروه پذیرفته می شود و از خلال باز خوردهای دریافتی خود را ارزیابی می کند روابطش را گسترش می دهد . در نیمه دوم این دوران کودکان جدی تر و فعال تر عمل می کنند ، ضمن انتقاد از بزرگترها به انجام کارهای مخصوص آن ها علاقه مند است . ویژگی عمده این دوران را می توان پیدایش روح همکاری گروهی و در عین حال رقابت کودکان با یکدیگر است . دوستی های این دوره می تواند به صمیمیت منجر شود.

2-3-6 انواع برنامه های آموزش والدین  

برنامه های آموزش والدین را از لحاظ اجرا می توان به دو دسته فردی وگروهی تقسیم کرد.

2-3-6-1 برنامه آموزش والدین فردی

در آموزش فردی درمان هم روی والد و هم روی کودک متمرکز است. این روش این مزیت را دارد که فرد مداخله کننده می تواند با والدین گام به گام جلو رود. به دقت مشاهده کند که آنها چگونه با کودک ارتباط برقرار می کنند و بنابراین مداخله را اصلاح یا تغییر نماید. آموزش والدین فردی مخصوصاً هنگامی می تواند مفید باشد که پاسخ های کودک دارای علائم اختلال نافرمانی نسبت به اکثریت کودکان نافرمان متفاوت باشد. در برنامه فردی، فرد مداخله کننده می تواند علاوه بر درمان مهارت های مدیریتی والدین و کاهش رفتارهای منفی کودک، سازگاری بین والدین را نیز افزایش دهد. چندین مطالعه در این روش آموزشی، تغییرات اساسی در رفتار والدین مشاهده و گزارش کرده اند و نیز تغییرات قابل ملاحضه در رفتارهای نافرمانی کودک نسبت به گروه کنترل مشاهده شده است. بهبود 5/0 تا 6/0 انحراف معیار در مشاهده مستقیم و 6/0 تا 9/0 در گزارش والدین بوده است.  تغییرات تا 2/0 انحراف معیار کم، 5/0 متوسط و 8/0 تغییرات برجسته است. اثرات آموزش والدین انفرادی تا یک سال بعد از درمان مشاهده شده است(هارتمن، استیج و استراتون، 2006).

بررسی تاثیر آموزش کنترل پرخاشگری والدین بر کاهش علائم نافرمانی در کودکان مبتلا به نافرمانی مقابله ای

2-3-6-2 برنامه آموزش والدین گروهی

در دو دهه اخیر پیشرفت اساسی در برنامه های گروهی وجود داشته و پژوهش های بسیاری از این روش استفاده کرده اند. در این روش مشاهده رفتار والد با کودک امکان پذیر نیست و درمانگر باید توضیحات والدین از آنچه انجام می دهند و آنچه انجام نمی دهند اعتماد کند. برخلاف این اعتقاد که برنامه های آموزش والدین به شیوه انفرادی تاثیر بیشتری بر میزان علائم اختلالات رفتاری دارد، مقایسه های یک به یک نشان داده اند که هر دو به صورت یکسان موثر هستند. تنظیم آموزش والدین به شیوه گروهی یک وضعیت کلینیکی است که ممکن است در شرایطی که زمان و هزینه لازم برای آموزش والدین فردی وجود نداشته باشد استفاده شود. فرمت آموزش والدین به شیوه گروهی مانند فرمت آموزش والدین به شیوه فردی تنظیم شده است. با این وجود، کودک به طور خاص در جلسه حاضر نمی شود و والدین فرصت تمرین مهارت با کودک را در جلسه ندارند. در عوض، والدین در بازی نقش با سایر والدین وارد می شوند و سپس مهارت ها را در خانه با کودکان تمرین می کنند. به علت اینکه کودکان در آموزش والدین گروهی حاضر نیستند، از مدلهای ویدئویی استفاده می شود به طوری که والدین بتوانند کاربرد مهارت ها را با کودکان ببینند. احتمالاً شناخته شده ترین و تحقیق شده ترین برنامه گروهی آموزش به والدین، برنامه وبستر- استراتون هست که براساس برنامه های ویدئویی تنظیم شده است. مطالعات نشان داده اند که این برنامه موثر و مورد علاقه والدین است. در این برنامه والدین یاد می گیرند به رفتارهای مثبت کودکشان توجه کنند،سپس آنها یاد می گیرند دستورات مؤثر و زمان محرومیت را برای رفتارهای نامناسب استفاده کنند. مهارت ها در تمام طول جلسه با بهره گرفتن از تکنیک های ویدئویی مطرح می شود و والدین مهارت ها را با یکدیگر تمرین می کنند. در این روش مهارت هایی که به طور مناسب و نامناسب استفاده شده طرح می شود و به والدین پیشنهاد می شود در مورد استفاده مناسب از مهارت ها بحث کنند. استفاده از این مدل ها به نظر می رسد یک ترکیب کلیدی در برنامه باشد. وبستر- استراتون تأثیرات زیادی را در مورد استفاده از ویدئو در مقایسه با برنامه هایی که ویدئو استفاده نکرده اند را ثبت نکرده اند (وبستر- استراتون وهانوکوک 1998 به نقل از گیمپل وهالند 2003).

علاوه بر برنامه آموزش والدین اشاره شده، وبستر- استراتون یک برنامه اضافی را به طور خاص گسترش داده اند تا نیازهای والدین را تعیین کنند. جلسات بر مباحثی مانند روابط، مدیریت خشم و حل استئار است. علاوه براین، والدین یاد می گیرند چگونه به کودکشان در یادگیری مهارت های حل مسأله کمک کنند. این جلسات اضافی منافعی را در سه حوزه ذکر شده نسبت به اجرای برنامه آموزش والدین به تنهایی نشان داده اند، لیکن در بهبود رفتار کودکان تفاوتی نشان نداده اند(دانپورت و ساندرکوک[1]، 2007). آموزش والدین به شیوه گروهی به نظر می رسد به اندازه آموزش والدین به شیوه فردی مفید باشد. با این حال معایبی نیز برای آموزش والدین گروهی مطرح شده است. گرچه والدین در گروه ممکن است از تقسیم اطلاعات و تجربه با سایر والدین سود ببرند. این فرصت و تقسیم اطلاعات ممکن است برای بعضی والدین ناراحت کننده باشد. علاوه بر این در جاهایی که یادگیری مهارت ها سخت است ممکن است نیاز باشد که به والدین به صورت فردی آموزش داده شود(گیمپل وهالند، 1383، ترجمه احمد جلالی). آموزش والدین فردی به مداخله کننده این امکان را می دهد که برنامه را متناسب با نیازهای خانواده و آنچه برای آنها مناسب است تنظیم کند. یک تحلیل متااندازه تأثیر را در رفتار کودک نسبت به گروه کنترل در مقیاس طبقه بندی شده توسط والدین 4/0 تا 1 را نشان می دهد. مشاهدات مستقیم انداز تأثیر 4/0 تا 6/0 را نشان می داده اند(کاستین و لیچت، 2004)

2-3-7 ویژگیهای برنامه آموزش والدین

گرچه روشهای مختلفی برای آموزش والدین مطرح شده است اما می توان ویژگی های مشترکی برای آنها برشمرد.

  1. آموزش اساساً با والد یا والدینی آغاز می شود که به طور مستقیم روش های جدید آموزش را در خانه اجرا کنند.
  2. مداخله کننده مداخله مستقیم بسیار کمی با کودک دارد.
  3. به والدین آموزش داده می شود تا به جای تمرکز بر رفتارهای نامطلوب بر رفتارهای اجتماعی و مطلوب کودک تمرکز کنند.
  4. جلسات آموزش شامل اصول و روش هایی است که از آن پیروی می کنند. این روشها شامل تعریف و شناسایی رفتار کودک، به کارگیری اشکالی از تقویت مثبت، اشکالی از خاموشی و تنبیه ملایم مانند نادیده گرفتن رفتارهای نامطلوب، بهای پاسخ و زمان محرومیت است. دادن دستورات با ثبات و واضح و استراتژی های حل مسأله نیز آموزش داده می شود.