قاعده تسبیب-مسئولیت فقهی و حقوقی دولت و شهرداری ناشی از خرابی و عیب معابر و جاده ها

فعل یا ترک فعلی که منجر به اتلاف می گردد «سبب و عامل آن «مسبب» یا «ذو السبب» خوانده می شود.[5] در منابع فقهی برای سبب معانی گوناگون ارائه کرده اند از جمله: ایجاد ملزوم و علت تلف عاملی که اگر نمی بود تلف حاصل نمی شد، هر چند علت مستقیم تلف چیز دیگری است. عاملی که با تحقق آن تلف با علتی دیگر حاصل می شود و اگر نباشد آن علت در تلف موثر نیست. عاملی که وجودش مستلزم وقوع تلف نیست اما نبودنش مستلزم واقع نشدن تلف است.[6]

برخی فقها به تحلیل نسبت سبب با شرط پرداخته اند[7]، ولی به نظر برخی دیگر، مفهوم سبب در اینجا، با معنای فلسفی و اصولی آن متفاوت است. مراد از تسبیب تمهید زمینه های تلف و سبب سازی آن است که مفهومی عرفی است و به شرایط و معدات مصطلح در فلسفه بسیار شبیه است.[8]

بسیاری از فروع تسبیب از دیرباز در کتب فقهی مطرح شده است بدون آنکه از واژه تسبیب یا سبب استفاده شده باشد.[9] این تعابیر کم و بیش در آثار شیخ طوسی و برخی متاخرین او دیده می شود.[10] ولی ظاهراً برای نخستین بار در فقه شیعه محقق حلی این اصطلاحات را به طور گسترده مطرح کرد و کسانی چون علامه حلی آنها را پروراندند و قوت بخشیدند. در میان علمای اهل سنت نیز شمس الائمه سرخسی[11] و علاء الدین کاسانی[12] از نخستین فقهائی بودند که این تعبیرات را به کار بردند. در منابع فقهی متاخر مسئله تسبیب در اموال و در باب غصب و تسبیب در جنایات در ابواب قصاص و دیات مطرح شده است. مقررات قانونی این دو نوع تسبیب نیز به ترتیب از ماده 307 به بعد قانون مدنی و از ماده 340 به بعد قانون مجازات اسلامی آمده است.

در منابع فقهی و حقوقی تسبیب از جهات گوناگون تقسیم شده است. محقق حلی[13] تسبیب را در قتل از لحاظ انجام شدن جنایت توسط مسبب به استقلال یا همراهی او با عاملی دیگر به چند دسته تقسیم کرده و برای هر یک مصادیقی آورده است. برخی نیز سبب را از نظر نحوه تاثیر آن بر حصول تلف سه نوع (حسی و شرعی و عرفی) دانسته اند.[14] برخی دیگر تسبیب را با توجه به عامل مستقیم تلف (مباشر) به انواعی تقسیم کرده اند.[15]

در برخی منابع فقهی برای ضمان آور بودن اتلاف تسبیبی، شرایطی ذکر شده است از جمله آنکه فعل مسبب در خارج از محدوده ملک خود باشد مباح شرعی و واجد مصلحت عقلایی نباشد و از نظر عرف عدوانی تلقی شود. ولی با توجه به فروع متعدد تسبیب و نیز احادیث مورد استناد در لزوم برخی از این شرایط مناقشه شده است.[16] با این همه فقها با الهام از تعابیر احادیث و با الغاء خصوصیت از مواردی که منصوص است ثبوت ضمان را در تسبیب منوط به تحقق عناوینی عام مانند تعدی و تفریط و اضرار دانسته و گاه بدان تصریح کرده اند.[17]

مراد از تعدی کاری است که مسبب شرعاً مجاز به انجام دادن آن نیست مانند حفر چاه در ملک دیگری یا نهادن سنگ در معبر عمومی که اگر به تلف بینجامد ضمان آور است[18] ولی حفر چاه در ملک دیگری با اجازه او یا در مکان عمومی با وجود مصلحت عام اگر به تلف بینجامد ضمان ندارد.[19]

همچنین در بسیاری از احکام تسبیب، ثبوت ضمان منوط به تفریط (سهل انگاری مسبب در ایفای وظایف خویش) است به طوری که عرفا تلف به وی منتسب شود مانند افروختن آتش در ملک خود با احتمال سرایت آن به ملک مجاور کوتاهی در تعمیر دیوار خراب خانه و سهل انگاری در نگهداری حیوانات[20] ، بنابراین در تسبیب بر خلاف مباشرت ترک فعل نیز می تواند موجب ضمان شود.[21]

در شماری از فروع تسبیب در منابع فقهی به استناد برخی احادیث[22] اضرار موجب ضمان دانسته شده است. البته آنچه به طور اتفاقی و نه بر حسب عادت موجب ضرر شود ضمان ندارد.[23] در منابع حقوقی نیز وقوع ضرر از عناصر تسبیب شمرده شده است[24]. بر این اساس ضمان ناشی از تسبیب بر خلاف ضمان مباشری تقریباً در تمام موارد مبتنی بر تقصیر مسبب (یا عدوان وی به مفهوم عام آن) است.[25] زیرا اتلاف هنگامی قابل استناد به مسبب است که وی به نحوی مرتکب تقصیر شده باشد، از اینرو گاه ثبوت ضمان مشروط به این شده است که کار مسبب از نظر عرف عادتاً منجر به تلف شود. و تلف به طور تصادفی رخ نداده باشد.[26]

در معدودی از احکام تسبیب ثبوت ضمان منوط به تقصیر مسبب نشده است از جمله ضمان مربی شنای کودک یا جاری کننده آبی که به ملک دیگری نفوذ کند و نیز ضمان راکب چهارپا یا هدایت کننده آن به نظر برخی فقها.[27] از اینرو این نظریه در فقه مطرح شده است که صرف استناد عرفی فعل زیانبار به مسبب ضمان را ثابت می کند و دست کم در برخی موارد نیازی به اثبات تقصیر مسبب نیست.[28] به تصریح بسیاری از فقها نیز برای حصول ضمان در اثر تسبیب وجود قصد اتلاف نفس یا مال شرط نیست.[29]

لینک خرید و دانلود فایل متن کامل این پایان نامه با فرمت ورد : مسئولیت فقهی و حقوقی دولت و شهرداری ناشی از عیب و خرابی معابر و جاده ها  

لینک در سایت گنج (ایران داک)

مبحث مهم دیگر درباره تسبیب، چگونگی ضمان در حالت اجتماع سبب و مباشر و نیز اجتماع دو یا چند سبب (تزاحم موجبات) است که اختلاف نظر فراوانی در مصادیق آن وجود دارد. در فرض اجتماع سبب و مباشر نظر مشهور فقهای امامیه این است که اصولاً مباشر ضامن شمرده می شود مگر آنکه سبب از مباشر قویتر و تاثیر آن در تلف بیشتر باشد مثلاً هرگاه شخصی در محلی غیرمجاز چاه حفر کند و دیگری شخص ثالثی را در آن بیفکند، افکننده ضامن است.[30] ترجیح مباشر بر مسبب در مسئولیت بر پایه این استدلال است که مباشر عامل مستقیم تلف است و از تمام عوامل به علت تلف نزدیک تر است. [31] در قانون مدنی ایران (ماده 332) و قانون مجازات اسلامی (ماده 363) از نظر مشهور فقهای شیعه پیروی شده است.

بیشتر فقهای اهل سنت در تعیین مسئول تلف، عامل موثر را معیار قرار داده و در فرض تساوی سهم مسبب و مباشر در حصول تلف، هر دو را ضامن دانسته اند. برخی فقهای اهل سنت نیز ضمان مسبب را مشروط به این می دانند که سبب به تنهایی بتواند موجب تلف شود. [32]

در فرض قویتر بودن سبب از مباشر تمام مذاهب اسلامی مسبب را ضامن می دانند که از جمله مهمترین موارد ان اکراه مباشر از سوی مسبب است. در عین حال، اکراه در قتل از دیدگاه بیشتر این مذاهب مسئولیت را از مکره (مباشر) سلب نمی کند. [33] در حالت اجتماع دو سبب برای حصول تلف در فقه اسلامی آرای مختلفی مطرح شده است از جمله: ضمان سبب مقدم در تاثیر که نظر مشهور فقهای امامی نیز همین است[34]، اشتراک در ضمان به طور مساوی [35] اشتراک نسبی در ضمان[36]، ضمان سبب قوی تر[37] ضمان سبب مقدم در وجود [38] و ضمان سبب متأخر در وجود[39]. البته اگر دو سبب به طور مشترک یا هم زمان موجب خسارت شوند همگی به اندازه مساوی ضامن خواهند بود. [40]

همچنین هرگاه کار برخی از چند سبب، عدوانی و کار بقیه غیرعدوانی باشد سبب متعدی ضامن است. [41]

[1] – المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، احمد بن محمد فیومی، ص 237؛ ذیل «سبب».

[2] – وسیله النجاه، ابن منظور ابوالحسن اصفهانی، ج 2، ص 265؛ قانون مدنی ایران ماده 307.

[3] – الروضه البهیه فی شرح اللمعه دمشقیه، زین الدین بن علی شهید ثانی، ج 7، ص 30؛ العناوین، عبدالفتاح حسینی مراغی، ج 2، ص 435.

[4] – شرایح الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، جعفر بن حسن محقق حلی، ج 3، ص 186؛ المغنی، ابن قدامه، ج 5، ص 449-450.

[5] – محقق حلی، همان، ذیل عنوان «سبب».

[6] – محقق حلی 1405، همان، ص 319؛ السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، علامه حلی، ج 3، ص 651؛ الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه، محمد بن مکی، شهید اول، ج 3، ص 107؛ القواعد الفقهیه، حسن موسوی بجنوردی، ج 2، ص 31.

[7] – مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه، محمد جواد بن محمد حسینی عاملی، ج 6، ص 206-207؛ جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، محمد بن حسن بن باقر نجفی، ج 15، ص 316-317.

[8] – القواعد الفقهیه، ناصر مکارم شیرازی، ج 2، ص 207؛ حقوق مدنی (ضمان قهری – مسئولیت مدنی) دکتر ناصر کاتوزیان، ص 81.

[9] – محمد بن محمد مفید، المقنعه، ص 745-749.

[10] – الخلاف، محمد بن حسن طوسی، ج 3، ص 421؛ المهذب، ابن براج، ج 2، ص 488؛ السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، ابن ادریس حلی، ج 3، ص 366.

[11] – المبسوط، محمد بن احمد شمس الائمه سرخسی، ج 27، ص 14-17.

[12] – بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، ابوبکر بن مسعود کاسانی، ج 7، ص 243-246.

[13] – جعفر بن حس محقق حلی، همان، ج 4، ص 181-184.

[14] – التشریع الجنائی الاسلامی مقارنا بالقانون الوضعی، عبدالقادر عوده، ج 2، ص 36؛ الفقه الاسلامی و ادلته، مصطفی زحیلی، دمشق 1409؛ ج 6، ص 240.

[15] – تطبیق در حقوق جزای عمومی اسلام، علیرضا فیض، ص 210 به بعد.

[16] – جامع المدارک فی شرح المختصر النافع، احمد خوانساری، ج 5، ص 206-207.

[17] – بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، ابوبکر بن مسعود کاسانی، ج 7، ص 243؛ مبانی تکمله المنهاج ابوالقاسم خوئی، ج 2، ص 246.

[18] – ابن قدامه، همان، ص 564؛ حسن بن باقر نجفی، همان، ج 13 ص 31.

[19] – امام خمینی (رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران)، تحریر الوسیله، ج 2، ص 564؛ مصطفی زحیلی، همان، ج 5، ص 748.

[20] – ابن قدامه، همان، ج 5، ص 449؛ مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، شهید ثانی، ج 12، ص 166؛ خوئی ، همان، ج 2، ص 244-245-250.

[21] – احمد خوانساری، همان، ج 5، ص 204-205؛ حقوق مدنی، دکتر حسن امامی، ج 1، ص 392؛ قواعد فقه، مصطفی محقق داماد، ج 1، بخش مدنی، ص 120 و زیرنویس 2.

[22] – حر عاملی، همان، ج 29، ص243.

[23] – ابوبکر کاسانی، همان، ج 7، ص 243، شهید ثانی، همان، ج7، ص 34، خوئی، همان، ج2، ص 246.

[24] – دکتر امامی، همان، ج 1، ص 393-394؛ مبسوط در ترمینولوژی حقوق، محمد جعفر جعفری لنگرودی، ذیل واژه.

[25] – درباره موارد تصریح فقها رجوع کنید به: کاسانی، همان، ج 7، ص 347؛ ابن قدامه، همان، ج 9، ص 564؛ خوئی، همان، ج 2، ص 247.

[26] – موسوی بجنوردی، همان، ج 2، ص 39؛ امام خمینی، همان، ج 2، ص 566.

[27] – نجفی، همان، ج 15، ص 323؛ اصفهانی، همان، ج 2، ص 267؛ خوئی، همان، ج 2، ص 252.

[28] – عوده، همان، ج 1، ص 463؛ تسبیب در قوانین کیفری، جلال الدین قیاسی، ص 117.

[29] – جامع المقاصد فی شرح القواعد، علی بن حسین محقق کرکی، ج 6، ص 207؛ نجفی، همان، ج 13، ص 31 ؛ موسوی بجنوردی، همان، ج 2، ص 33-34.

[30] – محقق حلی، همان، 1408، ج 3، ص 186؛ علامه حلی، همان، 1413-1419 ج 2، ص 222-223؛ شهید ثانی، همان، ج 7، ص 30-33؛ امام خمینی ، همان، ج 2، ص 193.

[31] – نجفی، همان، ج 13، ص 32.

[32] –  روضه الطالبین و عمده المفتین، یحیی بن شرف نووی، ج 9، ص 133-135؛ زحیلی ، همان، ج 5، ص 749 و ج 6 ص 245-248؛ 374-376؛ عوده، همان، ج1، ص 458.

[33] –  ابن قدامه، همان، ج 9، ص 330-331؛ محقق حلی، همان، ج 3، ص 186؛ شهید اول، همان، ج 3، ص 107؛ نجفی، همان، ج 15، ص 30؛ زحیلی، همان، ج 6، ص 241.

[34] – ابن قدامه، همان، ج 9، ص 565؛ محقق حلی، همان، ج 4، ص 240-241؛ شهید ثانی، همان، ج 10، ص 166.

[35] –  نجفی، همان، ج 15، ص 348؛ اصفهانی، همان، ج 2، ص 267؛ خوئی، همان، ج 2، ص 260.

[36] –  نجفی، همان، ج 15، ص 348-349.

[37] –  کشف اللثام فی شرح قواعد الاحکام، محمد بن حسن فاضل هندی، ج 2، ص 309؛ مکارم شیرازی، همان، ج 2، ص 208.

[38] –  موسوی بجنوردی، همان، ج 2، ص 49-50.

[39] –  قیاسی، همان، ص 50-51.

[40] – ابن قدامه، همان؛ نجفی ، همان، ج 13، ص 33؛ موسوی بجنوردی، همان، ج 2، ص 49؛ امام خمینی، همان، ج 2، ص 193.

خرید فایل پایان نامه : بررسی ضریب رفتار قاب­های خمشی فولادی مجهز به میراگرهای اصطکاکی دورانی

 

واژگان کلیدی: ضریب رفتار، میراگرهای اصطکاکی دورانی، تحلیل استاتیکی غیرخطی، تحلیل دینامیکی غیرخطی افزایشی، قاب­های خمشی فولادی

 

 

1         فصل اول

مقدمه

(کلیات تحقیق)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

امروزه مبنای طراحی لرزه­ای سازه­ها به گونه­ای است که سازه مقداری امکان تغییر شکل پلاستیک داشته باشد(مثلاً به کمک ایجاد مفاصل پلاستیکدر تیرها و سپس در ستون ها). این عمل باعث اتلاف مقدار زیادی از انرژی ورودی به سازه شده و در نهایت ایمنی مورد نیاز را تامین می کند. اعمال این خصوصیت برای سازه­ها علاوه­بر غیراقتصادی بودن میزان صدمات سازه­ای و غیرسازه­ای را افزایش می­دهد. به جهت از­ بین­ بردن و کاهش خسارت وارده به اعضاء اصلی سازه(تیرهاوستون­ها)دستگاه­های خاصی باداشتن قابلیت­هایی نظیر استهلاک انرژی ورودی سازه، تغییرشکل پلاستیک و … درمکان­های معینی نصب می­شوند. یکی از این نوع دستگاه­ها، سیستم­های اصطکاکی می­باشند که به دلیل پتانسیل بالا در جذب و اتلاف انرژی وارده بر سازه و همچنین هزینه پایین در نصب و نگهداری آنها امروزه کاربردهای متنوع­ای در مهندسی عمران بخصوص سازه مورد استفاده قرار گرفته اند.

باتوجه به گرایش بیشتر طراحان به سمت تحلیل و طراحی سازه ها به روش استاتیکی معادل به­دلیل سهولت و کم­هزینه بودن آن، بیشتر آیین­نامه­های کنونی نیز این روش را مبنای طراحی قرار داده­اند. هر چند که در آیین­نامه­های کنونی بخصوص استاندارد 2800 ایران نگاهی اجمالی به روش طراحی غیرخطی شده و می­خواهند کاربران را به سوی طراحیغیرخطی راهنمایی کنند. به­هرحال مبنای طراحی لرزه­ای کنونی برای سازه­های متعارف قبل از تحلیل­های غیرخطی، تحلیل الاستیک می باشد.

در طراحی الاستیک  نیروی طراحی خطی ساختمان را از یک طیف خطی که وابسته به پریود طبیعی ساختمان و شرایط خاک محل احداث ساختمان است، بدست می­آورند و برای ملحوظ کردن اثر غیرخطی و اتلاف انرژی در اثر رفتار هیسترتیک، میرایی و اثر مقاومت­افزون سازه، این نیروی خطی را بوسیله ضریب اصلاح رفتار سازه(ضریب رفتار) به نیروی طراحی تبدیل می کنند.

1-1. ضرورت تحقیق

در آیین­نامه­های کنونی که بر مبنای تحلیل خطی استوارند(مانند استاندارد 2800 ایران) ضریب رفتار برای انواع ساختمان­های متعارف ارائه شده است اما به ضریب رفتار سایر سیستم­های سازه­ای بالاخص سازه­های موضوع این تحقیق (سازه­های مجهز به میراگرهای اصطکاکی دورانی) اشاره­ای نشده است. شاید دلیل این امر این است که اصول طراحی چنین سازه­هایی با­توجه­به کاربردشان متفاوت می­باشد. مثلاً میراگرهای اصطکاکی، با افزایش میرایی و اتلاف انرژی ورودی به سازه، منجر به کاهش نیاز سازه می­شوند. همچنین با افزایش سختی جانبی آن موجب افزایش ظرفیت سازه می­گردند. به همین دلیل روش طراحیسازه­های مجهز به این میراگرها معمولا به روش طیف ظرفیت و روش­های غیرخطی انجام می­شود. البته به کمک طراحی الاستیک، با تعیین سختی موثر میراگر با یک آزمون سعی و خطا نیز می­توان این چنین سازه­هایی را طراحی نمود.بنابراین به نظر می رسد با داشتن معیار اولیه­ای همچون ضریب رفتار، به طراح این امکان را فراهم می­کند تا بتواند ارزیابی سریع و اولیه­ای از سازه­های جدیدالاحداث مجهز به میراگر، برای تعیین مقاطع اولیه آن داشته باشد. همچنین در بحث مقاوم­سازی ساختمان­های موجود نیز به منظور کنترل تاثیر میراگر بر ظرفیت مقاطع داشتن چنین معیاری کاربردی به نظر می رسد.

 

 

1-2. اهداف

همانطور که در بالا اشاره شد، در آیین­نامه­ها و تحقیقات کنونی ضریب رفتاری برای سازه­های مورد بحث ارائه نشده است.هرچند که ضرایب رفتار پیشنهاد شده برای سازه­های متداول نیز از دقت کافی برخوردار نمی باشد. مسئله مهم در این بحث پس از محاسبه و تخمین مقادیر شکل­پذیری و مقاومت­افزون (به­عنوان پارامترهای مهم ضریب رفتار) و همچنین ضریب رفتار سازه­های مجهز به میراگر اصطکاکی دورانی، مقایسه آن با مقادیر ضرایب بدست آمده برای قاب­های اولیه می­باشد. به­طور کلی نمی­توان برای یک نوع سازه و برای تمام محدوده­های پریودی آن یک ضریب مقاومت­افزون و شکل­پذیری یکسان درنظر گرفت. این مقادیر به نوع سازه و خصوصیات قاب آن بستگی دارد.

دانلود متن کامل پایان نامه رشته عمران با فرمت ورد :بررسی ضریب رفتار قاب­های خمشی فولادی مجهز به میراگرهای اصطکاکی دورانی

در سازه­های مجهز به وسایل اتلاف انرژی به­دلیل اینکه از میراگرها با ظرفیت­های مختلفی باتوجه به نیاز آنها در ساختمان استفاده می­گردد، تاثیر آنها بر میرایی و جذب و اتلاف انرژی و رفتار هیسترتیک سازه نیز متغیر بوده و در نتیجه مقادیر ضرایب شکل­پذیری و مقاومت­افزون متغیری نیز بدست می­دهند.

در این تحقیق سعی شده ضریب رفتار قاب­های خمشی فولادی با شکل پذیری متوسط مجهز به این میراگرهای اصطکاکی دورانی با ظرفیت متعارف(توصیه شده آیین­نامه­ها) محاسبه شده و با ضریب رفتار سازه­های اولیه مقایسه و تاثیر این میراگرها بر پارامترهای حاکم بر ضریب رفتار سنجیده شود.

بررسی ضریب رفتار قاب­های خمشی فولادی مجهز به میراگرهای اصطکاکی دورانی -فروش فایل

امروزه در کشورهای لرزه­خیز جهت اتلاف انرژی لرزه­ای وارد بر سازه به استفاده از انواع ابزار مستهلک کننده انرژی توصیه شده است. یکی از این ابزارها، میراگرهای اصطکاکی دورانی می باشد. به دلیل اینکه در آیین نامه­های کنونی مقداری برای ضریب رفتار قاب­های مجهز به این میراگر­ها ارائه نشده، در این پایان­نامه سعی شده تاثیر استفاده از آنها بر روی ضریب رفتار قاب­های خمشی فولادی مورد ارزیابی قرار گیرد. به همین منظور چندین قاب خمشی فولادی با شکل­پذیری متوسط با تعداد طبقات مختلف طبق ضوابط استاندارد 2800 و مبحث 10 مقررات ملی ایران، طراحی شده است. سپس با بهره گرفتن از تحلیل­های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی افزایشی و به کمک نرم­افزار Sap2000-V15، ضریب رفتار و پارامترهای آن برای قاب­های اولیه و مجهز به میراگربدست آمده و با یکدیگر مقایسه شدند.

تغییرات ضرایب مقاومت­افزون و شکل­پذیری با­توجه به نتایج آنالیز قاب­های با و بدون میراگرنشان می­دهد که تاثیر میراگرهای اصطکاکی دورانی برضریب مقاومت­افزون سازه­های کوتاه بیشتر از ضریب شکل­پذیری آنها است. در طبقات بلندتر شرایط عکس آن است به صورتی که تاثیر میراگر بر ضریب شکل­پذیری به نسبت مقاومت­افزون بیشتر است. در مجموع میراگر سبب افزایش ضریب رفتار قاب­های خمشی فولادی به مقدار 60/7 و 23/55 درصد، به ترتیب تحت آنالیز استاتیکی و دینامیکی غیرخطی می­گردد.

 

واژگان کلیدی: ضریب رفتار، میراگرهای اصطکاکی دورانی، تحلیل استاتیکی غیرخطی، تحلیل دینامیکی غیرخطی افزایشی، قاب­های خمشی فولادی

 

1         فصل اول

مقدمه

(کلیات تحقیق)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

امروزه مبنای طراحی لرزه­ای سازه­ها به گونه­ای است که سازه مقداری امکان تغییر شکل پلاستیک داشته باشد(مثلاً به کمک ایجاد مفاصل پلاستیکدر تیرها و سپس در ستون ها). این عمل باعث اتلاف مقدار زیادی از انرژی ورودی به سازه شده و در نهایت ایمنی مورد نیاز را تامین می کند. اعمال این خصوصیت برای سازه­ها علاوه­بر غیراقتصادی بودن میزان صدمات سازه­ای و غیرسازه­ای را افزایش می­دهد. به جهت از­ بین­ بردن و کاهش خسارت وارده به اعضاء اصلی سازه(تیرهاوستون­ها)دستگاه­های خاصی باداشتن قابلیت­هایی نظیر استهلاک انرژی ورودی سازه، تغییرشکل پلاستیک و … درمکان­های معینی نصب می­شوند. یکی از این نوع دستگاه­ها، سیستم­های اصطکاکی می­باشند که به دلیل پتانسیل بالا در جذب و اتلاف انرژی وارده بر سازه و همچنین هزینه پایین در نصب و نگهداری آنها امروزه کاربردهای متنوع­ای در مهندسی عمران بخصوص سازه مورد استفاده قرار گرفته اند.

باتوجه به گرایش بیشتر طراحان به سمت تحلیل و طراحی سازه ها به روش استاتیکی معادل به­دلیل سهولت و کم­هزینه بودن آن، بیشتر آیین­نامه­های کنونی نیز این روش را مبنای طراحی قرار داده­اند. هر چند که در آیین­نامه­های کنونی بخصوص استاندارد 2800 ایران نگاهی اجمالی به روش طراحی غیرخطی شده و می­خواهند کاربران را به سوی طراحیغیرخطی راهنمایی کنند. به­هرحال مبنای طراحی لرزه­ای کنونی برای سازه­های متعارف قبل از تحلیل­های غیرخطی، تحلیل الاستیک می باشد.

در طراحی الاستیک  نیروی طراحی خطی ساختمان را از یک طیف خطی که وابسته به پریود طبیعی ساختمان و شرایط خاک محل احداث ساختمان است، بدست می­آورند و برای ملحوظ کردن اثر غیرخطی و اتلاف انرژی در اثر رفتار هیسترتیک، میرایی و اثر مقاومت­افزون سازه، این نیروی خطی را بوسیله ضریب اصلاح رفتار سازه(ضریب رفتار) به نیروی طراحی تبدیل می کنند.

1-1. ضرورت تحقیق

در آیین­نامه­های کنونی که بر مبنای تحلیل خطی استوارند(مانند استاندارد 2800 ایران) ضریب رفتار برای انواع ساختمان­های متعارف ارائه شده است اما به ضریب رفتار سایر سیستم­های سازه­ای بالاخص سازه­های موضوع این تحقیق (سازه­های مجهز به میراگرهای اصطکاکی دورانی) اشاره­ای نشده است. شاید دلیل این امر این است که اصول طراحی چنین سازه­هایی با­توجه­به کاربردشان متفاوت می­باشد. مثلاً میراگرهای اصطکاکی، با افزایش میرایی و اتلاف انرژی ورودی به سازه، منجر به کاهش نیاز سازه می­شوند. همچنین با افزایش سختی جانبی آن موجب افزایش ظرفیت سازه می­گردند. به همین دلیل روش طراحیسازه­های مجهز به این میراگرها معمولا به روش طیف ظرفیت و روش­های غیرخطی انجام می­شود. البته به کمک طراحی الاستیک، با تعیین سختی موثر میراگر با یک آزمون سعی و خطا نیز می­توان این چنین سازه­هایی را طراحی نمود.بنابراین به نظر می رسد با داشتن معیار اولیه­ای همچون ضریب رفتار، به طراح این امکان را فراهم می­کند تا بتواند ارزیابی سریع و اولیه­ای از سازه­های جدیدالاحداث مجهز به میراگر، برای تعیین مقاطع اولیه آن داشته باشد. همچنین در بحث مقاوم­سازی ساختمان­های موجود نیز به منظور کنترل تاثیر میراگر بر ظرفیت مقاطع داشتن چنین معیاری کاربردی به نظر می رسد.

 

 

1-2. اهداف

همانطور که در بالا اشاره شد، در آیین­نامه­ها و تحقیقات کنونی ضریب رفتاری برای سازه­های مورد بحث ارائه نشده است.هرچند که ضرایب رفتار پیشنهاد شده برای سازه­های متداول نیز از دقت کافی برخوردار نمی باشد. مسئله مهم در این بحث پس از محاسبه و تخمین مقادیر شکل­پذیری و مقاومت­افزون (به­عنوان پارامترهای مهم ضریب رفتار) و همچنین ضریب رفتار سازه­های مجهز به میراگر اصطکاکی دورانی، مقایسه آن با مقادیر ضرایب بدست آمده برای قاب­های اولیه می­باشد. به­طور کلی نمی­توان برای یک نوع سازه و برای تمام محدوده­های پریودی آن یک ضریب مقاومت­افزون و شکل­پذیری یکسان درنظر گرفت. این مقادیر به نوع سازه و خصوصیات قاب آن بستگی دارد.

در سازه­های مجهز به وسایل اتلاف انرژی به­دلیل اینکه از میراگرها با ظرفیت­های مختلفی باتوجه به نیاز آنها در ساختمان استفاده می­گردد، تاثیر آنها بر میرایی و جذب و اتلاف انرژی و رفتار هیسترتیک سازه نیز متغیر بوده و در نتیجه مقادیر ضرایب شکل­پذیری و مقاومت­افزون متغیری نیز بدست می­دهند.

در این تحقیق سعی شده ضریب رفتار قاب­های خمشی فولادی با شکل پذیری متوسط مجهز به این میراگرهای اصطکاکی دورانی با ظرفیت متعارف(توصیه شده آیین­نامه­ها) محاسبه شده و با ضریب رفتار سازه­های اولیه مقایسه و تاثیر این میراگرها بر پارامترهای حاکم بر ضریب رفتار سنجیده شود.

 

1-3. فرضیات

بررسی ضرایب شکل­پذیری، مقاومت­افزون و به­طورکل ضریب رفتار سازه در این تحقیق بر روی قاب­های خمشی فولادی با شکل پذیری متوسط با و بدون میراگرهای اصطکاکی دورانی و در فضای دوبعدی بدون اثر پیچش، صورت­گرفته است. محل احداث ساختمان در منطقه با سطح خطر لرزه­ای بالا و بر روی خاک نوع 4 در نظر گرفته شد. برای اعضای سازه از مقاطع استاندار BOX (برای ستون ها) و IPE (برای تیرها) استفاده گردید. برای مهاربندها از مقاطع توپر دایره­ای استفاده شده است.

مدل­سازی در نرم­افزار Sap2000(V-15) به صورت ماکرو می­باشد. به این صورت که تیرها و ستون­ها و پلیت­های میراگر به کمک المان­های خطی مدل­سازی شدند. برای مدل­سازی سختی پیچشی میراگر از لینک غیرخطی موجود در این نرم­افزار استفاده شد. در نهایت جهت تحلیل استاتیکی و دینامیکی غیرخطی، جهت معرفی مفاصل پلاستیک اعضا از مفاصل پلاستیک خودکار نرم­افزار Sap2000 استفاده شده است.

1-4. روش تحقیق

درخصوص تاریخچه میراگرهای اصطکاکی و نحوه عملکرد آن­ها در فصل دوم بحث شده است. سپس به معرفی میراگرهای اصطکاکی دورانی از جمله متعلقات و مکانیسم رفتاری آنها پرداخته شده و در نهایت به تحقیقات مهمی که در این زمینه صورت گرفته، اشاره شده است.

در فصل سوم مبانی تعیین ضریب رفتار و اهمیت استفاده از آن در سازه مورد بررسی قرار گرفته است. پارامترهای موثر بر این ضریب همچون ضرایب کاهش نیرو براثر شکل­پذیری و مقاومت­افزون معرفی شده و در پایان فصل به تحقیقات مشابه­ای که درخصوص تعیین ضریب رفتار قاب­های مجهز به میراگرهای الحاقی صورت­گرفته، اشاره شده است.

دانلود متن کامل پایان نامه رشته عمران با فرمت ورد :بررسی ضریب رفتار قاب­های خمشی فولادی مجهز به میراگرهای اصطکاکی دورانی

فصل چهارم به معرفی قاب­های مورد مطالعه و فرضیات طراحی سازه­ها در این تحقیق می­پردازد. همچنین چگونگی مدل­سازی میراگرهای اصطکاکی دورانی از جمله تعیین ظرفیت و رفتار ممان-زاویه آن­ها به تفضیل بیان شده است. مبانی تحلیل­های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی و وضعیت نهایی عملکرد سازه­ها از دیگر موارد مورد بحث است.

فصل پنجم شامل چگونگی محاسبه ضریب رفتار و پارامترهای آن(ضریب کاهش نیرو براثر شکل­پذیری و ضریب مقاومت­افزون) به روش­های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی در این تحقیق می­باشد.