2-2بحث نظری:
2-2-1-معنی سلامت روان از دید مکتبای مختلف:
مکتب روان کاوی:
به باور فروید ویژگی خاصی که واسه سلامت روانشناختی ضروریه خودآگاهی است.یعنی هر اون چیزی که ممکنه در نا خودآگاهی باعث مشکل شه باید خود خبردار شه به باور فروید آدم عادی کسیه که مراحل رشد،روانی جنسی رو با موفقیت گذرانده باشه ودر هیچ یک از مراحل،بیش ازحد اثبات نشده باشدبه نظراوکمترانسانی معمولی به حساب می آیدوهر فردی به شکلی نامتعارفه (خدا رحیمی،1374،هال ولیندزی ،1970 ).
آلفرد آدلر : به باور آدلر (1926)زندگی بودن نیس بلکه شدنه .آدلر به انتخاب مسئولیت ومعناداری مفاهیم در روش زندگی باور داره وشیوه زندگی افراد رو متفاوت میدونه. باعث اصلی رفتار بشر هدفها وانتظار اون از آیندهه.فرد سالم به باور آدلر از مفاهیم و اهداف خود آگاهی داره و انجام داد اون بر اساس نیرنگ و بهونه نیس، اون جذاب وشادابه وروابط اجتماعی سازنده و مثبتی با بقیه داره.فرد دارای سلامت روان از نظر آدلر، روابط خانوادگی صمیمی ومطلوب داره وجایگاه خودش رو در خونواده وگروهای اجتماعی به درستی می شناسد. ضمنا فرد سالم در زدگی هدفمند وغایت مداره واعمال اون مبتنی برتعقیب این اهدافه .غایی ترین هدف شخصیت ،تحقق خویشتنه .از ویژگیای دیگه سلامت روان شناختی اینه که فرد سالم مرتباً به بررسی وجود اهداف وادراکات خودش می پردازدواشتباه هاش رو برطرف می کنه .اینجور فردی خالق احساسات خودشه نه قربونی اونا، آفرینش گری وابتکار فیزیکی ،از ویژگیهای دیگه این افراده. که فرد سالم از اشتبا ههای اساسی پرهیز می کنه.
اشتباهای اساسی شامل گسترش مطلق،اهداف نادرست ومحال درک نادرست وتوقع بی مورد از زندگی کاهش یاانکار با ارزشی خود ، وارزشا و باورهای غلط هست(ساعتچی،1374 وگنجی ،1376).
اریک فرام :فرام تصویر روشنی از شخصیت سالم به دست میده اینجور انسانی عمیقاً عشق می ورزد، آفرینندهه،قوه تعقلش رو ً پروراندهه ، دنیا وخود رابه طور عینی درک می کنه ، حس هویت پایداری داره، با دنیا در پیونده. ودر اون ریشه داره، حاکم وعامل خود و سرنوشت خویشه. فرام شخصیت سالم رو دارای جهت گیری بارور میدونه. فرام با کار برد واژه جهت گیری این نکته رو می گه که جهت گیری تمایل یا نگاه کلیه که همه جنبه های زندگی، یعنی پاسخای فکری ،عاطفی وحسی به مردم،و موضوعا ورویدادا رو، خواه در دنیا خواه در خود ، در بر میگیره (فروم،1362،گنجی،1376).
مکتب آدم گرایی:
کارل راجرز :به باور راجرز، آفرینندگی مهم ترین میل ذاتی آدم سالمه.ضمنا روش های خاصی که باعث تکامل وسلامت خود می شن به میزان محبتی بستگی دارن که کودک در شیر خوارگی دریافت کرده .«ارضای توجه مثبت غیر مشروط »ودریافت غیر مشروط محبت وتأیید بقیه واسه رشد وتکامل سلامت روانی فرد با اهمیته.این ا فراد بدون نقاب وماسک هستن وبا خودشون رو راست هستن .اینجور افرادی آمادگی تجربه رو دارن ولذا بسته نیستن،انعطاف پذیرند وحالت دفاعی ندارن واز بقیه انسانا عاطفی تر هستن .چون احساسات مثبت ومنفی وسیع تر رادر مقایسه با انسانای دفاعی تجربه می کنن.به باور راجرز اساسی ترین ویژگی شخصیت سالم ،زندگی هستی داره یعنی آمادهه ودر هر تجربه،ساختاری رو می یابدوبراساس مقتضیات،تجربه لحظه بعدی خیلی آسون به خاطر این به اونو میشه.آدم سالم به ارگانیزم خود اعتماد می کنه (خدا رحیمی،1374،راجرز،1369،هال ولیندز،1970).
آبراهام مزلو: اوانسان سالم راخودشکوفامی نامد واینگونه میگه که خواستاران تحقق خود، نیازای سطوح پاینتر خود یعنی نیازای جسمی،ایمنی،تعلق، محبت واحترام رو برآورده ساخته ان.دیوونه وروان نژد نیستن وسایر اختلالای آسیب شناختی رو ندارن.اونا الگوای بلوغ، پختگی وسلامت هستن. با حد بیشتر استفاده از همه قابلیتا وتواناییای خود،خودمون خود رو فعلیت وتحقق می بخشند.می دونه کیستند وچیستند وبه کجا می رن.خواستاران تحقق خود،تکاپونمی کنن، بلکه تکامل پیدا میکنن .ویژگیای اون هارا میشه فهرست وار نام برد :درک درست واقعیت،پذیرش کلی طبیعت بقیه وخویشتن،خود انگیختگی،سادگی وطبیعی بودن، توجه به مسائل بیرون از خودمون،نیاز به خلوت واستقلال ، تازگی همیشگی تجربه های زندگی،نوع دوستی،عمل جداگونه، تجربه های عارفانه،یا تجربه های اوج ، روابط دوطرفه بادیگران،تفاوت بین وسیله وهدف و نه وشرحس طنز مهربانانه،آفرینندگی،مقاومت روبروی فرهنگ پذیری(شولتز،1364،مزلو،1372و1968).

مکتب رفتار گرایی:
بی.اف.اسکینر:سلامت روانی وانسان سالم به باور اسکینر برابر با رفتار منطبق با قوانین و ظوابط جامعهه، وچنین انسانی وقتی با مشکلی روبرو شه تا هنگامی که از راه جامعه به قانون تلقی شه،از راه روش اصلاح رفتار واسه درمان وبه قانون کردن رفتار خود و راطرافیانش به طور متناوب استفاده می جوید .ضمنا آدم سالم باید آزاد بودن خودش رو یه جور توهم بپندارد،وبداند که رفتار اون تابعی از محیطه و هر رفتار به وسیله معدودی از عوامل محیطی مشخص می شه.آدم سالم کسیه که تأییداجتماعی بیشتری به خاطر رفتارای متناسب ،از محیط و اطراقیانش دریافت می کنه .شاید ملاک غیرمستقیم دیگه در مورد خصوصیات آدم سالم از دید اسکینر این باشه که آدم باید از علم،نه واسه پیش بینی،بلکه واسه تسلط بر محیط خود استفاده کنه. در این معنا فرد سالم کسیه که بتونه واسه انجام هر روش،بیشتر از اصول علمی استفاده کنه وبه نتایج سودمند تری برسه و مفاهیم ذهنی مثل امیال ،هدفمندی، غایت نگری ومانند اون رو کنار بزاره(خدا رحیمی،1374واسکینر،1956).
مکتب شناختی:
ویلیام گلاسر :آدم سالم بنا به نظریه گلاسر کسیه که دارای این ویزگیا باشه.
1-واقعیت رو رد نکندودرد ورنج موقعیتا رو با رد کردن ندیده نگیرد،بلکه با موقعیتا به شکل واقع گرایانه روبرو شه.
2- هویت موفق داشته باشه یعنی عشق ومحبت بورزد وهم عشق ومحبت دریافت کنه.هم احساس با ارزشی کنه وهم دیکران احساس با ارزشی اون رو تأیید کنن.
3- مسئولیت، زندگی ورفتارش رو قبول کنه وبه شکل مسئولانه رفتار کنه،پذیرش مسئولیت کاملترین نشونه سلامت روانیه .
4-توجه اون به لذات دراز مدت تر منطقی ترومنطبق با واقعیته.
5-بر زمان حال وآینده تأکید نمایدنه برگذشته وتأکید اوبرآینده، نیزجنبه درون گری داشته باشه نه به شکل خیال پردازی باشه(خدا رحیمی،1374وگلاسر،1965).
مکتب هستی گرایی:
ویکتورفرانکل نگاه فرانکل به سلامت روان تأکید کلی رو براراده متمرکز به معنا میذاره.جستجوی معنا لازمه قبول کردن مسئولیت شخصیه.هیچکی وهیچ چیز به زندگی آدم معنا نمی ده مگه خودش .آدم باید با احساس مسئولیت آزادانه با شرایط هستی وزندگی روبرو شه ومعنایی درآن پیدا کنه .به نظر فرانکل وجود وجودی آدم از سه عنصر معنویت ،آزادی ومسئولیت تشکیل شده وسلامت روان لازمه تجربه شخصی این 3 عامله.ملاک امتحان معنا دار بودن زندگی کیفیت اینه نه کمیت اون.حصول وکاربرد معنویت ،آزادی ومسئولیت هم با خود انسانه. بنا به نظریه فرانکل آدم کامل بودن یعنی با کسی یا چیزی اون طرف خود پیوستن،به باور فرانکل جستجوی هدف در خود،شکست خویشتنه.بنابر این او هدف رشد وتکامل انسانرا تحقق خود نمی دونه بلکه چیزی بالاتر از اون میدونه. سلامت روان یعنی از مرز توجه به خود گذشتن،از خود بالاتر رفتن وجذب معنا ومنظوری شدن.
در این صورت خود هم به طورطبیعی وخود به خود تحقق پیدا میکنه. (شولتر،1364وفرانکل،1375).
تعریف سلامت روانی از دید اسلام:
بهداشت روانی اینه که آدم طبق فطرتش، همیشه در حال تقرب به خداوند بوده و با مردم در صلح و صفا و موافقت بوده و دارای سلامت جسمی و موفقیت در زندگی، باشه.بهداشت روانی، حالتیه که در اون آدم، احساس رضا و آرامش کنه و با حُسن خُلق با خدا و با خود و با مردم رفت و امد داشته باشه(ویسی،1392). بهداشت روانی در اسلام عبارت از اصول و روش های مشروعیه که در مرحله اول باعث تأمین ایجاد، حفظ و در مرحله دوم تقویت و تکامل سلامت نفس، و در مرحله سوم به درمان مریضی های روانی آدم مسلمان می پردازد، هدف از این علم صاف کردن راه تکامل و حرکت آدم مسلمان تا رسیدن به مرتبه کمال مطلقه(حسینی،1368).
معنی بهداشت روانی درقرآن:
در قرآن کریم مفاهیم زیادی وجود داردکه می تونن نزدیک،ونه برابر با معنی بهداشت روانی باشن. در این بین چار معنی وجود داردکه به دلیل بیان توصیفی ومصداقی خود به مقصود نزدیکتر ند.این مفاهیم عبارتند از 1_سکینه2-زندگی طیبه3-قلب سلیم4-نفس مطمئنه. درادامه در مورد هر یک توضیحات کوتاهی ارائه می شه.
1-سکینه: واژه سکینه از دید اشتقاق از ماده سکونه ودر اصطلاح قرآن به معنی آروم بودن دل وفقدان هر گونه استرس ونگرانیه .این واژه، در شش آیه از قرآن کریم بکار رفته از کل این آیات میشه برداشت کرد که این نوع از آرامش داخلی ویا سکون و ثبات قلبی،موهبتیه الهی که تنها پیامبر ومومنان واقعی ازآن بهرمندند. مثلا به آیه26 از سوره مبارکه فتح اشاره می کنیم. (فانزل الله سکینه علی رسوله وعلی المؤمنین والزمهم کلمته التقوای وکانوا احق بها واهلها وکان الله به کل شییئ علیما).
2-زندگی طیبه:این معنی در آیه 97از سوره نحل بکار رفته.در این آیه خداوندمی فرماید:(من عمل صالحاًمن ذکراو انثی وهو مؤمن فلنحیینه حیوهالطیبه ولنجزینهم اجرهم بااحسن ما کانوا یعملون).از محتوای آیه میشه فهمید که زندگی طیبه یا زندگی پاک، نتیجه عمل صالحه واینکه اینجور زندگی ای خاص همین جهانه ونه زندگی یا زندگی پس از مرگ،چه،قسمت گذشته آیه به(زندگی پس از مرگ)مربوط می شه.طبق نظر بعضی از مفسران ،زندگی طیبه در عمل به معنی تحقق جامعه ایه که در اون امنیت، رفاه وآسایش،عشق وایثار وتعاون وهمدلی وجوددارد واز رذایل وخبائثی چون ظلم وتجاوز،خیانت وفساد،ونگرانی وتشویش به دوره.معنی زندگی طیبه بدین صورت فراخنای گسترده ای رو در بر می گیردو رابطه اون با مسئله بهداشت روانی از دید نقش تعین کننده ایه که یک جامعه سالم می تونه در ایجاد و رشدسلامت روح یابهداشت روانی اجرا کنه.این نکته هم مهمه که معنی جامعه سالم در مسئله بهداشت روانی از دید نظام اسلامی دارای اهمیته.
3- قلب سلیم:این معنی از دو معنی سکینه وحیات طیبه،به معنی بهداشت روانی نزدیکتره ،چه قلب در مواردی از قرآن کریم به معنی روح وعقل به کار برده شده وبنا براین قلب سلیم می تواندعبارت دیگری واسه روح سالم ویا بهداشت رو انی باشه. طبق نظر علامه طبا طبایی،قلب سلیم،قلبیه که از هر گونه مریضی وانحراف اخلاقی واعتقادی به دور باشدوبدان مرحله از سلامت یا اوج رسیده باشه که تموم متعلقات و وابستگیای اون تحت تاثیر تعلق به خدا قرار گرفته باشه.یکی از مصادیق روشن این حالت روانی،حالت حضرت ابراهیم (ع) است که خداوند در باره اون می فرماید:(وان من شیعته لا ابراهیم اذ جاءربه بقلب سلیم(سوره صافات آیه 84).
4- نفس مطمئنه:این مفهوماز همه مفاهیم دیگه به معنا و معنی بهداشت روانی نزدیکتره ولذا به دو دلیل زیر میشه اون رو بر مفاهیم دیگه ترجیح داد.وجود کلمه یا وصف «مطمئنه»دلیل نخسته.چون اطمینان به دست اومده در نفس مطمئنه هیچوقت به معنی سکون ویا قرار وآرامش به دلیل غفلت و بی خبری نیس، بلکه محصول سعی و حرکت آگا هانه ایه که بر روح و روان صاحب نفس مطمئنه عار ض می شه(حسینی،1368).
2-2-2پیشرفت تحصیلی:
یکی از عاملهای خیلی مهم در ساخت شخصیت نوجوان و جوون مدرسهه. مدرسه بعد از خونواده مهمترین نقش رو در مراحل اجتماعی کردن نوجوان به عهده داره. مدرسه از راه آموزش مهارتهای علمی و فنی و فراهم آوردن زمینه همکاری گروهی و مسئولیت پذیری نوجوان و جوون موجبات رشد همه جانبه و متعادل شخصیت اونا رو فراهم می سازه. گرچه مدارس وقت خود رو صرف ایجاد آمادگی در نوجوانان و جوونا به خاطر کسب مدارج عالی تحصیل می کنن با وجود این خیلی از نوجوانان بی دریافت مدارج عالیه مستقیماً به زندگی وارد شده و چون بدون آمادگی لازم واسه ورود به اون هستن. احساس شکست و درموندگی کرده به بهداشت و سلامت روانی اونا آسیب وارد می شه .