اثربخشی آموزش تاب آوری روانی بر کیفیت زندگی و امید به زندگی مادران …

فصل دوم: ادبیات تحقیق

2ـ1ـ پیش­درآمد………………………………………………………………………………… 17

2ـ2ـ تعریف تاب­آوری……………………………………………………………………………. 18

2ـ3ـ تاریخچه بررسی تاب­آوری………………………………………………………………. 26

2ـ4ـ ویژگی­های فرد تاب­آور ……………………………………………………………………. 27

2ـ5ـ عوامل موثر بر  ظرفیت تاب­آوری………………………………………………………….. 29

2ـ6ـ عوامل حمایتی  تاب­آوری …………………………………………………………….. 31

2ـ7ـ راهکارهای عملی برای افزایش تاب­آوری………………………………………………. 33

2ـ8ـ کودکان ناشنوا…………………………………………………………………………… 34

2ـ9ـ تاریخچه کیفیت زندگی………………………………………………………………. 39

2ـ10ـ تعریف کیفیت زندگی……………………………………………………………….. 39

2ـ11ـ ابعاد کیفیت زندگی……………………………………………………………… 45

2ـ12ـ ابزارهای اندازه­گیری عمومی (Generic) در مقابل ابزار خاص (Specific) …….. 47

2ـ13ـ ابزارهای اندازه­گیری یگانه در مقابل ابزارهای اندازه­گیری چندگانه …………… 48

2ـ14ـ ابزارهای با امتیاز خلاصه شده در مقابل ابزارهای اندازه­گیری با امتیاز جدا برای هر بعد….. 49

2ـ15ـ ابزارهای مدولار در مقابل ساده…………………………………………………….. 49

2ـ16ـ استفاده از جانشین در مقابل پرسش از خود فرد…………………………………. 49

2ـ17ـ بررسی کمی در مقابل بررسی کیفی……………………………………………. 50

2ـ18ـ ابزارهای وابسته به سلامتی (Health related) در مقایسه با ابزارهای کلی (Overall)… 51

2ـ19ـ کیفیت زندگی و ارتباط آن با تندرستی…………………………………………… 52

2ـ20ـ شاخص ترکیبی عینی و ذهنی مفهوم کیفیت زندگی…………………………. 53

2ـ21ـ مدل­های تاب­آوری…………………………………………………………………….. 56

2ـ21ـ1ـ مدل جبرانی ……………………………………………………………………….. 57

2ـ21ـ2ـ مدل عامل محافظتی ………………………………………………………………. 57

2ـ21ـ3ـ مدل چالش ………………………………………………………………………… 58

2ـ22ـ نظریه­های کیفیت زندگی……………………………………………………………. 59

2ـ22ـ1ـ نظریه­پردازان بی­هنجاری (آنومی) و کیفیت زندگی………………………… 59

2ـ22ـ2ـ نظریه­های بی­سازمانی اجتماعی………………………………………………. 59

2ـ22ـ3ـ نظریه­های مکتب تضاد………………………………………………………… 61

2ـ22ـ4ـ نظریه یادگیری اجتماعی………………………………………………………… 62

2ـ23ـ امید به زندگی …………………………………………………………………….. 63

2ـ24ـ پیشینه تحقیق…………………………………………………………………. 63

فصل سوم: روش تحقیق

3ـ1ـ مقدمه………………………………………………………………………………. 92

3ـ2ـ روش تحقیق……………………………………………………………………….. 92

3ـ3ـ جامعه آماری،نمونه و روش نمونه ­گیری……………………………………. 93

3ـ4ـ معرفی ابزار ………………………………………………………………………… 94

پایان نامه

3ـ5ـ معرفی برنامه مداخله………………………………………………………. 96

3ـ6ـ پایایی و روایی پرسشنامه امید به زندگی و کیفیت زندگی……………… 103

3ـ7ـ شیوه اجرای پژوهش………………………………………………………….. 104

3ـ8ـ روش تجزیه و تحلیل داده­ها……………………………………………………. 105

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ها

4ـ1ـ مقدمه…………………………………………………………………………….. 107

4ـ2ـ توصیف متغیرهای جمعیت شناختی تحقیق ……………………………… 107

4ـ2ـ1ـ توصیف وضعیت تحصیلات پاسخ دهندگان (گروه کنترل)………………… 108

4ـ2ـ2ـ توصیف وضعیت تحصیلات پاسخ دهندگان (گروه آزمایش)………………….. 109

4ـ2ـ3ـ توصیف سن پاسخ دهندگان (گروه کنترل)…………………………………… 110

4ـ2ـ4ـ توصیف سن پاسخ دهندگان (گروه آزمایش)…………………………………. 111

4ـ3ـ تحلیل یافته­ها…………………………………………………………………….. 112

4ـ3ـ1ـ ضریب همبستگی بین متغیرهای وابسته……………………………………. 112

4ـ3ـ2ـ بررسی رابطه­ی خطی بین متغیرهای وابسته …………………………………. 113

4ـ3ـ3ـ بررسی همگنی شیب­های رگرسیون………………………………………… 114

4ـ3ـ4ـ بررسی یكسانی ماتریس واریانس ـ كواریانس………………………………… 115

4ـ3ـ5ـ بررسی یكسانی واریانس­ها ……………………………………………………. 116

4ـ3ـ6ـ نتایج تحلیل كوواریانس ………………………………………………………… 117

4ـ3ـ7ـ فرضیه­های فرعی پژوهش……………………………………………………….. 121

فصل پنجم: خلاصه و نتیجه­گیری

5ـ1ـ مقدمه…………………………………………………………………………….. 124

5ـ2ـ نتایج آمار توصیفی …………………………………………………………………. 124

5ـ3ـ بحث و نتیجه­گیری………………………………………………………………. 124

5ـ4ـ محدودیت­های پژوهش……………………………………………………………. 129

5ـ 5ـ پیشنهادات………………………………………………………………………… 129

5ـ6ـ پیشنهاد برای پژوهش­های آتی…………………………………………………. 130

5ـ7ـ نوآوری های پژوهش …………………………………………………………… 130

منابع………………………………………………………………………………….. 131

چکیده:

یک مطلب دیگر :

این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی آموزش تاب­آوری روانی بر کیفیت زندگی و امید به زندگی مادران کودکان ناشنوای شهرستان رشت صورت گرفت. جامعه آماری این پژوهش شامل كلیه  مادران دارای کودکان ناشنوای می­باشندکه در این پژوهش30 نفر از مادران که  فرزندان آن­ها در سال 1393ـ1392 در مجتمع آموزشی باغچه­بان رشت مشغول به تحصیل می­باشند به روش تصادفی ساده به عنوان  نمونه آماری انتخاب شد ند سپس افراد نمونه به دو گروه 15 نفری بعنوان گروه آزمایش و كنترل جایگزین شدند . ابزار اندازه  گیری این پژوهش آزمون امید به زندگی اشنایدر و کیفیت زندگی[1] می-باشد.طرح تحقیق از نوع پیش آزمون و پس آزمون با گروه كنترل وآزمایش می­باشد به گروه آزمایش طی 10 جلسه 5/1 ساعته تاب­آوری  آموزش داده شد سپس، پس آزمون برای هر دو گروه اجرا شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل  کواریانس استفاده گردید و نتایج تحقیق نشان داد كه آموزش تاب­آوری  می تواند باعث افزایش امید به زندگی و کیفیت زندگی مادران دارای کودک ناشنوا شود. باتوجه به نتایج بدست آمده از خروجی داده ها در تحلیل كو واریانس با استفاده از نرم افزار spss و عنایت به معناداری تفاوت میانگین ها و نیز معناداریF   (635/4F=) و (05/0Sig<) ، با 95 درصد اطمینان می توان نتیجه گرفت كه روش های آموزش بازتاب آوری بر افزایش كیفیت زندگی و همچنین بهبود امید به زندگی مادران کودکان ناشنوای شهرستان رشت موثر می باشد و فرضیه ی اصلی این پژوهش مبنی بر (تاثیر آموزش تاب آوری روانی بر کیفیت زندگی و امید به زندگی مادران کودکان ناشنوا) تایید می شود.

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

فرایند تولد کودك برای والدین لذت­آور است. اگرچه این فرایند با مشقات و ناراحتی­های فراوانی همراه است، امید به سالم بودن و طبیعی بود ن کودك معمولاً احساس اعتماد در آنان ایجاد می­کند و کودك خود را می­پذیرند، ولی به محض آگاهی والدین از معلولیت فرزند خود، تمام آرزوها و امیدها به یاس مبدل می­گردد و مشکلات شروع می­شود.

والدین کودکان دچار ناتوانی­های جسمی، به دلیل مشکل فرزند خود، معمولاً با عوامل استرس­زا و فشارهای روانی و اجتماعی متفاوتی مواجه می­شوند. به عنوان مثال والدین کودکان دچار ناتوانی، استرس و افسردگی بیشتری را نسبت به دیگر والدین، تجربه می­کنند .(بحری و دیگران،1393 : 5)

کودك استثنایی و والدین نه تنها بر یکدیگر تأثیر متقابل دارند، بلکه سایر اعضای نظام خانواده یعنی دیگر فرزندان را تحت تأثیر قرار می دهند. وجود کودك استثنایی(عقب مانده ذهنی، نابینا، ناشنوا، دارای اختلالات یادگیری) گاهی برهم زننده سلامت روانی خانواده است و می تواند اعضای خانواده و به خصوص والدین را دچار آسیب جدی نماید.(خاکپور،1391: 572)

از آنجا که بررسی­های مختلف نشان نمی­دهند که کودکان یا نوجوانان ناشنوا و نابینا ناسازگار هستند، می­توان نتیجه گرفت که نابینایی و ناشنوایی الزاما همراه با ناسازگاری نیستند کانز فورس (1991) علت ناسازگاری افراد ناشنوا و نابینا را بیشتر به علت طرز برخورد جامعه با آنان می­داند. انسان موجودی اجتماعی است. او در اجتماع، به واسطه حضور ارتباط­های گوناگون، داشتن حامی و کاهش احساسات تنهایی، می­تواند بسیاری از فشارهای زندگیاش را تخفیف ببخشد و بنابراین به حمایتی که از سمت اجتماع باشد، نیاز دارد. حمایت اجتماعی به میزان برخورداری از محبت، همراهی و توجه اعضای خانواده، دوستان و سایر افراد  تعریف شده است پژوهش­ها نشان می­دهند والدین کودکان ناتوان نسبت به استرس، آسیب­پذیرتر هستند، در پژوهشی سطوح بالای استرس در 70 درصد مادران و 40 درصد پدران دارای کودکان ناتوان شدید یافت شد یکی از این معلولیت­های جسمی، ناشنوایی است. این دیدگاه که والدین شنوا نسبت به والدین ناشنوا استرس بیشتری دارند. داشتن کودکی ناشنوا، می­تواند باعث تنیدگی و فشار روانی برای والدین و افزایش سطح مشکلات رفتاری و خانوادگی باشد والدین ناشنوایی که کودك ناشنوا دارند، از وضع مناسب­تری نسبت به والدین شنوای کودکان ناشنوا برخوردارند. بدین ترتیب، والدین شنوای دارای کودکان ناشنوا در ارتباط با فرزندانشان دچار ناکامی می­شوند و این ناکامی در ارتباط، احتمالاً دلیلی برای این است که میزان بالاتری از تنیدگی را از خود، نشان می­دهند (بحری و دیگران،1393 : 5).

هر خانواد های ممکن است در طول دورة حیات خود با مشکلات و دشوار یهای مختلفی مواجه شود؛ از جمله بیماری، طلاق، مرگ یکی از اعضاء خانواده، مشکلات کاری، بلایای طبیعی و اعتیاد اعضاءو یا معلولیت  . اخیراً نقش سازه تا ب­آوری در حوزه  روا نشناسی خانواده نیز مطرح شده است.

تاب آوری مفهوم جدیدی است که در سال­های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. تعیین عواملی که با توجه به ویژگی­های فردی، خانوادگی، اجتماعی به عنوان عوامل تاب­آور عمل کرده، از جمله علایق پژوهشگران حوزه تاب­آوری به شمار می­رود. تاب­آوری مفهوم روان­شناختی است که توضیح می­دهد چگونه افراد با موقعیت­هایی غیرمنتظره کنار می­آیند. تاب­آوری به معنای سرسختی در مقابل استرس، توانایی برگشت حالت عادی و زنده ماندن و تلاش کردن در طی شرایط ناگوار است.

در این تحقیق تاثیر آموزش تاب­آوری روانی بر کیفیت زندگی و امید به زندگی مادران کودکان کم­شنوا و ناشنوا سنجیده می­شود. تحقیق حاضر در پنج فصل تنظیم گردیده است. در فصل اول کلیات تحقیق که شامل بیان مساله، اهمیت و ضرورت تحقیق و همچنین اهداف و فرضیات تحقیق آورده شده است. در فصل دوم در خصوص تاب­آوری،کیفیت زندگی و ناشنوایی و نظریات مربوطه پرداخته شده است. در فصل سوم به روش تحقیق اشاره شده است که در این جا از نوع پس­آزمون و پیش­آزمون با دو گروه کنترل و آزمایش  استفاده شده  است.در فصل چهارم به تجزیه و تحلیل حاصل از داده­های تحقیق که در قالب آمار توصیفی و استنباطی می­باشد، پرداخته شده است و در نهایت در فصل پنجم نتیجه ­ای که از جداول و یافته ­ها بدست آمد، آورده شده است و در انتهای همین فصل محقق پیشنهاداتی نیز مطرح کرده است.

2-1- بیان مسأله

یکی از طبیعی­ترین گروههایی که می تواند نیازهای انسان را ارضا کند خانواده است.  وظیفه خانواده مراقبت از فرزندان و تربیت آن ها، برقراری ارتباطات سالم اعضا با هم و کمک به، استقلال کودکان است، حتی اگر کودک کم توان ذهنی نابینا، یا ناشنوا باشد. کمیتۀ اجرایی کنفرانس مدیران آموزش تخصصی ناشنوایان، در تعریف ناشنوایی بیان می دارد؛ نقص شنوایی یک اصطلاح ژنریک است که نمایانگر آن عده از ناتوانی های شنوایی است که ممکن است درجات شدت و ضعف آن بین خفیف تا عمیق متغیر باشد و شامل دو گروه فرعی ناشنوا و کم شنوا می باشد. (نریمانی،1386: 16-15)

حضور كودك ناشنوادر هر خانواده ساختار آن خانواده را تحت تاثیر قرار می‌دهد و سلامت روانی خانواده به خصوص والدین را تحت الشعاع قرار می‌دهد، كودك بر اثر تعارض‌های شدید میان اعضای خانواده، كل خانواده را درگیر بحران می‌كند. ممكن است روابط خانوادگی، افزایش فشارهای ناخواسته جسمی، هیجانی و مالی باعث شود كودك ناشنوا ضایعات و اثرات جبران ناپذیری بر وضعیت بهداشت روانی خانواده وارد كند از جمله ایجاد تشدید اختلافاتی زناشویی،‌ جدایی، تحمل بار سنگین اقتصادی، افسردگی، ناامیدی، اضطراب، خجالت و خشم1 و بسیاری از مسایل دیگر (بردن2، 1980). مراقبت
مـداوم از كودك ناشنـوا اغلب برای والـدین استرس‌زا می‌باشد زیرا این دشـواری­های كودكان به طور

اجتناب­ناپذیری بر زندگی آنها اثر می‌گذارد (كرنیك3 و همكاران، 1983). تحقیقات نشان داده است كه والدین كودكان ناشنوا عموما در خطر مشكلات زندگی خانوادگی و دشواری‌های عاطفی قرار دارند (بكمن4، 1991 (

کویتنر  و همکاران (2000) دریافتندکه مادران با کودکان ناشنوا شبکه­های اجتماعی رابطه کمتر با فامیل و دوستان نسبت به مادران کودکان شنوا دارند. از طرف دیگر، تاب­آوری به وسیله­ی پاسخ فرد به حوادث استرسزای زندگی و یا مواجهه ی مستمر با استرس مشخص می­شود تاب آوری عاملی است که به افراد در مواجهه و سازگاری با شرایط سخت و استرسزای زندگی کمک می­کند و آنها را در برابر اختلالات روانی و مشکلات زندگی محافظت می کند. افراد تاب­آور، سازگاری فردی بالایی با عوامل استرس زای محیطی در زندگی شان دارند (بحری و دیگران،1393: 7-6)

و اماخانواده یك نظام اجتماعی است و فرزند معلول یكی از اعضای این نظام. این دو نه تنها بر یكدیگر تأثیر متقابل دارند بلكه سایر اعضای این نظام یعنی والدین و دیگر فرزندان را نیز تحت تأثیر قرار می­دهد كه این تأثیرات غالباً منفی است. وجود كودك معلول ضایعات و اثرات جبران­ناپذیری بر بهداشت روانی خانواده وارد می­كند، مادر و پدر از داشتن چنین فرزندی به شدت رنج می­برند، اكثریت این گروه به نحوی دچار حالاتی چون افسردگی، اضطراب، پرخاشگری، ترس، خجالت، آرزوی مرگ و نظایر آن می­باشند.

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*