ارشد برنامه ریزی رفاه اجتماعی درباره خانواده های مبتلا به ایدز

رساله جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد برنامه ریزی رفاه اجتماعی

 

عنوان:

«بررسی آسیب های اقتصادی-اجتماعی اچ آی وی/ایدز بر خانواده های مبتلا به ایدز و واکنشهای آنان»

(مطالعه موردی مرکز بهداشت غرب تهران)

 

استاد راهنما:

دکتر علی اصغر سعیدی

 

استاد مشاور:

دکتر علی شکوری

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد گرایش برنامه ریزی رفاه اجتماعی

  1. ۱ مقدمه

امروزه با گسترش حوزه های متاثر از مدرنیته و همچنین تسریع این روند بصورت شتابان در مسیر تحول و ایجاد تغییرات شگرف در عرصه های مختلف حیات بشری، انسان دوره مدرن با مسائل و پدیده هایی برخورد نموده که تا کنون آنها را تجربه ننموده بود. یکی از این مسائل بیماریهای خاصی است که مربوط به دوره جدید است. بیماریها و امراضی که بعضاً کمتر از سه دهه از شناسایی آنها توسط انسان می گذرد و شواهدی دال بر وجود این نوع امراض در قرون گذشته وجود ندارد؛ بیماریهایی همچون هپاتیت و ایدز و در سالیان اخیر جنون گاوی، آنفولانزی پرندگان و. از جمله امراضی هستند که بی شک از ماهیتی متفاوت نسبت به ماهیت بیماریهای گریبانگیر بشر در اعصار گذشته برخوردار می باشند.
ایدز بعنوان مهلک ترین و مخرب ترین این گروه از بیماریها که از اوایل دهه ۱۹۸۰ –که اولین مورد آلوده به ویروس آن (HIV) در ایالات متحده شناسایی شد- تاکنون میلیون ها نفر از انسانها را آلوده نموده و بخش قابل توجهی از این تعداد را به کام مرگ کشانده است. ایدز علاوه بر خسارات جانی موجب تحمیل هزینه های مالی بر اجتماعات محلی و جوامع مختلف شده و همزمان باعث کاهش رشد اقتصادی آنان گردیده است. درباره آسیب ها و آثار سوء ایدز بر سطوح مختلف جامعه محققین بسیاری در سراسر جهان و بخصوص جوامع آفریقایی –بدلیل شیوع گسترده ایدز و همچنین ویروس آن در این منطقه- مطالعات مختلفی را صورت داده اند. یکی از سطوح اثر پذیر و بطور دقیقتر اثر پذیرترین و آسیب پذیرترین سطح متاثر از ایدز ‘خانواده’ است. «خانواده های مبتلا به اچ آی وی/ایدز» (FAHA)[1] با طیف متفاوتی از تکانه های ناشی از ایدز بسته به ویژگی هایشان و همچنین نوع نگرش جامعه (و در سطح خرد تر اجتماع محلی) به ایدز مواجه می گردند.
در این مطالعه سعی گردیده با توجه به آثار و پیامدهای اقتصادی-اجتماعی ایدز در سطح خانواده که در منابع نظری و همچنین در سایر جوامع ثبت گردیده است، تصویری کلی از وضعیت این گروه از خانواده های مبتلا در جامعه مان را ارائه نموده و بطور خاص آثار و پیامدهای سوء مذکور را در خانواده های مبتلای ایران مورد بررسی قرار دهیم. هرچند بایستی اذعان نمود که این تحقیق مطالعه ای کاملاً جامع و مبسوط راجع به آثار سوء ایدز بر خانواده های مبتلا در ایران نبوده، بلکه بیشتر با هدف ایجاد بستر اولیه و بمنظور «مسئله شناسی» پیرامون این پدیده اجتماعی جهت انجام مطالعاتی جامع تر در حوزه های مختلف بخصوص حوزه اجتماعی در آینده انجام گرفته است.
در فصل اول با عنوان کلیات تحقیق به طرح مطالب کلی راجع به پدیده مورد بررسی خواهیم پرداخت. در فصل دوم با عنوان چارچوب مفهومی و نظری تحقیق به مرور برخی تعاریف مربوط به واژه ها و مفاهیم عمده مورد استفاده در مطالعه و همچنین به بررسی ادبیات نظری درباره موضوع مورد بررسی می پردازیم. در ادامه این فصل پیشینه مطالعاتی درباره موضوع و تجارب سایر کشورها در باب پدیده مورد نظر آورده می شود. با بهره گرفتن از این بستر مفهومی و نظری در فصول پایانی مطالعه زمینه مناسب تری جهت تحلیل و تبیین مساله مورد بررسی در ایران فراهم خواهد گردید.
فصل سوم با عنوان روش تحقیق به بحث و بررسی اصول روش شناختی حاکم بر مطالعه حاضر اختصاص دارد. در این فصل ابتدا به تببین چرایی انتخاب روش کیفی بعنوان

مطلب دیگر :

با این ۱۰ راهکار بیشترین بهره را از لینکدین ببرید

 روش مورد استفاده در مطالعه پرداخته و سپس توضیح مختصری درباره مقتضیات این نوع روش آورده شده و در ادامه رئوس مربوطه و دخیل در این مطالعه بر اساس ماهیت موضوع و اقتضائات آن ارائه می گردد.

فصل چهارم با عنوان ارائه یافته ها (گزارش داده های مصاحبه) به تحلیل -و به معنای دقیق تر تفسیر- یافته ها اختصاص خواهد داشت. در این فصل یافته های مطالعه در قالب سه بخش آثار بیماری بر خانواده، اطلاعات توصیفی خانواده های مورد مطالعه و واکنش های این خانواده ها به بیماری مورد نظر مورد بحث و تحلیل قرار خواهد گرفت.
در فصل پنجم نیز با توجه به تحلیل یافته ها و همینطور تجارب محقق در انجام مطالعه حاضر نتیجه گیری و همچنین پیشنهادات مربوطه درباره مساله مورد نظر ارائه خواهند شد.

  1. ۲ طرح و بیان مسئله

ارتباطات و روابط اجتماعی (به معنای عام آن) در سبز فایل بی شک قابل مقایسه با ادوار گذشته نیست. این ارتباطات وسیع و همه جانبه گذشته از مزایایی که برای بشر به ارمغان آورده است مخاطرات و ریسکهای جدیدی نیز برای انسان داشته است. ایدز از جمله مخاطرات جدیدی است که در دنیا کمتر از سه دهه از شناسایی اولین مورد آلودگی به ویروس آن می گذرد. محققین اجتماعی یکی از عوامل زمینه ساز ایدز را وجود تعاملات و ارتباطات گسترده تر و به تعبیری وجود تحرکات‏، مسافرت ها‏، حمل و نقل و ترابری بیشتر افراد در حوزه های جغرافیای گسترده و وسیع می دانند. (گیدنز ۱۳۷۹)
گذشته از عوامل زمینه ساز ایدز، بایستی گفت که تاکنون حدود۴۰ میلیون نفر از مردم جهان به ویروس ایدز آلوده شده اند. «هیچ بیماری دیگری در دنیای جدید تاکنون چنین یاس و چنین اضطرابی ایجاد نکرده است. بیماری ایدز در وضع اقتصادی و اجتماعی تاثیر فراوان گذاشته است» (فرهادیان ۱۳۶۹). ایدز از چنان اهمیتی برخوردار است که روزی را نمی توان یافت که درباره ابعاد مختلف آن روزنامه ها و مجلات مختلف بدان نپردازند؛ پدیده ای که برخی از آن به ″طاعون قرن″ یاد می کنند. به نظر می رسد اچ آی وی/ایدز نسبت به سایر بیماریها و امراض صعب العلاج و بطور دقیق شفاناپذیر که در گذشته بشر به آنها مبتلا می شده از ویژگی های ممیزه و نیز مخرب تری برخوردار است؛ ویژگی هایی که باعث گردیده افراد آلوده به ویروس ایدز در بسیاری از جوامع در حال توسعه با توجه به وجود نگرش منفی به چنین افرادی از طرح نمودن مشکل شان حتی به کادر درمانی مراکز بهداشتی و درمانی بعلت جلوگیری از دسترسی به خدمات بهداشتی مربوطه امتناع ورزند. با این حال بسیاری از ما مطمئن هستیم که این پدیده دارای جوانب ناشناخته و مرموز بسیاری است که هر روز آثار سوء عمیقی بر سطوح و لایه های مختلف جامعه بشری در بر دارد.
افراد و گروه های در معرض آسیب اچ آی وی/ایدز افراد و گروه های خاصی را در بر نمی گیرند. پیامدهای آن تنها گریبانگیر افراد آلوده و یا مبتلای به آن و همینطور خانواده هایشان نیست، بلکه آثاری بس وسیع و عمیق بر بدنه اجتماع و کل جامعه خواهد گذارد. در مواردی باعث کاهش در کمیت و کیفیت ارتباطات، مراودات و پیوندهای میان خانواده ها در نتیجه ترس ناشی از انتقال ایدز و همینطور وجود بدنامی در مورد افراد اچ آی وی مثبت می گردد. در سطح کلان جوامع میتواند موجب افزایش بودجه و مخارج بهداشتی و درمانی کشورها گردد و هزینه هایی را جهت مراقبت های غیرلازم جلوگیری از انتشار عفونت در مراکز درمانی سبب شود؛ هزینه های بهداشتی ای که بر افراد، خانوارها، مراکز بهداشتی خصوصی و همچنین دولتها تحمیل خواهند شد.
وجود چهارده هزار مورد آلوده به ویروس ایدز در ایران – که بی شک رقم واقعی، چند برابر رقم مذکور را شامل می گردد – ممکن است در مقایسه با خیلی از جوامع رقم بالایی نباشد، لیکن بی شک با تدوام رشد فعلی شیوع آن در کشور، طی سالیان آینده نه با یک بیماری مزمن صرف و محدود بلکه با اپیدمی ایدز مواجه خواهیم شد که آثار و پیامدهای مخربی را بر بخش ها و سطوح مختلف جامعه  به دنبال خواهد داشت. دیگر نباید رشد اقتصادی متداول را انتظار داشت. ساختار اقتصادی، اجتماعی و جمعیت خانواده متحول شده و در کارکردهای آن خلل وارد می شود. در صورت افزایش نرخ مرگ و میر ناشی از ایدز شرکتها و موسسات مختلف نیروی جوان و مجربی را که به دلیل ایدز فوت نموده اند از دست داده، هزینه ها و خسارات گزافی جهت جایگزینی آنان با نیروی کار عمدتاَ بی تجربه را متحمل می شوند. یکی از پیامدهای مرگ و میر بالای ناشی از ایدز به دلیل اینکه بیشتر در میان افراد جوان اتفاق می افتد، افزایش کودکان یتیمی است که یک یا هر دو والد خود را بر اثر ایدز از دست داده اند. این تجربه ناخوشایند می تواند موجب عواقب ناگوار و نامطلوبی برایشان گردد؛ از جمله اینکه آنان را از تحصیل محروم ساخته و یا در برابر بسیاری از عوامل زمینه ساز بزهکاری، فرار از خانه، سوءاستفاده، کار در شرایط نامناسب کاری و غیره آسیب پذیر سازد. مورد اچ آی وی/ایدز در صورت تدوام شرایط موجود هم به لحاظ وضعیت اپیدمیک و هم به لحاظ نوع برخورد و نگرش به این پدیده و افراد حامل ویروس آن و بیماران مبتلا بدان قطعاَ بیشتر از آنچه تصور بشود خواهد توانست موجب تهی شدن بسیاری از بسترها و زیرساخت های جامعه در حال گذار و توسعه ما شود.
 
 
 
 
 
 

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*