بررسی ارتباط سبک تفکر مدیران با جو سازمانی

 

دانشجو:

بهزاد ناظمی ﭘور

بهمن ماه ۱۳۹۰

 

سپاسگزاری

 

اکنون که به یاری خداوند متعال نگارش این پژوهش به اتمام رسیده ، بر خود واجب می دانم که صمیمانه از استاد محترم جناب آقای دکتر سید احمد حسینی و نیز جناب آقای دکتر عبدالرضا بیگی نیا که در تمامی مراحل تحقیق با صبر و شکیبایی فراوان و با روشنفکری ها و ارشادات محققانه، زمینه بهتر شدن این پژوهش را فراهم آوردند، کمال تشکر و سپاسگزاری را داشته باشم . و به تمامی اساتیدی که در طول تحصیلم همواره این جانب را همراهی نمودن ، کمال تشکر و قدردانی را دارم.

در نهایت از تمام دوستان عزیزم که در اجرا و تدوین این تحقیق ، مانند همیشه ، صمیمانه مرا یاری نموده اند، تشکر کرده و نیز از خانواده عزیزم که همیشه سرمایه معنوی در دوران تحصیلم بوده اند،آرزوی بهترین ها را برایشان دارم.

 

مادرم گلهای سرخ تقدیم تو باد

خورشید من، احساس ناب تقدیم تو باد

 

گرفتی دستم را در لحظه های سخت

فخر زمان، بوسه ام به دستانت تقدیم تو باد

 

سنگ صبورم، آبی دریا تقدیم تو باد

مهربان من، آسمان تقدیم تو باد

 

محبوبه من، شرمم تقدیم تو باد

تک ستاره زیبا، جانم تقدیم تو باد

 

این جا که رسیدم، مدیون توام

تاج سرم ، جبران لحظه ها تقدیم تو باد

 

عاشقت می مانم تا جهانی هست

زیباترین عشق ،  این شعر تقدیم تو باد

 

چکیده

تحقیق حاضر تحت عنوان بررسی ارتباط “سبک تفکر” مدیران  با “جو سازمانی” حاکم بر دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی استان قم انجام گرفته است . هدف از انجام آن، شناسایی انواع سبک های تفکر در میان مدیران دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی استان قم و نیز شناسایی جو سازمانی آنان و در نهایت مشخص کردن رابطه سبک های تفکر موجود با ابعاد مشخص شده در جو های حاکم بر مراکز  مربوطه می باشد.

برای سنجش سبک تفکر مدیران از مدل دو بعدی تحلیلی و شهودی هیز و آلیسون(۱۹۹۴) و نیز به منظور سنجش جو سازمانی از مدل وایزبورد استفاده شده است . مدل تحلیلی و شهودی سبک های تفکر بر اساس رویکرد شناختی به سنجش سبک های تفکر می پردازد و نیز مدل وایزبورد به منظور سنجش جو سازمانی ، ابعاد سازمانی را که به وسیله آن مشخص شده را شناسایی و به بررسی نقاط ضعف و قوت سازمانی می پردازد.

بدین منظور برای انجام این تحقیق و بررسی این رابطه ، از یک فرضیه اصلی و ۱۴  فرضیه فرعی استفاده شده است که این فرضیات را می توان به صورت رابطه ای مطرح نمود.

این فرضیات بر روی ۲۳ رئیس از طریق روش سرشماری از تمام ۲۳ رئیس موجود در دانشگاه و مرکز آموزش عالی در استان قم و نیز  بر روی ۱۱۵ معاون  از طریق  روش نمونه گیری هدفدار (قضاوتی)  به منظور انتخاب نمونه دوم ، مورد بررسی قرار گرفته است . جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون کالموگروف – اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن مولفه های تحقیق استفاده شده است و پس از اطمینان حاصل نمودن از نرمال بودن و یا نبودن مولفه های تحقیق از آزمون های مناسب برای سنجش فرضیات استفاده شده است . به این منظور از ضریب همبستگی پیرسون برای سنجش فرضیه اصلی تحقیق و دوازده فرضیه فرعی استفاده شده  و نیز از  ضریب همبستگی اسپیرمن برای سنجش دو فرضیه فرعی مورد استفاده قرار گرفته است. و برای بررسی اختلاف میان میانگین های هر یک از مولفه ای جو سازمانی در بین دو نوع سبک های تفکر از آزمون T دو جامعه مستقل استفاده شده است. نتایج بدست آمده  از تجزیه و تحلیل این داده ها بیانگر  یافته های  ذیل می باشد.

در بین ۲۳ مدیر دانشگاه ، ۱۴ مدیر سبک تفکر تحلیلی و نیز ۹ مدیر سبک تفکر شهودی را دارا هستند.با انجام آزمون T دو جامعه مستقل ، مشخص گردیده است که تمام مولفه های جو سازمانی در بین دو گروه میانگین سبک تفکر تفوت وجود دارد. نتایج بیانگر  این مطلب هستند که مولفه های رهبری ، ارتباطات و نیز نگرش به تغییر در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی هایی که دارای مدیرانی برخوردار از سبک تفکر

 

شهودی اند، بالا جلوه می نماید و این موضوع مشخص می گردد که این سه مولفه ، از جمله نقاط قوت سازمان های تحت کنترل مدیران شهودی است. دسته دیگر نتایج ، نشان از بالا بدست آمدن مولفه های ساختار ، مکانیزم های مفید ، توجه به هدف و نیز توجه به پاداش در دانشگاه های تحت اداره ی مدیران دارای سبک تفکر تحلیلی می باشد،  که این چهار مولفه نیز از جمله نقاط قوت دانشگاه ها و مراکز آموزشی ای است که روسای آنها از سبک تفکر تحلیلی برخوردار اند.

بر اساس نتایج تحقیق پیشنهاداتی بر مبنای دو رویکرد می گردد تا مدیران توجه ویژه بر تمایلات خود داشته باشند . با کمک رویکرد پیشگیرانه به مدیران پیشنهاد می شود که با توجه به این یافته ها، هر نوع مطلق نگری و تمایلات منفی را سرکوب نموده و از سبک تفکری هم سو با شرایط سازمانی خود استفاده نمایند تا باعث بروز نقاط ضعف در سازمان خود نشوند و نیز بر اساس رویکرد درمان گرا  ، پیشنهاداتی بر اساس شاخص های مورد سنجش، به منظور بهبود نقاط ضعف ایجاد شده داده شده است.

 

واژگان کلیدی :

سبک تفکر ، سبک های شناختی ، جو سازمانی ، تفکر شهودی ، تفکر تحلیلی ، توجه به هدف ، ساختار ، رهبری ، توجه به ارتباطات ، توجه به پاداش ، مکانیزم های مفید ، نگرش به تغییر ، مدیران ، دانشگاه ها

 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                              صفحه   

چکیده

فصل اول : کلیات طرح تحقیق

مقدمه   ۱

  • بیان مسأله . ۲
  • اهمیت و ضرورت تحقیق .  ۴
  • اهداف تحقیق ۶
  • فرضیه های تحقیق ۷
  • تعریف عملیاتی واژگان کلیدی تحقیق . ۸

فصل دوم : ادبیات و پیشینه تحقیق

مقدمه    ۱۳

۲-۱- بخش اول (سبک تفکر)  ۱۴

۲-۱-۱-  چیستی و تعریف سبک تقکر  .  ۱۴

۲-۱-۲-   انواع خود گردانی ذهنی . ۱۶

۲-۱-۳-  کنش های خودگردانی ذهنی  . ۱۸

۲-۱-۴-  متغیرهای موثر در شکل گیری سبک های تفکر . ۱۹

۲-۱-۵-  خطاهای رایج در تفکر  . ۲۰

۲-۱-۶-  انواع سبک تفکر  ۲۲

۲-۱-۶-۱-  شش کلا ه تفکر  ۲۳

۲-۱-۶-۲-  سبک تفکر برامسون  ۲۴

۲-۱-۶-۲-۱-  چگونگی استفاده از پنج سبک تفکر . ۲۶

۲-۱-۷-  سبک های شناختی  به عنوان سبک های تفکر  ۲۶

۲-۱-۷-۱-  تعاریف محققان از سبک های شناختی  . ۲۸

۲-۱-۷-۲- مدل دو بعدی سبک شناختی  . ۲۹

 

                             فهرست مطالب

عنوان                                                                              صفحه   

 

۲-۱-۷-۳-  توصیف ویژگی افراد در مدل سبک شناختی  . ۳۵

۲-۲-  بخش دوم (جو سازمانی)  . ۳۶

۲-۲-۱-  تعاریف جو سازمانی  . ۳۶

۲-۲-۲-  مولفه های جو سازمانی  . ۳۷

۲-۲-۳-  دیدگاه های مختلف در مورد شکل گیری جو سازمانی  ۳۸

۲-۲-۴-  عوامل مؤثر بر جو سازمانی  .  ۴۲

۲-۲-۵-  ویژگیهای جو سازمانی  ۴۳

۲-۲-۶-  تمایز جو با فرهنگ سازمانی  .  ۴۵

۲-۲-۷-  انواع مطالعات درباره جو سازمانی  ۴۹

۲-۲-۷-۱-  مطالعات هالپین وکرافت  . ۴۹

۲-۲-۷-۱-۱-  انواع جو سازمانی طبق مدل هالپین وکرافت  . ۴۹

۲-۲-۷-۲-  مطالعات وین هوی و دنیس سیبو    ۵۱

۲-۲-۷-۳-  مطالعات لیتون و استرینجر  . ۵۱

۲-۲-۷-۴-  مطالعات فورهند و گیلمر  . ۵۲

۲-۲-۷-۵-  مطالعات جیمز و جونز ۵۲

۲-۲-۷-۶-  مطالعات سوسمان ودیپ    ۵۳

۲-۲-۷-۷-  مطالعه های رنسیس لیکرت    ۵۳

۲-۲-۷-۸-  مطالعات جو سازمانی بر اساس مدل مک کلند  ۵۴

۲-۲-۷-۹-  مدل شش بعدی وایز بورد    ۵۵

۲-۲-۸-  جو سازمانی و نظارت بر آن  ۵۷

۲-۲-۹-  جو سازمانی و رهبری    ۵۸

۲-۲-۱۰-  مقیاس های سنجش جو سازمانی    ۵۹

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                             صفحه   

 

۲-۲-۱۱-  ارتباط سبک تفکر با جو سازمانی  . ۶۰

۲-۳-  مرور پژوهش های  تحقیقاتی  .  ۶۳

۲-۳-۱-  تحقیقات داخلی    ۶۳

۲-۳-۲-  تحقیقات خارجی  .   ۶۷

۲-۴- نتیجه گیری    ۷۱

۲-۵-  مدل مفهومی . ۷۲

فصل سوم : روش تحقیق

مقدمه  .  ۷۵

۳-۱-  روش شناسی تحقیق  .  ۷۵

۳-۲-  سنجش متغیر مستقل  ۷۶

۳-۳-  سنجش متغییر وابسته  . ۷۸

۳-۴-  ابزارهای گردآوری اطلاعات  .  ۸۰

۳-۵-۱-  پرسشنامه سبک تفکر  ۸۲

۳-۵-۱-۱-  نحوه امتیاز بندی پرسشنامه سبک تفکر  ۸۵

۳-۵-۲- ﭘرسشنامه جو سازمانی  .  ۸۶

۳-۵-۲-۱- نحوه امتیاز بندی پرسشنامه جو سازمانی ۸۷

۳-۶-  روایی  و پایایی  ابزار سنجش  ۸۷

۳-۷-  روش های آماری مورد استفاده در تحقیق  . ۹۰

۳-۸-  جامعه آماری  ۹۱

۳-۹-  قلمرو  زمانی تحقیق  ۹۲

۳-۱۰-  روش نمونه گیری  . ۹۲

۳-۱۱- شیوه های تحلیل داده ها   ۹۳

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                              صفحه   

 

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه     ۹۵

۴-۱- آمار توصیفی    ۹۶

۴-۱-۱- جنسیت    ۹۶

۴-۱-۲- سن  . ۹۷

۴-۱-۳-  سنوات خدمت  . ۹۸

۴-۱-۴- گروه تحصیلی  . ۹۹

۴-۱-۵-  تحصیلات  ۱۰۰

۴-۱-۶-  رتبه علمی  ۱۰۱

۴-۱-۷-  متغیرهای تحقیق  . ۱۰۲

۴-۲-  نتایج حاصل از تحلیل استنباطی داده‌ها ۱۰۲

۴-۲-۱- آزمون کالموگروف-اسمیرنوف  ۱۰۲

۴-۲-۲- آزمون فرضیه های تحقیق  ۱۰۴

۴-۳-  سایر یافته های تحقیق  . ۱۲۰

۴-۳-۱- آزمون T دو جامعه مستقل    ۱۲۰

فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات

مقدمه    ۱۳۳

۵-۱- خلاصه تحقیق .  ۱۳۳

۵-۲-  نتیجه گیری  بر مبنای فرضیات   ۱۳۵

۵-۳- مدل آزمون شده تحقیق    ۱۴۳

۵-۴- بحث و نتیجه گیری    ۱۴۴

۵-۵-  پیشنهادات مبتنی بر فرضیات و یافته های تحقیق    ۱۴۴

۵-۵-۱-  پیشنهادات پیشگیرانه  ۱۴۷

 

                          فهرست مطالب

عنوان                                                                              صفحه   

 

۵-۵-۲-  پیشنهادات درمان گرا  . ۱۴۸

۵-۶-  پیشنهاداتی برای پژوهشگران آینده  ۱۵۳

۵-۷-  مشکلات و محدودیت های تحقیق  ۱۵۴

منابع . ۱۵۵

پیوست الف : پرسشنامه ها  . ۱۶۷

پیوست ب : داده های خام تحقیق  .  ۱۷۴

چکیده انگلیسی

 

فهرست جداول

عنوان                                                                              صفحه   

 

جدول ۲-۱ : مدل یکپارچه سبک های شناختی  .  ۳۴

جدول ۲-۲ : عوامل مؤثر بر جو سازمانی  .  ۴۲

جدول ۲-۳ : ویژگیهای جو سازمانی از دیدگاه صاحبنظران  .  ۴۴

جدول ۲-۴ : سیمای ویژگی های سازمانی  .  ۵۴

جدول ۳-۱ : شاخص های مربوط به سبک تفکر به همراه شماره سؤالات مربوطه در پرسشنامه   ۷۷

جدول ۳-۲ : شاخص های مربوط به جو سازمانی به همراه شماره سؤالات  مربوطه در پرسشنامه   ۷۹

جدول ۳-۳ : ابعاد و سوالات مربوط به ابعاد سبک تفکر    ۸۵

جدول ۳-۴ :  نحوه نمره دهی به سوالات سبک تفکر    ۸۶

جدول ۳-۵ : ابعاد و سوالات مربوط به ابعاد جو سازمانی  ۸۶

جدول ۳-۶ : نحوه امتیاز دهی به سوالات جو سازمانی  .  ۸۷

مطلب دیگر :

جدول ۳-۷ : تعداد و پایایی گویه های تحقیق  .  ۸۹

جدول ۳-۸ :  نمایی کلی از دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی مورد مطالعه .  ۹۱

جدول۴-۱:  توزیع فراوانی اعضای نمونه های آماری بر حسب جنسیت . ۹۶

جدول۴-۲ : توزیع فراوانی اعضای نمونه های آماری بر حسب سن ۹۷

جدول۴-۳ : توزیع فراوانی اعضای نمونه های آماری بر حسب سنوات خدمت . ۹۸

جدول۴-۴ : توزیع فراوانی اعضای نمونه های آماری بر حسب گروه تحصیلی  .  ۹۹

جدول۴-۵ : توزیع فراوانی اعضای نمونه های آماری بر حسب تحصیلات ۱۰۰

جدول۴-۶ : توزیع فراوانی اعضای نمونه های آماری بر حسب رتبه علمی ۱۰۱

جدول۴-۷ : توزیع فراوانی مؤلفه‌های تحقیق . ۱۰۱

جدول۴-۸ : نتایج مربوط به آزمون نرمال بودن مؤلفه‌های تحقیق . ۱۰۳

جدول۴-۹ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر شهودی و توجه به  هدف ۱۰۴

جدول۴-۱۰:  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر شهودی و ساختار ۱۰۴

 

                             فهرست جداول

عنوان                                                                              صفحه

 

جدول۴-۱۱ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر شهودی و رهبری   ۱۰۶

جدول۴-۱۲ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر شهودی و توجه  به ارتباطات ۱۰۷

جدول۴-۱۳ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر شهودی و توجه به پاداش .  ۱۰۸

جدول۴-۱۴ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر شهودی و مکانیزم‏های مفید .  ۱۰۹

جدول۴-۱۵ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر شهودی و نگرش به تغییر .  ۱۱۰

جدول۴-۱۶ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر تحلیلی و توجه به هدف .  ۱۱۱

جدول۴-۱۷ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر تحلیلی و ساختار .  ۱۱۲

جدول۴-۱۸ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر تحلیلی و رهبری   ۱۱۳

جدول۴-۱۹ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر تحلیلی و توجه به ارتباطات   ۱۱۴

جدول۴- ۲۰:  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر شهودی و توجه به پاداش .  ۱۱۵

جدول۴-۲۱ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر تحلیلی و مکانیزم‏های مفید   ۱۱۶

جدول۴-۲۲ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر تحلیلی و نگرش به تغییر . ۱۱۷

جدول۴-۲۳ :  مقادیر ضریب همبستگی دو متغیر سبک تفکر و جو سازمانی .  ۱۱۸

جدول۴-۲۴ : نتایج اجمالی آزمون فرضیه ها   ۱۱۹

جدول۴-۲۵ : آماره های توصیفی متغیر توجه به هدف بر اساس سبک تفکر .  ۱۲۰

جدول۴-۲۶ : بررسی فرض برابری واریانس ها توسط آزمون لون .  ۱۲۱

جدول۴-۲۷ : بررسی آزمون T مستقل برای فرضیه فرعی . ۱۲۱

جدول۴-۲۸ : آماره های توصیفی متغیر ساختار بر اساس سبک تفکر   ۱۲۲

جدول۴-۲۹ : بررسی فرض برابری واریانس ها توسط آزمون لون ۱۲۲

جدول۴-۳۰ : بررسی آزمون T مستقل برای فرضیه فرعی . ۱۲۲

جدول۴-۳۱ : آماره های توصیفی متغیر رهبری بر اساس سبک تفکر   ۱۲۳

جدول۴-۳۲ : بررسی فرض برابری واریانس ها توسط آزمون لون ۱۲۳

 

فهرست جداول

عنوان                                                                              صفحه

 

جدول۴-۳۳ : بررسی آزمون T مستقل برای فرضیه فرعی .  ۱۲۴

جدول۴-۳۴ : آماره های توصیفی متغیر توجه به ارتباطات بر اساس سبک تفکر . ۱۲۴

جدول۴-۳۵ : بررسی فرض برابری واریانس ها توسط آزمون لون .  ۱۲۵

جدول۴-۳۶ : بررسی آزمون T مستقل برای فرضیه فرعی .  ۱۲۵

جدول۴-۳۷ : آماره های توصیفی متغیر توجه به پاداش بر اساس سبک تفکر . ۱۲۶

جدول۴-۳۸ : بررسی فرض برابری واریانس ها توسط آزمون لون .  ۱۲۶

جدول۴-۳۹ : بررسی آزمون T مستقل برای فرضیه فرعی   ۱۲۶         جدول۴-۴۰ : آماره­های توصیفی متغیر مکانیزم‏های مفید بر اساس سبک تفکر  .  ۱۲۷

جدول۴-۴۱ : بررسی فرض برابری واریانس ها توسط آزمون لون ۱۲۷

جدول۴-۴۲ : بررسی آزمون T مستقل برای فرضیه فرعی .  ۱۲۸

جدول۴-۴۳ : آماره های توصیفی متغیر نگرش به تغییر بر اساس سبک تفکر .  ۱۲۸

جدول۴-۴۴ : بررسی فرض برابری واریانس ها توسط آزمون لون .  ۱۲۹

جدول۴-۴۵ : بررسی آزمون T مستقل برای فرضیه فرعی .  ۱۲۹

جدول۴-۴۶ : آماره های توصیفی متغیر جو سازمانی بر اساس سبک تفکر   ۱۳۰

جدول۴-۴۷ : بررسی فرض برابری واریانس ها توسط آزمون لون .  ۱۳۰

جدول۴-۴۸ : بررسی آزمون T مستقل برای فرضیه فرعی .  ۱۳۱

جدول ۵-۱ : خلاصه نتایج آزمون فرضیات .  ۱۳۴

 

 

 

فهرست شکل ها

عنوان                                                                              صفحه   

 

شکل ۲-۱ : طرح شماتیک از مدل شناختی (شهودی ـ تحلیلی) مبتنی بر نظریه شناختی میلر   ۳۲

شکل ۲-۲ : فرایند شکل گیری جو سازمانی در رویکرد ساختاری    ۳۹

شکل ۲-۳ : فرایند شکل گیری جو سازمانی در رویکرد ادراکی  .  ۴۰

شکل ۲-۴ : فرایند شکل گیری جو سازمانی در رویکرد تعاملی    ۴۰

شکل ۲-۵ : فرایند شکل گیری جو سازمانی در رویکرد فرهنگی    ۴۱

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*