علل-و-عوامل-سرقت-در-استان-قم-و-راهکارهای-پیشگیرانه-آن- قسمت ۵

مسؤلیت دولت در صورت ورود خسارت ناشی از جرم  به شهروندان و یا در مورد سلب آزادی غیرموجه از آنان از اوائل قرن بیستم مورد توجه برخی از قانون‌گذاران قرار گرفته است و در نیمه دوم قرن حاضر برخی از کشورها از قبیل جمهوری فدرال آلمان به تدوین قوانینی در این زمینه مبادرت ورزیده‌اند. به موجب این قانون و از طرفی اینگونه قوانین دولت طی شرائطی از کسانی که بر اثر ارتکاب جنابت متضرر گردیده‌اند و یا آزادی آنها بطور غیرعادلانه‌ای سلب گردیده جبران خسارت می کند.
در قوانین حمورابی همانند حقوق اسلام در مواردی مسؤلیت دولت یا خزانه عمومی (بیت‌المال) مورد توجه مقنن قرار گرفته است و این امر را می‌توان یکی از ابتکارات مهم حمورابی به حساب آورد. احساس مسؤلیت نسبت به حفظ امنیت راه ها و شوارع از سوی دولت و آن هم در طلیعه ظهور دولتهای بزرگ در مشرق زمین شایان توجه است.
آنچه که حائز اهمیت فوق‌العاده است اینست که استان در اولین سنگ نبشته قانونی خود سرقت را به درستی از جرائم امنیتی دیده است که وقوع این جرم توسط فرد در جامعه اختلال نظم و امنیت روحی و روانی و عدم تعادل اقتصادی ایجاد می‌کند. سرقت از جرائمی است که به شدت از جنبه‌های روحی و معنوی در بین مردم جامعه رعب و ترس و وحشت ایجاد کرده و اثر آن بر بزه دیده و مال باخته اثری همیشگی و ماندگار خواهد بود.
عکس مرتبط با اقتصاد
فشارهای روحی و روانی وقوع چنین جرمی بر روی فرد مالباخته و خانواده وی و همچنین در سطوح جامعه آنچنان وسیع و عمیق و گسترده است که به درستی می‌توان بیان کرد که یک جرمی است که در واقع به معنای دقیق کلمه «امنیت روانی و اقتصادی فرد و جامعه را در هم می‌ریزد و از جرائمی است که از گذشته‌های تاریخی جنبه‌های اجتماعی، سیاسی، امنیتی روانی آن دیده شده است. سرقت از معدود جرائمی است که به قدمت خود استان کهنگی تاریخی دارد و از هنگامیکه انسان بوده و مفهوم مالکیت در نزد جوامع بشری شناخته می‌شده است و یا شاید حتی قبل از آن مرحله سرقت وجود داشته است و در ادیان و مذاهب مختلف و متنوع بشری نیز از ابتدای تاریخ جرمی شناخته شده و مورد تنفر و ترس فرد و جامعه بوده است و انسانها از ارتکاب آن منع شده‌اند.
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
در کتاب مقدس یهودیان «تورات» در سفر خروج آمده است که: لابان برای پشم بریدن گله خود رفته و راحیل بتهای پدر خود را دزدیدند (سفر خروج آیات ۳- ۲۱ و ۲۲)
درباره سرقت در تلمود یهودیان آمده است که مال شخصی نزدیکتر را سرقت نکن. در انجیل حضرت عیسی مسیح علیه السلام هر چند که بحثی از سرقت صریحاً مطرح نشده است اما در نزد پیروان مسیحیت در گذشته‌های تاریخی جرم سرقت از جرائمی بوده که به شدت با آن برخورد شده و کیفر فرد سارق اغلب مرگ و اعدام بوده است، همچنانکه اکثر مجرمین در آن زمان به چنین مجازاتی محکوم می‌شده‌اند.
در کتاب مقدس زرتشتیان اوستا نیز درباره جرائم در بخشی از آن بحث شده است. زیرا که از جزوات اوستا آنچه که بطور کامل تاکنون باقی مانده همان نسک نوزدهم موسوم به وندیداد است، این کتاب به منزله مجموعه قوانین پارسیان است. در وندیداد انواع جزا دیده می‌شود چون قتل و ضرب و جرح و حبس و غیره اما اکثر جرائم در اوستا از جمله سرقت جزای آن تازیانه است.
در دین مقدس اسلام که متعالی‌ترین ادیان الهی جهان است در قرآن شریف در باب جزای سرقت آمده است.
«السارق و السارقه فاقطعوا ایدیهما جزاء بما کسباً نکالاً من الله و الله عزیز حکیم» «سوره مبارکه مائده آیه ۳۸» «زن و مرد دزد را دستشان را قطع کنید که بر آنچه کرده‌اند مجازات شوند و خواری باشد از جانب خدا و خدا عزیز و حکیم است»
با تفکر و تعمق در قرآن شریف مشخص می‌شود که این آیه پس از ذکر آیات مربوط به بیان احکام محاربه و فساد در ارض آمده است. در حقیقت خداوند پس از ذکر حکم کسی اموال مردم را مخفیانه می‌باید بیان می‌کند (ال) در (الساق و السارقه) برای جنس است و معنای آن جنس دزدان است، و علت تقدم سارق بر سارقه اینست که معمولاً سرقت در نزد مردان بیشتر است تا زنان، دانشمندان علوم قرآنی می‌گویند آیا در بیان حد سرقت مجمل است و تبیین آن منوط است به آنچه در سنت آمده است و در مورد محل قطع و موارد قطع و مسائلی که از سنت گرفته شده است و اقوال مختلف در آنها در مباحث فقهی بحث‌های فراوانی شده است (جزاء بما کسباً) یعنی اینکه این قطع را انجام دهید.
تاکسی را که این فعل (سرقت) را مرتکب شده است مجازات کرده باشید و معنای (نکالاً من عندالله) نیز همان عقوبتی است که از طرف خداوند تعالی مقرر شده درباره شرایط اجرای حد، توبه سارق و عفو الهی در فقه شیعه مباحث فراوانی مطرح شده است.[۳۴]
گفتار دوم : تاریخچه تعریف جرم سرقت در قوانین ایران
قبل ازانقلاب اسلامی در حقوق موضوعه ایران تعریفی از سرقت به میان نیامده بود و با توجه به این که قوانین جزایی ماخوذ از حقوق عرفی و به طور اخص ماخوذ از قانون جزای فرانسه بود، جرم سرقت در یک تقسیم بندی کلی به سرقت ساده و سرقت مشدد تقسیم می شد و مجازاتها نیز همانند مجازاتهای مذکور در حقوق جزای عرفی بود.در مقررات جزایی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به موجب ماده ۲۱۲ قانون حدود و قصاص مصوب ۱۳۶۱ سرقت اینگونه تعریف شد: «سرقت عبارت است از این که انسان مال دیگری را به طور پنهانی برباید» و در ماده ۲۱۵ همین قانون آمده بود: «سرقت در صورتی باعث حد میشود که به صورت مخفیانه انجام گیرد.» اولین قانون مدوّن مجازات در کشورمان در سال۱۳۰۴ تحت عنوان«قانون مجازات عمومی» به تصویب رسید که در این قانون به جرم سرقت نیز اشاره شد . بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با توجه به اینکه قوانین ما جنبه ی اسلامی تری به خود گرفت ، از فقه پویای اسلامی استمداد طلبید. جرم سرقت به عنوان یک جرم شرعی وارد قانون مجازات ما شد و در سال ۱۳۶۱ وقتی که قانون حدود ، قصاص و دیّات به تصویب رسید جرم سرقت نیز به عنوان یکی از حدود الهی در بخش حدود گنجانده شد و هنگامیکه در سال۱۳۶۲ هم قانون تعزیرات به تصویب رسید بخشی از آن را به جرم سرقت( غیر حدّی) اختصاص دادند و نهایتاً در سال۱۳۷۵ که قانون مجازات ما با اصلاحاتی مواجه می شود همین جرم سرقت باز به ترتیب سابق ولی با مجازات های تغییر یافته به تصویب رسید .
در نظام حقوقی پیشین ایران جرم سرقت و برخی از جرایم مرتبط با آن در قانون مجازات عمومی مواد (۲۲۲ الی ۲۳۲) مورد حکم قرار گرفته بودند، علاوه بر این در بعضی از قوانین متفرقه هم انواع مختلفی از سرقتهای خاص، از قبیل سرقتهای مسلحانه از منزل مسکونی یا سرقت‌هایی که در بانکها، صرافیها، جواهر فروشیها و مکانهای مشابه صورت می‌گرفتند، مورد پیش بینی قرار گرفته بودند.
در نظام حقوقی فعلی ایران نیز به تبعیت از فقه اسلامی که حرمت مال مسلم را همچون حرمت خون او می‌دانند.[۳۵] ارتکاب سرقت به عنوان جرم شناخته شده و طی مواد گوناگونی برای آن مجازات تعیین شده است.
از لحاظ قوانین فعلی ایران انواع مختلف جرم را می‌توان به چهار دسته کلی بشرح زیر تقسیم بندی کرد :
اول سرقتهای مستوجب حد (موضوع مواد ۱۹۷ به بعد قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰)
دوم سرقتهای خاص (موضوع مواد مختلف قانون تعزیزات مصوب سال ۱۳۷۵ و برخی از قوانین متفرقه)
سوم سرقتهایی که فاقد شرایط اجرای حد باشند ولی موجب اخلال در نظم یا خوف شده یا بیم تجری مرتکب یا دیگران برود (موضوع ماده ۶۶۱ قانون تعزیزات مصوب سال ۱۳۷۵)
برخلاف کلاهبرداری و خیانت در امانت، قانونگذار جرم سرقت را صراحتا تعریف کرده است.
ماده (۱۹۷) قانون مجازات اسلامی در تعریف جرم سرقت بیان می‌دارد :
«سرقت عبارت است از ربودن مال دیگری بطور پنهانی» از نظر رویه قضایی و عرف حقوقدانان سرقت عبارت است از «ربودن مال متعلق بغیر»

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

  • ربودن متقلبانه شی متعلق به دیگری

 

و بالاخره از نظر قانون، سرقت تنها وقتی موجود است که شی موضوع جرم بدون آگاهی و بر خلاف میل صاحب آن از تصرف دارنده قانونی آن به تصرف عامل جرم درآید، لازمه آن، گرفتن، برداشتن و کش رفتن است.
سرقت در صورتی موجب حد می‌شود که سارق دارای کلیه شرایط و خصوصیات زیر باشد :

 

 

    • سارق به حد بلوغ شرعی رسیده باشد.

 

    • سارق در حال سرقت عاقل باشد

 

    • سارق با تهدید و اجبار وادار بسرقت نشده باشد

 

    • سارق بداند و متوجه باشد که مال غیراست و ربودن آن حرام می‌باشد

 

    • صاحب مال، مال را در حرز قرار داده باشد (محل نگهداری مال به منظور حفظ از دستبرد)

 

    • سارق بتنهایی یا به کمک دیگری هتک حرز کرده باشد

 

    • سارق قاصد باشد : در واقع بر لزوم برخورداری سارق از عنصر روانی تأکید دارد

 

    • سارق پدر صاحب مال نباشد

 

    • سرقت در سال قحطی صورت نگرفته باشد

 

    • سارق مال را بعنوان دزدی برداشته باشد

 

  • مال مسروقه از اموال دولتی و وقف مانند آن که مالک شخصی ندارد نباشد.

 

بنابراین کسی که در حال مستی یا خواب طبیعی یا خواب مصنوعی (هیپنوتیزم) و یا بیهوشی مرتکب سرقت می‌شود به دلیلی قاصد نبودن مسئولیت کیفری نداشته و محکوم به مجازات (اعم از حد و تعزیر) نخواهد شد.

پایان نامه رشته حقوق

سارق مضطر نباشد : در آیات و روایات مختلف بر این نکته تأکید شده است که ارتکاب عمل حرام از روی اضطرار و ناچاری موجب مسئولیت مرتکب نمی‌گردد. آیه ۱۷۳ سوره بقره پس از بیان حکم تحریم مردار و خون و گوشت خوک و آنچه که به غیر خداوند ذبح شده است اعلام می‌دارد «فمن اضطر باع و لا عاد فلا اثم علیه» [۳۶]و بدین ترتیب کسی را که بر اثر اضطرار و بر خلاف میل درونی بمقدار ضرورت به خوردن این گونه چیزها مبادرت ورزد گناهکار نمی‌داند.
در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ قانون گذار وصف پنهانی بودن را از تعریف سرقت حذف نموده و در ماده ۲۶۷ می گوید:سرقت عبارت از ربودن مال متعلق به غیر است.
گفتار سوم : انواع سرقت
جهت فراهم آوردن زمینه مطالعه وضعیت سارقین اطلاعات در مورد انواع سرقت، نحوه انجام آن، شیوه‌های کار، نوع عمل سارقین در هر مورد تقسیم بندی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
الف : سرقت بر اساس تقسیم بندی توسط اداره آگاهی

 

 

    1. سرقت منزل : ربودن هر نوع کالا یا شیء از منزل و محل سکونت به هر شکل و با بهره گرفتن از هر شیوه که از متداول ترین نوع سرقت در جامعه ماست.

 

    1. سرقت مراکز تجاری و مغازه‌ها: ربودن کالا از مغازه‌ها و در اصطلاح پلیسی سرقت مغازه نامیده می‌شود.

 

    1. دخل زنی : به سرقت دخل مغازه‌ها به هر نحو دخل زنی گفته می‌شود. این عمل معمولاً با اغفال فروشنده و دور ساختن وی از پشت میز یا صندوق و برداشتن موجودی نقدی از دخل انجام می‌شود.

 

    1. کشو زنی : ربودن و برداشتن کالا و اشیاء موجود در مغازه‌ها و به اصطلاح کش رفتن از فروشگاه ها کشو زنی اطلاق می‌گردد.

 

    1. جیب بری : برداشتن پول یا کیف از دخل جیب لباس دیگر بصورتی که وی متوجه نباشد.

 

    1. کیف قاپی یا ربودن کیف : ربایش ناگهانی کیف بوسیله افرادی که معمولاً با موتور سیکلت‌های چند سیلندر قوی عمل می‌کنند. در اصطلاح پلیسی کیف قاپی گفته می‌شود.

 

    1. گردنبند قاپی : عبارتست از پاره کردن گردنبند یا زیورآلات زنان بصورت ناگهانی و توأم با تهاجم.

 

    1. سرقت وسایط نقلیه : شامل سرقت انواع اتومبیل، موتور سیکلت و دوچرخه است. امروزه این نوع سرقت در کلیه کشورهای دنیا رایج است و در حد بالایی انجام می‌شود. سرقت اتومبیل، موتور سیکلت و دوچرخه است. امروزه این نوع سرقت در کلیه کشورهای دنیا رایج است و در حد بالایی انجام می‌شود. سرقت اتومبیل در ایران از سال ۱۳۳۰ به بعد متداول گردید در سال ۱۳۵۰ تعداد اتومبیل‌هایی که سرقت شد ۲۸۹۹ دستگاه بود.

 

    1. سرقت‌های مسلحانه و راهزنی : سرقت مسلحانه سرقتی است که با تهدید سلاح گرم یا سرد توأم باشد این نوع سرقت در گذشته در ایران کمتر وجود داشت و تنها راهزنی‌ها بصورت مسلحانه انجام می‌شد، ولی امروزه کم و بیش وجود دارد.

 

    1. سرقت‌های کامپیوتری : امروزه کامپیوتر در ابعاد بسیار وسیعی مورد استفاده قرار می‌گیرد و تقریباً در همه بخش‌های خدماتی، صنعتی، تجاری و … کاربرد دارد. کامپیوتر موجب سهولت در محاسبات و کاهش هزینه‌ها می‌گردد. بانک‌ها و مراکز تجاری از بخش‌هایی هستند که تقریباً همه امور خود را با بهره گرفتن از سیستم‌های پیشرفته کامپیوتری به انجام می‌رسانند. موجودی و سپرده‌های مردم و بخصوص محاسبه دریافت‌ها و پرداخت‌ها در حافظه کامپیوترها انجام و ثبت می‌گردد. این موضوع هم مورد توجه کسانی که از راه‌های نادرست به کسب درآمد می‌پردازند قرار گرفته و طراحان و متخصصین که جزو این گروه هستند با برنامه‌ریزی دقیق به سوء استفاده از سیستم‌های کامپیوتری پرداخته و مبالغ کلانی سرقت می‌کنند.

 

    1. سرقت از طریق هیپنوتیزم : نوع جدید سرقت که شاید جدیدترین شگرد مورد استفاده باشد. سارقین با بهره گرفتن از هیپنوتیزم بدون هیچگونه مقاومتی از طرف مبالخته سرقت می‌نمایند.

 

  1. سرقت از داخل خودرو : در موارد بسیاری خود اتومبیل سرقت نمی‌شود بلکه لوازم و وسایل آن در جایی که پارک شده سرقت می‌شود و یا اینکه اتومبیل به جای دیگر برده شده و سپس وسایل آن مورد دستبرد قرار می‌گردد. از وسایل اتومبیل بیشتر رینگ و زاپاس، رادیو پخش، جک و در بعضی اتومبیل‌های مدل بالا چراغ، آیینه، آرم و گاهی هم وسایل ارزشمندی که داخل اتومبیل‌ها قرار دارد دزدیده می‌شود.

 

البته تقسیم بندیهای دیگری از انواع سرقت می توان ارائه نمود که به اختصار به آنها می پردازیم:
ب : سرقت بر اساس اعتبار عامل :
یعنی تبحر و مهارت سارق و به سه دسته تقسیم می شود : ۱- سرقت حرفه ای ۲- سرقت نیمه حرفه ای ۳- سرقت غیر حرفه ای.
ب. سرقت بر اساس نحوه عمل عامل به اشکال زیر تقسیم می گردد :
۱- سرقت تک رو ۲- سرقت زوجی ۳- سرقت گروهی (باندی)
ج :سرقت به اعتبار راه های ورود سارق:
به دسته های ذیل تقسیم می گردند:
۱- بریدن قفل۲- کشیدن مغزی در ۳- شکستن در و پنجره ۴- سوراخ کردن دیوار ۵- کلید انداختن ۶- بریدن نرده و حفاظ ۷- بیرون آوردن توپی قفل ۸ – از طریق دیوار ۹- ورود از راه پشت بام ۱۰ – ورود با بهره گرفتن از نردبان یا قلاب ۱۱- استفاده از درخت یا تیر برق
د. سرقتهای متروک نیز به سرقتهای اطلاق می گردد که در گذشته معمول بوده است اما امروزه به علت عدم صرفه اقتصادی ترک شده است از قبیل شمع دزدی از اماکن تبرکه و کوپن دزدی و کفن دزدی.
گفتار چهارم : طبقه بندی سارقین
الف :طبقه بندی سنی و جنسی سارقین :
اطلاع از طبقه بندی سنی مجرمین یکی از مراحل مهم بررسی و مطالعه در انحرافات و مسائل اجتماعی است زیرا هر گروه از انسان‌ها دارای ویژگی‌های خاص خود می‌باشند و مطالعه علل و عوامل انحرافات بدون توجه به وضعیت و طبقه بندی سنی امکان پذیر نیست. سرقت از جرائمی است که در تمام گروه‌های سنی دیده می‌شود. کودک، نوجوان، جوان، میانسال و سالخورده ممکن است مرتکب شوند نوع سرقت و فراوانی سرقت در گروه‌های مختلف سنی متفاوت است مثلا در خصوص سارقین داخل خودرو و سارقین کیف زن و جیب بر معمولا افراد بین ۳۰ تا ۴۵ سال می باشند که اغلب به خاطر اعتیاد مرتکب سرقت می شوند ، تا با فروش اموال مسروقه بتوانند لحظاتی با مواد مخدر خریداری شده به زندگی خود ادامه دهند ویا در خصوص سرقت منزل ، سارقین این نوع سرقت معمولا افرادی می باشند که بین ۱۵ تا ۳۰ سال سن دارند و چابکی و چالاکی خود سود می برند. آنچه مسلم است عدم رعایت مسائل فیزیکی و بی توجهی مالکین منازل و وسایل نقلیه موجب وسوسه سارقین به انجام عمل سرقت می‌گردد. به همین لحاظ در اکثر موارد وقوع سرقت در شهرستان‌ها سرقت مربوط به گروه سارقین موتور سیکلت آمار قابل توجهی دارد.
نسبت زنان بزهکار نسبت به مردان بزهکار خیلی کمتر است. این امر در تمام جوامع وجود دارد. ولی نسبت آن ممکن است متفاوت باشد. بطور مثال درسال ۱۹۸۳ نسبت مجموع زندانیان زن در فرانسه ۱۵ درصد مجموع زندانیان بود. زنان اصولاً آمادگی ارتکاب جرائم را ندارند. ضعف جسمانی، وضعیت جسمانی و مزاجی، شهامت کمتر نسبت به مردان، عدم تناسب وضع بدنی برای ارتکاب برخی جرائم، فعالیت اجتماعی کمتر، رئوفیت زیاد نسبت به مردان و احساس شرم مانع می‌گردد زنان جرائم خاصی هم دارند مانند سقط جنین، فحشا و ولگردی، ولی در جرائم عمومی و مشترک جرائم زنان را معمولاً سرقت تشکیل می‌دهد.
ب : دسته بندی سارقین از نظر شیوه و شگرد کار :
در ابتدا به تعریف شگرد می پردازیم : در تعریف عام : روش و عملی است که در اثر تکرار و مرور زمان به صورت عادت در آمده و افراد از این طریق در انجام کارهای خود موفقیت بیشتری حاصل می کنند. در تعریف خاص : عبارت از روشی است که مجرمان بطور عادی در ارتکاب جرم اعمال می کنند.
در گذشته سارقین علاقه داشتند به تنهایی مرتکب سرقت شوند ولی امروزه سارقین جوان و تازه کار ترجیح می‌دهند با شرکت چند سارق دیگر و با وسایل کافی اقدام به انجام سرقت نمایند.
سارقین با تجربه هم به دلیل استفاده از فرزی و چالاکی جوانان و کشانیدن آنان به راه خود از وجود آنها بهره می‌برند.

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*