وقف اموال غیرمادی(مالکیت فکری )(پول ,سهام ,مالیت )

ج : در سایر مذاهب و کشورهای مختلف. ۲۸

بندب : ارکان وقف. ۲۹

الف : صیغه وقف. ۲۹

ب : موقوف. ۳۰

ج : واقف. ۳۰

د : موقوف علیه. ۳۱

بند ج : مدیریت وقف. ۳۵

بند د: ماهیت و ملکیت وقف. ۳۷

گفتار سوم : خصوصیات مال قابل وقف. ۳۹

بند الف  : شرایط عمومی مال موقوفه. ۳۹

بند ب  : شرایط اختصاصی مال موقوفه. ۴۰

بند ج : شخصیت حقوقی وقف. ۴۱

الف : تعریف شخصیت حقوقی. ۴۱

ب : شخصیت حقوقی وقف در فقه. ۴۲

ج : شخصیت حقوقی وقف در حقوق ایران. ۴۵

د : قرارداد وقف بر مبنای ماده ۱۰ قانون مدنی. ۴۵

فصل دوم : مفاهیم اموال و مالکیت فکری. ۴۸

گفتار اول : تعاریف. ۴۸

بند الف  : تعریف مال. ۴۸

الف : تعریف لغوی. ۴۸

ب : تعریف اصطلاحی. ۴۸

ج : تعریف حقوقی. ۴۹

بند ب : انواع مال. ۵۰

الف : مال مادی. ۵۰

ب : مال غیر مادی. ۵۰

گفتار دوم : تقسیم بندی اموال غیر مادی. ۵۱

بند الف  : تقسیم از جهت قابلیت دوام و اعتبار. ۵۱

بند ب : تقسیم اموال غیر مادی از جهت وابستگی آنها به اموال مادی   ۵۲

بند ج : تقسیم از جهت تاثیر قوه فکر و اندیشه در ایجاد آنها ( مالکیت فکری ). ۵۲

گفتار سوم : مالکیت فکری و تفکیک اموال غیر مادی و بررسی خاص آن   ۵۳

بند الف  : اموال غیر مادی غیر فکری و تقسیم آن. ۵۳

الف : از جهت لزوم یا عدم لزوم سرمایه گذاری اولیه. ۵۳

ب : از جهت چگونگی ایجاد و تملک آنها از نظر زمانی. ۵۳

بند ب : ویژگی های مالکیت فکری و انواع و مصداقهای آن. ۵۴

الف : حقوق مالکیت ادبی و هنری. ۵۴

ب : حقوق مالکیت صنعتی. ۵۶

۷ : اطلاعات و اسرار تجارتی. ۶۰

بند ج : بررسی اموال غیر مادی غیر فکری از منظر حقوق موضوعه. ۶۲

فصل سوم : مفاهیم ( پول , سهام , مالیت ). ۶۳

گفتار اول : مفهوم پول. ۶۳

بند الف  : معنای پول. ۶۳

الف : معنای لغوی پول. ۶۳

ب: معنای فقهی پول. ۶۴

بند ب : ماهیت پول. ۶۵

بند ج : مالیت پول. ۶۷

گفتار دوم : سهام و مفهوم آن. ۶۷

بند الف : سهام و تعریف آن. ۶۷

بند ب : سهام و مال غیر مادی غیر فکری. ۶۷

بند ج : ماهیت حقوقی سهام. ۶۸

گفتار سوم : مالیت. ۷۰

بند الف : معنای مالیت. ۷۰

بند ب : بررسی خاستگاه مالیت. ۷۰

بند ج : بررسی وجه اعتبار مالیت. ۷۰

بند د : شرایط مالیت و ارزش پیدا کردن. ۷۲

– نتیجه گیری. ۷۲

بخش دوم. ۷۴

وقف اموال غیر مادی (مالکیت فکری ). ۷۴

فصل اول : حقوق مالکیت فکری. ۷۵

۱ – تشویق به خلق دانش و نوآوری :. ۷۶

۲ – حفظ دانش در سازمان :. ۷۷

۳ – حفاظت از هویت و مشخصه های ابداعات :. ۷۷

گفتار اول : ویژگی های حقوق مالکیت فکری. ۷۸

بند الف  : غیر مادی بودن حقوق مالکیت فکری. ۷۸

بند ب : انحصاری بودن حقوق مالکیت فکری و جمع آن با ماهیت وقف   ۷۸

بند ج  : موقتی بودن حقوق مالکیت فکری. ۷۹

بند د : مبتنی بر دانش و اطلاعات بودن حقوق مالکیت فکری. ۷۹

گفتار دوم : توجیه نظری وقف حقوق مالکیت فکری از دیدگاه حقوق موضوعه   ۸۲

بند الف  : توجیه وقف اموال غیر مادی ( مالکیت فکری ) از دیدگاه حقوق موضوعه. ۸۲

بند ب : توجیه وقف اموال غیر مادی. ۸۸

۱ : مردود بودن نظریه لزوم عین. ۸۹

گفتار سوم : بررسی قابلیت وقف حقوق مالکیت فکری. ۹۲

فصل دوم : بررسی ماهیت فقهی و حقوقی وقف اموال غیر مادی ( مالکیت فکری ). ۹۳

گفتار اول : بررسی لزوم عینیت مال موقوفه و تاثیر آن و دوام مال موقوفه در اموال غیر مادی (مالکیت فکری ) و بررسی دیدگاه های مختلف. ۹۳

بند الف  : بررسی لزوم عینیت مال موقوفه و تاثیر آن در اموال غیر مادی (مالکیت فکری ). ۹۳

۱: قوانین. ۹۳

۲ : فقها و حقوقدانان. ۹۴

بند ب  : دوام مال موقوفه و تاثیر آن در اموال غیر مادی ( مالکیت فکری ) ۹۶

گفتار دوم : قابلیت قبض و اقباض عین موقوفه و تاثیر آن در مالکیت فکری   ۹۷

بند الف  : معنا و مفهوم قبض ۹۷

بند ب : دلایل اعتبار قبض در عقد وقف. ۹۸

بند ج : بررسی لزوم قبض در وقف از دیدگاه های مختلف. ۱۰۱

الف : از دیدگاه شیعه. ۱۰۱

ب : از دیدگاه اهل سنت. ۱۰۲

ج : از دیدگاه علم حقوق. ۱۰۲

بند د : بررسی امکان قبض در اموال غیر مادی. ۱۰۵

گفتار سوم : تائید و دائمی بودن عقد وقف و قابلیت بقاء عین موقوفه و اثر آن در اموال غیر مادی. ۱۰۶

بند الف  : قابلیت بقاء عین موقوفه و اثر آن در مالکیت فکری. ۱۰۶

بند ب : تائید و دائمی بودن عقد وقف و اثر آن در مالکیت فکری   ۱۰۷

فصل سوم : بطلان وقف ناشی از حقوق مالکیت فکری و بررسی نظریات قابل تائید در صحت وقف حقوق مالکیت فکری. ۱۰۸

گفتار اول : مالیت حقوق مالکیت فکری و جهت مبنای آن. ۱۰۸

بند الف : عدم مالیت حقوق مالکیت فکری. ۱۰۸

بند ب : از جهت مبنای حقوق مالکیت فکری. ۱۰۹

گفتار دوم : محدودیت و بقای حقوق مالکیت فکری. ۱۱۰

بند الف : محدودیت قانونی انتقال حقوق مالکیت فکری. ۱۱۰

الف : انتقال اختیاری. ۱۱۱

ب : انتقال قهری. ۱۱۱

بند ب : بقای حقوق معنوی برای پدید آورنده. ۱۱۳

الف : رابطه بین پدیدآورنده و پدیده فکری. ۱۱۴

گفتار سوم : بررسی نظریه قابل تائید در صحت وقف حقوق مالکیت فکری و مردود بودن نظریه لزوم عین و صحت وقف. ۱۱۸

بند الف : بررسی نظریه قابل تائید در صحت وقف حقوق مالکیت فکری   ۱۱۸

– نتیجه گیری. ۱۱۸

بخش سوم : وقف اموال غیر مادی غیر فکری (پول , سهام , مالیت )   ۱۲۱

فصل اول : پول ووقف آن. ۱۲۲

گفتار اول : وقف پول از نظر قانون و زمینه های آن. ۱۲۲

بند الف  : سابقه تاریخی وقف پول. ۱۲۲

گفتار دوم : بررسی فقهی وقف پول. ۱۲۳

بند الف  : وقف پول از دیدگاه شیعه و فقهای امامیه. ۱۲۳

بند ب : وقف پول از دیدگاه اهل سنت. ۱۲۵

گفتار سوم : وقف پول و چگونگی آن. ۱۲۶

بند الف : بانک وقف پول. ۱۲۶

بند ب : صندوق قرض الحسنه وقف. ۱۲۸

فصل دوم : دلایل تائید و بطلان وقف پول. ۱۳۰

گفتار اول : دلایل تائید وقف پول. ۱۳۰

بند الف  : یکسان بودن حکم ” وقف پول ” و ” قرض ,عاریه و اجاره پول ”   ۱۳۰

بند ب : وقف مالیت به جای وقف پول. ۱۳۲

بند ج : عدم منافات بین  وقف پول و بقای آن. ۱۳۳

بند د : بنای عقلاء و تصدیق عرف. ۱۳۴

بند ر : ماهیت مثلی پول. ۱۳۴

بند ز : داشتن منفعت محلله. ۱۳۵

بند ط : عدم منافات وقف پول با ماهیت و شروط وقف نزد شارع و اطلاق ادله   ۱۳۵

گفتار دوم : دلایل بطلان وقف پول. ۱۳۶

بند الف  : عین بودن مال موقوفه. ۱۳۶

مطلب دیگر :

بند ب : منافات با ماهیت وقف. ۱۳۷

بند ج : منافات داشتن با شرط تائید. ۱۳۷

بند د : اجماع. ۱۳۸

بند ر : منقول بودن پول. ۱۳۹

گفتار سوم : تحلیل امکان سنجی وقف پول. ۱۳۹

فصل سوم :وقف سهام. ۱۴۰

گفتار اول : وقف سهام. ۱۴۰

بند الف  : مبانی جواز وقف سهام و اختیارات و وظایف متولی در مورد رعایت مصلحت آن. ۱۴۱

بند ب : مبانی پیشنهادی جواز وقف سهام. ۱۴۳

بند ج : امکان سنجی وقف سهام. ۱۴۴

گفتار دوم : شرایط مال موقوفه و وقف سهام. ۱۴۵

بند الف  : وقف سهام از دیدگاه فقهی. ۱۴۵

بند ب : وقف سهام شرکت ها. ۱۴۶

بند ج : رویه فعلی وقف در سهام. ۱۴۸

بند د : وقف سهام از نوع وقف مالیت. ۱۴۹

– نتیجه گیری. ۱۴۹

-نتیجه نهایی. ۱۵۱

-پیشنهادات. ۱۵۲

– نمایه ها. ۱۵۳

–  پیوست ها. ۱۵۴

– – کتاب شناسی (منابع و ماخذ ). ۱۵۷

الف )کتب. ۱۵۷

ب : مقالات. ۱۶۲

ج : جزوه ها. ۱۶۷

د : پایان نامه ها. ۱۶۷

ر : قوانین. ۱۶۸

ز : منابع خارجی. ۱۶۸

با وجود اینکه وقف از احکام امضایی فقه اسلامی است بطور کلی اموال غیر مادی ازجمله پول و سهام  و حقوق آنها از دستاوردهای جدید بشری و تابع نیازهای امروزه انسان است البته قابل ذکر است که به هر حال، صرف نظر از این بحث مبنایی، به لحاظ تاریخی هیچ منعی در مورد وقف حقوق مورد بحث در دیدگاه فقهای اسلام دیده نمی شود و هر آن چه دیده می شود مربوط به عین و منفعت و حقوق مالی- با ماهیتی متفاوت از حقوق (مالکیت) معنوی- است .مطالعه تاریخ فقه و روند تکاملی نظریات فقهای مختلف این مطلب را مورد گواهی قرار می دهند که ابتدا وقف به اموال غیر منقول محدود بوده است و به تدریج اموال منقول نیز مشمول آن قرار گرفته اند البته وقف پول ریشه دار تر است و لازم به ذکر است هم اکنون  تردیدهایی که در فقه شیعه و سنی در مورد وقف نقود و پول مطرح بوده وهست از جمله به دلیل عدم قابلیت بقای این اموال در مقابل مصرف آنهاست.یکی از مهم ترین دلایل فقهای مختلف، در بحث عدم قابلیت وقف پول، عدم قابلیت بقاء آن در مقابل انتفاع است.از سویی هم گفته شده است که در وقف درهم و دینار اشکال است و این اشکال از آنجا ناشی میشود که منفعت مطلوب از آنها , عرفا انفاق و درواقع اتلاف آنها است و حق آن است گفته شود که اگر برای آنها منفعت عرفی مورد نظر ,غیر از انفاق باشد وقف آنها صحیخ است و گرنه صحیح نیست امروزه در کلیت مشروعیت آن شکی نیست و با وجود ایرادات و نظرات مختلف این نوع وقف مورد تایید است .بر این اساس محقق عنوان کرده است : .

۱: بیان مساله :

در طول تاریخ و تمدن بشر ,وقف اموال غیر منقول و به عبارتی دارایی های واقعی بیشترین شکل وقف را تشکیل می دادو لیکن وقف اموال منقول و پول نقد نیز اخیرا جایگاه مناسبی یافته است .وقف اموال منقول معمولا به دو شکل صورت می گیرد : شکل اول : به این صورت که پول را وقف می کنند تا به صورت رایگان در اختیار ذی نفعان (عموما به شکل وام قرض الحسنه )قرار می گیرد ؛شکل دوم : پول وقف شده ,سرمایه گذاری میشود و خالص در آمد آن به ذی نفعان تخصیص می یابد ,علاوه بر این وقف ,نقش خطیری در رشد و تعالی یک جامعه دارد و یکی از فعالیتها و نهادهای مهم اقتصادی است که جنبه”عام المنفعه ” دارد ؛ در متون شرعی از وقف به عنوان ” صدقه جاریه ” نام برده شده است که بسیار با معنا است .ضمنا قابل ذکر است که  مالکیت فکری ,اصطلاحی است که در مورد محصولات فکری انسان به کار می رود ,حقوق مالکیت های فکری ,حقوقی قانونی هستند که به آفریننده ی اثر ,به خاطر محصولی که آفریده ی ذهن او است اعطاء می گردد ,یا حقوقی هستند که دارای ارزش اقتصادی و داد و ستد می باشند ولی موضوع آنها ,شی ء معین مادی نیست پذیرش این دسته از اموال و قراردادها در حقوق ایران ,بازنگری در برخی از مفاهیم سنتی حقوق ایران از جمله : شرایط و احکام نهاد وقف و.را ایجاب می کند ,این بازنگری بیشتر به معنای نگریستن به این موضوع (وقف اموال حقوق فکری )با دریچه ی نگاهی تازه است.پیرو همین مساله محقق ,پژوهش را تحت عنوان اموال غیر مادی به رشته تحریرد در آورده وبا بررسی تحلیلی موضوع و با هدف واکاوی دقیق مساله به این نتیجه رسیده است که حقوق مالکیت غیر مادی ,مثل هر مال دیگری به تناسب ویژگی های خود قابل قبض و اقباض هستند و می توانند برای تمام مدت خود (به طور ابدی )و با قطع ارتباط از سوی صاحب آنها ,وقف شوند .وقف این اموال در راستای حمایت از جامعه و زکات علم قابل توجیه است .

۲ : سوابق مربوط :

در این موضوع با توجه به مستحدثه بودن قوانین و احکام مربوط به وقف اموال غیر مادی محقق اثری را پیدا نکرده است .اما از آثاری که بطور جداگانه به مباحثی از موضوع پرداخته و محقق از آنها استفاده شایان می کند عبارتند از :

الف : هاشمی مجد ,امینی فر ,محمد ,احکام ارکان وقف در فقه و حقوق بر اساس فقه استدلالی ,۱۳۹۰ ,در این مقاله جریان معاطات در وقف و صحت آن ,عدم اشتراط قصد قربت در وقف و.نتایجی است که محقق از این مقاله به دست آورده است .این مقاله در پژوهش های فقهی ,سال هفتم ,شماره چهارم در صفحات ۵-۳۴ آن به چاپ رسیده است .

ب : در مورد بررسی وقف پول آثار مانند بررسی فقهی وقف پول و امکان سنجی وقف سهام و پول قابل ذکر است .در اثر اول یعنی بررسی فقهی وقف پول که توسط محمد حسن حائری و طیبه عباسی نوشته شده محقق سعی دارد که به سوال اینکه آیا وقف پول امکان پذیر است پاسخ بدهد ؟ و در کار دوم که دکتر غلامرضا مصباحی مقدم وهمکارانش به نگارش در آورده اند به بررسی این مقوله پرداخته اند .

ج : مقاله پژمان محمدی و روح الله اسدی نیز به موضوع ماهیت انتقال مالکیت اموال غیر مادی غیر فکری پرداخته است .و همان طوری که مشخص است به موضوع مد نظر ما بطور کامل پرداخته نشده است .و محقق سعی دارد به طور کامل به موضوع اموال غیر مادی (مالکیت فکری )(پول ,سهام ,مالیت )بپردازد .در باب بازنگری پژوهش های انجام شده در خارج از کشور نیز جستجوی محقق ادامه دارد

.

۳ : پرسشهای اصلی و فرعی تحقیق :

پرسشهای اصلی تحقیق :

۱ : با توجه به کلیات تعریف وقف چگونه حبس عین مال در اموال غیر مادی ممکن است ؟

۲ : بنا بر نظریه فقهای امامیه و نص صریح قانون مدنی قبض شرط صحت وقف است .حال آیا امکان قبض مال در اموال غیر مادی یعنی وقف  ممکن است ؟

۳ :با توجه به موقتی بودن عمر اموال غیر مادی در حالی که از خصائص وقف دائمی بودن آن است این تعارض را چگونه تشریح می نمایید ؟

پرسشهای فرعی تحقیق :

۱ : آیا انحصاری بودن حقوق برای صاحب آن با ماهیت وقف که تسبیل منفعت در امر خیر است قابل جمع است ؟

۲ : اختیارات و وظایف متولی در مورد رعایت مصلحت اموال غیر مادی مثل سهام وقف شده به چه صورت خواهد بود ؟

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*