کارشناسی ارشد رابطه بین ویژگی های شخصیتی و هوش هیجانی با رفتار رانندگی رانندگان …

اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………… 9

اهداف کاربردی …………………………………………………………………………………………….. 9

فصل دومگستره نظری و پیشینه تحقیقاتی

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………. 11

مبانی نظری رفتار رانندگی……………………………………………………………………………….. 11

شخصیت فردی و رفتار رانندگی……………………………………………………………………….. 17

مبانی نظری ویژگی های شخصیت…………………………………………………………………….. 19

نظریه های شخصیت………………………………………………………………………………………. 25

مبانی نظری هوش هیجانی……………………………………………………………………………….. 37

تعریف هوش هیجانی……………………………………………………………………………………… 37

تاریخچه هوش هیجانی…………………………………………………………………………………… 40

نظریه های هوش هیجانی ……………………………………………………………………………….. 42

مؤلفه های هوش هیجانی ………………………………………………………………………………… 44

پیشینه تحقیقاتی…………………………………………………………………………………………….. 52

فرضیه ها ……………………………………………………………………………………………………. 58

تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها ……………………………………………………………………… 58

فصل سوم : روش تحقیق

طرح کلی تحقیق…………………………………………………………………………………………………….62

جامعه آماری………………………………………………………………………………………………………….62

نمونه و روش نمونه گیری……………………………………………………………………………………….62

یافته های جمعیت شناختی……………………………………………………………………………………….63

ابزارهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………….66

پرسشنامه شخصیت…………………………………………………………………………………. …66

پرسشنامه هوش هیجانی…………………………………………………………………………….. .68

پرسشنامه رفتار رانندگی…………………………………………………………………………….. .70

روش کار………………………………………………………………………………………………… 73

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات…………………………………………………………………….. 73

ملاحظات اخلاقی پژوهش………………………………………………………………………………. 73

فصل چهارمتجزیه و تحلیل یافته ها

یافته های توصیفی…………………………………………………………………………………………. 75

یافته های مربوط به فرضیه های تحقیق……………………………………………………………….. 78

فصل پنجمبحث و نتیجه گیری

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………. 86

بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………….. 87

محدودیتها…………………………………………………………………………………………………… 92

پیشنهادها…………………………………………………………………………………………………….. 93

پایان نامه

منابع…………………………………………………………………………………………………………… 95

پیوست………………………………………………………………………………………………………. 104

پرسشنامه ویژگی های شخصیت نئو………………………………………………………………….. 105

پرسشنامه هوش هیجانی…………………………………………………………………………………. 109

پرسشنامه رفتار رانندگی…………………………………………………………………………………. 111

فهرست جداول

جدول 3-1تركیب گروه شركت كنندگان در پژوهش برحسب متغیر سن……………………… 63

جدول 3-2تركیب گروه شركت كنندگان در پژوهش بر حسب نوع استخدام………………… 64

جدول 3-3تركیب گروه شركت كنندگان در پژوهش بر حسب سابقه خدمت……………….. 64

جدول 3-4تركیب گروه شركت كنندگان در پژوهش برحسب میزان تحصیلات               65

جدول 3-5 تركیب گروه شركت كنندگان در پژوهش بر حسب نوع مالکیت ……………………..65

جدول4-1: اطلاعات مربوط به ابعاد ویژگی های شخصیت………………………………………. 75

جدول4-2 میانگین كل، انحراف استاندارد و دامنه تغییرات متغیر هوش هیجانی               76

جدول4-3 میانگین كل، انحراف استاندارد و دامنه تغییرات متغیر رفتار رانندگی               77

جدول4-4 ماتریس همبستگی بین متغیرهای پژوهش……………………………………………… 78

جدول4-5 : تحلیل رگرسیون چند متغیره ابعاد شخصیت در تبیین رفتار رانندگی              79

جدول4-6: تحلیل رگرسیون چند متغیره مولفه های هوش هیجانی در تبیین رفتار رانندگی…..80

جدول4-7 : مقایسه رفتار رانندگی گروههای سنی مختلف رانندگان……………………………. 81

جدول شماره4-8 آزمون تعقیبی توکی…………………………………………………………………. 82

جدول4-9 : مقایسه رفتار رانندگی رانندگان با سوابق کاری مختلف……………………………. 82

جدول4-10 : مقایسه رفتار رانندگی رانندگان خویش فرما و سایر رانندگان…………………… 83

جدول4-11 : مقایسه رفتار رانندگی گروههای تحصیلی مختلف رانندگان…………………….. 84

چکیده :

تحقیق حاضر از نوع توصیفی – همبستگی می باشد که با هدف کلی بررسی و تبیین نقش پیش بینی کنندگی ویژگی های شخصیتی و هوش هیجانی در رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس های بین شهری شیراز انجام شد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه رانندگان اتوبوس های برون شهری شرکت های مسافربری شیراز به تعداد تقریبی 1200 نفر بود که تعداد 202 نفر از رانندگان به روش نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند و با استفاده از پرسشنامه های شخصیت، هوش هیجانی و رفتار رانندگی مورد سنجش قرار گرفتند و یافته های آماری در قالب آمار توصیفی(همبستگی پیرسون) و استنباطی(رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس یکراهه) مورد بررسی  قرار گرفت و نتایج زیر بدست آمد: 1-از بین ابعاد ویژگی های شخصیتی، تنها بعد وظیفه شناسی پیش بینی کننده منفی رفتار رانندگی است و متغیرهای پنجگانه شخصیت مجموعا 9 درصد از واریانس کل متغیر رفتار رانندگی را پیش بینی می کنند. 2- از بین مولفه های هوش هیجانی، بعد خودآگاهی به طور منفی

یک مطلب دیگر :

بهترین هتل های 5 ستاره برای اقامت کدامند ؟

 و معنادار پیش بینی کننده رفتار رانندگی می باشد و مولفه های هوش هیجانی در مجموع قادرند 21 درصد از واریانس كل متغیر رفتار رانندگی را تبیین كنند. 3-بین رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس با توجه به سن تفاوت معنی داری وجود دارد و رانندگان رده سنی 20 تا 30 رفتار رانندگی بالاتری را نسبت به رانندگان رده سنی 50 سال به بالا گزارش کرده اند. 4- بین رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس با توجه به سابقه کار تفاوتی مشاهده نشد. 5- بین رفتار رانندگی رانندگان خویش فرما و سایر رانندگان، تفاوت به نفع گروه رانندگان خویش فرما معنی دار بوده است. 6- بین رفتار رانندگی رانندگان اتوبوس با توجه به تحصیلات، تفاوتی مشاهده نشد.

**نکته: رفتار رانندگی یک نمره کلی از پرسشنامه منچستر می باشد که معرفی کننده خطاها، اشتباهات و تخلفات می باشد.

 

کلمات کلیدیویژگی های شخصیتی، هوش هیجانی، رفتار رانندگی، رانندگان.

فصل نخست:

کلیات پژوهش

  • مقدمه:

امروزه یكى از مولفه هاى اساسى در تقویت توسعه پایدار مساله ى ارتقاء سلامت جامعه مى باشد. چرا كه محور توسعه پایدار انسان سالم است. از طرفى رانندگى انسانها در جهان امروز با خطرات زیادى روبه رو می باشد. از جمله مهم ترین و قابل توجه ترین خطراتى كه امروز زندگى افراد را در كشورهاى مختلف جهان تهدید مى كند، افزایش حوادث و آسیب هاى عمدى و غیر عمدى است كه سالانه باعث مرگ بیش از 6 میلیون نفر در جهان مى شود(شاکری نیا، 1388).

حوادث رانندگی و پیامدهای آن، به ویژه در كشورهای در حال توسعه، به عنوان یكی از مهم ترین علل مرگ و میر و جراحات محسوب می شوند. در كشور ما نیز حوادث رانندگی علاوه بر وارد كردن صدمات اقتصادی، باعث تلفات شدید انسانی می شود(فام ایرج، 1385).

برآورد شده است كه سالانه دو میلیون نفر در سراسر جهان بر اثر تصادفات جاده ای، جان خود را از دست می دهند و تعداد مجروحان رانندگی در سال، بیش از ١٥ میلیون نفر تخمین زده می شود. كشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ اما آنچه كشور ما را در این زمینه متمایز می كند، روند رو به رشد حوادث رانندگی در كشور و مقایسه آن با سایر كشورهای جهان است. که در این راستا پژوهش های متعددی نیز به بررسی علل تصادفات و سوانح پرداخته و اکثرا تخلفات رانندگی رانندگان را یکی از علل عمده و اصلی ذکر می کنند(عریضی و حقایق، 1388).

این تحقیقات همچنین نشان داده اند که گروه خاصی از افراد دارای آمار تصادفات رانندگی بیشتری هستند و این گروه با دیگران در برخی از ویژگی های شخصیتی متفاوت می باشند. در یک بررسی که به رابطه ی بین شخصیت و تفاوت های فردی پرداخته است، نشان داده شده که نمره ی صفت شخصیتی هیجان طلبی1 از همه بیشتر احتمال انجام خشونت در رانندگی را نشان می دهد (برگس2، 2002).

بنابراین علاوه بر ویژگی های شخصیتی، مسایل هیجانی چالش برانگیز نیز می تواند رفتار رانندگی رانندگان را تحت تاثیر قرار دهد. به عبارتی امور مربوط به رانندگی از آن جهت که اموری غیر قابل پیش بینی بوده دائماً اتفاق می افتند و رانندگان در برخورد با این مسئله با توجه به ویژگی های شخصیتی مجزا، هر یک بسیار متفاوتند. بسیاری از رانندگان این شرایط را تنشی هیجانی تلقی کرده و در نتیجه مقابله و برخورد با آن را دشوار می دانند. از سوی دیگر رانندگان اغلب دارای انگیزه رقابت جویی بوده و از آزردگی هیجانی خود، آگاه نیستند. این امر انگیزه ها و اهداف آنان را متأثر ساخته و موجب تحریف تفکر راننده و افزا یش هیجانات خارج از کنترل فرد می شود. رانندگانی که درگیر این گونه هیجانات می شوند دست به رفتارهای تکانشگرانه و پرخطر می زنند که این هیجانات رانندگان را ترغیب به تکروی و خودپسندی می کند(ابراهیمی قوام، 1388).

در مجموع با توجه به آنچه بیان شد، نمره کلی رانندگی باهوش هیجانی بالا به معنای داشتن نیمرخ مثبت در مؤلفه های شخصیتی می باشد. بنابراین می توان رانندگی افراد را با توجه به نیمرخ روانی شان در این مؤلفه ها مورد ارزیابی قرار داد. که پژوهش حاضر نیز در صدد بررسی رابطه بین ویژگی های شخصیتی(نئو) و هوش هیجانی با رفتار رانندگی رانندگان می باشد.

  • بیان مساله:

تخلفات رانندگی همواره یکی از علل بروز مشکلات، معضلات و حوادث ترافیکی در همه جوامع می باشد که بسته به بافت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و جغرافیایی جوامع میزان و نوع آن متفاوت خواهد بود.گرچه در بروز تخلفات رانندگی، عوامل محیطی- کنترلی، اجرایی و عدم تناسب ساختارهای مواصلاتی با تعداد خودروها و واحدهای عبور و مرور و غیره نیز دخیل می باشد، اما علل انسانی به عنوان اصلی ترین عامل، بالاترین درصد علت تخلفات است(حق شناس و همکاران، 1387).

شرایط رانندگی بسیار متعدد است به خصوص شرایط روانی، اخلاقی و اجتماعی. بنابراین داشتن گواهی نامه رانندگی دلیل بر صلاحیت كامل افراد برای رانندگی نیست؛ چه بسا افرادی كه از دقت دید مناسب برخوردارند؛ اما از مشكلات و عقده های روانی، اجتماعی و فرهنگی رنج می برند. تنها داشتن دید خوب نمی تواند ملاك صلاحیت رانندگی باشد؛ بلكه تجربه، استعدادهای طبیعی، دقت و تعادل روانی است كه به انسان برای رانندگی صلاحیت می دهد. اولین تحقیق پیرامون احراز شایستگی برای رانندگی و اثرات حالت روانی راننده در سال 1929 در آمریكا انجام شد؛ محور این تحقیقات “رفتار انسان” بود. در این پژوهش محققان دریافتند كه تقریباً 96 درصد حوادث از طرف رانندگان با تجربه ای رخ می دهد كه دچار مشكلات شخصیتی بوده اند(نوابی و همكاران، 1385).

به طور کلی هر فردی دارای یک سری ویژگی هایی می باشد که باعث می شوند به صورت منظم و دایم یک شیوه ی رفتاری خاصی را از خود نشان دهد. این ویژگی ها در مجموع، شخصیت هر فرد را تشکیل می دهد. رابطه ی بین ویژگی های شخصیتی1 و رفتار رانندگی مورد بررسی های متعددی در سطح جهان قرار گرفته است. به نظر می رسد، عناصر خاصی از شخصیت باعث رفتارهای قانون شکنی می شوند، از آن رو که این رفتارها منجر به برآورده شدن برخی از نیازهای شخصی فرد می شوند با این که مغایرت با سیستم قانونمند محیط اطراف دارد.  در تحقیقات گذشته حدود 90 % تصادفات را به خصوصیات رفتاری ربط داده اند و نشان داده اند که در 95-90 % تصادفات، رفتار انسان، عامل تعیین کننده اصلی است. به عبارتی ویژگی های شخصیتی می تواند با رفتارهای ترافیكی و نحوه رانندگی فرد ارتباط داشته باشد. شواهد زیادی حاكی از وجود رابطه میان صفات شخصیتی و رفتار رانندگان پرخطر است(مهماندار، 1388). رفتار رانندگی پرخطر یعنی ارتكاب دو یا چند عمل خلاف كه موجب به خطرانداختن افراد یا وسایل دیگر شود به عبارت دیگر هرگونه عمل خلاف تعمدی كه نیازمند واكنش تدافعی از سوی راننده دیگر باشد(باتیست1، 2005).

این تحقیقات همچنین نشان داده اند که گروه خاصی از افراد دارای آمار تصادفات رانندگی بیشتری هستند و این گروه با دیگران در برخی از ویژگی های شخصیتی متفاوت می باشند. در یک بررسی که به رابطه ی بین شخصیت و تفاوت های فردی پرداخته است، نشان داده شده که نمره ی صفت شخصیتی هیجان طلبی2 از همه بیشتر احتمال انجام خشونت در رانندگی را نشان می دهد (برگس3، 2002).

رانندگی عادی یا ایمن فعالیتی است همراه با حركات كنترل شده كه در آن راننده باید اطلاعات و داده های مربوط به رانندگی را از طرق مختلف به خصوص از راه دیدن اخذ كرده براساس آنها در ذهن تصمیم گیری كرده و تصمیمات خود را به بهترین وجه عملی كند تا بتواند حركتی همواره با ایمنی داشته باشد(سانتوز4، 2005؛ به نقل از موسوی، 1388).

در مطالعه انجام شده در ایران که به بررسی رابطه بین تحریک جویی و رفتار رانندگی پرخطر پرداخته است نیز نشان داده شده است که نمره کلی تحریک جویی و سه خرده مقیاس های آن شامل تجربه جویی، هیجان طلبی و تنوع طلبی با رفتارهای رانندگی پرخطر همبستگی مثبت و معناداری دارد(گودرزی و شیرازی، 1386). عناصر شخصیتی می توانند باعث شوند که افراد رفتار خاصی را انجام دهند که این رفتارهای خاص باعث ارضائ نیازهای شخصی فرد مرتبط با ویژگی های روان شناختی، زیستی و اجتماعی او می شود.

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*