کارکردهای حزبی مرجعیت از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی

۲-۱-۴- نقش تشریفاتی احزاب موجود ۳۱
۲-۱-۵- وابستگی احزاب به بیگانگان ۳۱
۲-۱-۶- فقدان امنیت و وجود احساس ناامنی ۳۲
۲-۲- علل فرهنگی ۳۲
۲-۲-۱-  بدبینی و ناآگاهی عمومی نسبت به جایگاه احزاب ۳۳
۲-۲-۲- ضعف روحیه کار جمعی ۳۳
۲-۲-۳- فرهنگ سیاسی مبتنی بر انفعال ۳۳
۲-۳- علل اجتماعی ۳۴
۲-۳-۱- فقدان تحولات بنیادین ساختاری ۳۴
۲-۳-۲- فقدان طبقات اجتماعی متمایز ۳۵
۲-۳-۳- وجود نهادهای رقیب سنتی ۳۵
۲-۴- علل مذهبی ۳۵
۲-۴-۱- اعتقاد به مشروطیت دینی نظام حاکم ۳۵
۲-۴-۲- نهاد دین جایگزین احزاب ۳۶
۲-۴-۳- مرجعیت به مثابه یک نظام شبه حزبی ۳۷
ت- جایگاه مرجعیت در فرهنگ سیاسی تشیع ۳۸
۱- فرهنگ سیاسی تشیع ۳۸
۲- تاریخچه مرجعیت ۴۱
۳- نقش مرجعیت در جامعه‌پذیری سیاسی ۴۶
۳-۱- مفهوم جامعه پذیری سیاسی ۴۷
۳-۲- بسترهای جامعه‏پذیری سیاسی مردم از طریق مراجع ۴۹
۳-۲-۱-  مرجعیت دینی ۴۹
۳-۲-۲- رهبری سیاسی ۵۰
۳-۲-۳- نظام آموزشی ۵۱
جمع بندی ۵۲
فصل سوم: نقش مرجعیت به عنوان واسطه بین مردم و حکومت از مشروطه تا انقلاب اسلامی ۵۴
مقدمه ۵۵
الف- نقش ساختاری مرجعیت در اسلام به عنوان واسطه ۵۶
۱- مرجعیت و تقلید در اسلام ۵۹
۱-۱- مفهوم اجتهاد ۶۰
۱-۲- مرجعیت در قرآن ۶۰
۱-۳- مرجعیت در سنت پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) ۶۱
۲- نقش مرجعیت در ساختار اجتماعی جامعه ۶۲
۲-۱- کارگزاران مراجع در جامعه ۶۴
۲-۲- باز تولید قدرت مرجعیت از طریق وسایل ارتباطی در جامعه ۶۵
۲-۳- تقلید پل ارتباطی مردم و مراجع ۶۶
ب– دلایل واسطه بودن مرجعیت بین مردم و حکومت ۶۷
۱- ایدئولوژی و مکتب اسلام ۶۸
۲- تشکیلات و ساختار مرجعیت ۷۰
۲-۱- حاکمیت دوگانه رسمی‌ و غیر رسمی ۷۱
۳- استقلال مالی از دولت ۷۱
۴- شخصیت کاریزمایی مراجع ۷۴
۵- جایگاه مردمی‌ مرجعیت در مقابل حکومت ۷۵
۵-۱- مرجعیت شیعه ملجا مردم ۷۷
جمع بندی ۷۸
فصل چهارم: ابزارهای مرجعیت برای جامعه پذیری سیاسی مردم از مشروطه تا انقلاب اسلامی ۸۰
مقدمه ۸۱
الف- جامعه‌پذیری سیاسی مردم از طریق خطابه ۸۲
۱- نقش و مفهوم خطابه و منبر ۸۳
۲- نمونه‌هایی از خطابه‌هایی تاثیرگذار ۸۴
۲-۱-  سخنرانی امام در روز عاشورا ۸۴
۲-۲- سخنرانی‌های آیت‌الله فلسفی به نمایندگی از آیت‌الله بروجردی ۸۵
۲-۳- سخنرانی‌های علامه بهلول به درخواست آیت‌الله اصفهانی ۸۶
ب-جامعه‌پذیری سیاسی مردم از طریق فتوا ۸۶
۱- مفهوم و نقش فتوا ۸۶
۲-  بیان نمونه‌هایی از فتاوای تاثیرگذار ۸۷
۲-۱- فتوای آخوند خراسانی در مورد وجوب آموزش نظامی ۸۷
۲-۲- فتوای سیدمحمدکاظم طباطبایی در دفاع از ممالک اسلامی ۸۸
۲-۳- فتوای امام خمینی (ره) در مورد حرمت تقیه ۸۸
پ- جامعه‌پذیری سیاسی مردم از طریق بیانیه ۸۹
۱- مفهوم و نقش بیانیه ۸۹
۲- نمونه‌هایی از بیانیه‌های تاثیر گذار ۹۰
۲-۱- بیانیه سیدطباطبایی یزدی در حمایت از شیخ فضل‌الله نوری ۹۰
۲-۲- بیانیه سید طباطبایی در تشویق مردم به استقلال اقتصادی ۹۰
۲-۳- بیانیه امام خمینی(ره) در اعلام عزای عمومی عید نوروز ۴۲ ۹۱
۲-۴- بیانیه آیت‌الله گلپایگانی در اعتراض به اصول ششگانه انقلاب سفید ۹۲
ت-جامعه‌پذیری سیاسی مردم از طریق تجمعات سیاسی ۹۳
۱- مفهوم و نقش تجمعات سیاسی ۹۳
۲- نمونه‌هایی از تجمعات سیاسی تاثیرگذار ۹۴
۲-۱- تجمع و تحصن در دانشگاه تهران برای بازگشت امام خمینی(ره) ۹۴
۲-۲- راهپیمایی ۱۷ شهریور ۹۵
ث- جامعه‌پذیری مردم از طریق شاگرد پروری ۹۶
۱- مفهوم و نقش شاگرد پروری ۹۶
۲- نمونه‌هایی از شاگردان مراجع ۹۷
۲-۱- شاگردان مرحوم آخوند خراسانی ۹۷
۲-۲- شاگردان آیت‌الله بروجردی ۹۸
۲-۳- شاگردان امام خمینی(ره) ۹۸
ج- جامعه‌پذیری سیاسی مردم از طریق رسانه‌ها ۹۹
۱- مفهوم و نقش رسانه‌ها ۹۹
۲- انتشارکتاب ۹۹
۲-۱- تنبیه الامه و تنزیه المله ۱۰۰
۲-۲- تذکره‌ الغافل و ارشاد الجاهل ۱۰۰
۲-۳- کشف المراد ۱۰۱
۲-۴- حرمت مشروطه ۱۰۱
۲-۵- کلمه حق یراد بهاالباطل ۱۰۲
۲-۶- قانون مشروطه مشروعه ۱۰۲
۲-۷- کشف الاسرار امام خمینی(ره) ۱۰۳
۲-۸- آیت‌الله بهشتی و طرح کلی حکومت اسلامی ۱۰۴
۳- رادیو. ۱۰۵
۳-۱- سخنرانی آیت‌الله فلسفی به درخواست آیت‌الله بروجردی در رادیو ۱۰۵
چ-جامعه‌پذیری سیاسی مردم از طریق مهاجرت ۱۰۶
۱- مفهوم و نقش مهاجرت ۱۰۶
۲- نمونه‌هایی از مهاجرت‌های تاثیر گذار ۱۰۷
۲-۱- مهاجرت صغری ۱۰۷
۲-۲- مهاجرت کبری ۱۰۸
۲-۳- مهاجرت علما به تهران بعد از دستگیری امام خمینی(ره) ۱۰۹
ح- جامعه‌پذیری سیاسی مردم از طریق نظریه‌پردازی سیاسی ۱۱۰
۱- مفهوم و نقش نظریه‌پردازی سیاسی ۱۱۰
۲- نمونه هایی از نظریه‌پردازی سیاسی تاثیرگذار ۱۱۱
۲-۱- شورا در اسلام ۱۱۱
۲-۱-۱-نظریه‌پردازی آیت‌الله نایینی در مورد شورا ۱۱۲
۲-۲- مشروطیت ۱۱۴
۲-۳-  ولایت فقیه ۱۱۵
جمع بندی ۱۲۰
فصل پنجم :نقش مرجعیت در سیاستگذاری و تصمیم سازی سیاسی نظام حاکم از مشروطه تا انقلاب اسلامی ۱۲۳
مقدمه ۱۲۴
الف- تاثیرگذاری در تصمیم سازی سیاسی از طریق تماس با رجال سیاسی ۱۲۵
۱- مفهوم تماس با رجال سیاسی و راه‌های تماس ۱۲۵
۱-۱- ارسال نامه ۱۲۵
۱-۱-۱- نامه آیت‌الله خویی در مخالفت با شرکت زنان در انتخابات ۱۲۵
۱-۱-۲- نامه‌ آیت‌الله گلپایگانی در اعتراض به حکومت نظامی و سرکوب مردم ۱۲۶
۱-۱-۳- نامه آیت‌الله گلپایگانی در حرمت صدور نفت به کشورهای حامی شاه ۱۲۷
۱-۱-۴- نامه آیت‌الله حائری به رضا شاه ۱۲۸
۱-۱-۵- نامه امام خمینی (ره) در اعتراض به اصلاحات دولت هویدا ۱۲۹
۱-۱-۶- نامه آیت‌الله گلپایگانی در رد شائبه حمایت از بختیار ۱۳۰
۱-۲- ارسال نماینده ۱۳۱
۱-۲-۱- آیت‌الله بهبهانی واسطه مراجع و دربار در مواجهه با بهائیت ۱۳۱
۱-۲-۲- آیت‌الله بهبهانی واسطه مراجع و دربار در مواجهه با قانون انجمن‌های ایالتی و ولایتی ۱۳۱
۱-۲-۳- آیت‌الله فلسفی نماینده آیت‌الله بروجردی در مواجهه با فعالیت‌های ضد دینی دربار ۱۳۳
ب-تاثیر گذاری در سیاستگذاری از داخل نظام حاکم ۱۳۵
۱- مفهوم سیاستگذاری از داخل نظام حاکم ۱۳۵
۲- مصادیقی از سیاستگذاری‌ها از طریق حضور در نظام حاکم ۱۳۶
۲-۱- آیت‌الله مدرس نماینده مردم در مجلس ۱۳۶
۲-۱-۱- ورود مدرس به مجلس به عنوان مجتهد طراز اول ۱۳۶
۲-۱-۲- اعتراض مدرس به اولتیماتوم روس‌ها ۱۳۷
۲-۱-۳- مخالت مدرس با به تعویق انداختن انتخابات مجلس ۱۳۷
۲-۱-۴- تدبیر مدرس در مبارزه با استعمار در مجلس سوم ۱۳۸
۲-۱-۵- مخالفت علیه کابینه صمصام السلطنه ۱۳۹
۲-۱-۶- مخالفت با قرارد با انگلیس‌ها ۱۳۹
۲-۱-۷- مجلس چهارم و نائب رئیسی مدرس ۱۴۰
۲-۱-۸- مبارزه مدرس با رضا خان ۱۴۱
۲-۱-۹- مدرس و ریاست جمهوری رضاخان ۱۴۲
۲-۱-۱۰- استیضاح رضاخان ۱۴۴
۲-۱-۱۱- مخالفت آیت‌الله مدرس با سلطنت رضا شاه ۱۴۴
۲-۲- آیت‌الله کاشانی در مجلس ۱۴۵
۲-۲-۱- مخالفت آیت‌الله کاشانی با نخست وزیری سپهبد رزم‌آرا ۱۴۶
۲-۲-۲- آیت‌الله کاشانی و دولت مصدق ۱۴۷
۲-۲-۳- مخالفت آیت‌‌الله کاشانی با رفراندوم انحلال مجلس ۱۴۸
جمع‌بندی ۱۴۹
فصل ششم:  نقش مرجعیت در انتقاد از حکومت و اعتراض علیه آن از مشروطه تا انقلاب اسلامی ۱۵۱
مقدمه ۱۵۲
الف-  نمونه‌هایی از انتقاد و اعتراض مرجعیت علیه حکومت در مسایل سیاسی داخلی ۱۵۴
۱- از مشروطه تا پهلوی اول از ۱۲۸۵ تا ۱۳۰۴ ۱۵۴
۱-۱- اعتراض‌های آخوند به روند الحادی مشروطیت و فرمان اخراج تقی‌زاده ۱۵۴
۱-۲- اعتراض آیت‌الله سیدمحمد کاظم طباطبایی یزدی نسبت به مشروطه وارداتی ۱۵۵
۲- دوره پهلوی اول رضاشاه، (از ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰) ۱۵۶
۲-۱- انتقاد آیت‌الله اصفهانی به نوسازی دستگاه قضایی ۱۵۶
۳- دوره پهلوی دوم از ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ ۱۵۷
۳-۱- اعتراض امام خمینی (ره) به اعدام رهبران فدائیان اسلام ۱۵۷
۳-۲- اعتراض مرجعیت به لایحه انجمن‌های ایالتی ولایتی ۱۵۷
۳-۳- اعتراض امام خمینی (ره) و مراجع به رفراندوم لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی ۱۶۳
۳-۴- انتقاد مرجعیت نسبت به واقعه فیضیه ۱۶۷
۳-۵- اعتراض آیت‌الله گلپایگانی به تبعید امام خمینی (ره) ۱۷۰
۳-۶- اعتراض آیت‌الله گلپایگانی به حزب رستاخیز ۱۷۱
۳-۷- انتقاد آیت‌الله گلپایگانی به کشتار مردم در ۱۹دی ۱۷۲
۳-۸- انتقاد آیت‌الله گلپایگانی به کشتار مردم در ۱۷ شهریور ۱۷۴
ب- نمونه‌هایی از انتقاد و اعتراض مرجعیت علیه حکومت در مسایل سیاسی خارجی ۱۷۴
۱- از مشروطه تا پهلوی اول ۱۷۴
۱-۱- اعتراض آخوند خراسانی به اشغال‌گری‌های روس و انگلیس ۱۷۴
۱-۲- اعتراض آیت‌الله سید محمد کاظم طباطبایی به اشغال بیگانگان ۱۷۹
۲- دوره پهلوی اول ۱۷۹
۲-۱- اعتراض علما به دولت در رابطه با مسائل فلسطین و رابطه با اسرائیل ۱۷۹
۳- دوره پهلوی دوم ۱۸۳
۳-۱- اعتراض علما به دولت در رابطه با مسائل فلسطین و رابطه با اسرائیل ۱۸۳
۳-۲- اعتراض مراجع به کاپیتولاسیون ۱۸۵
ج-نمونه‌هایی از انتقاد و اعتراض مرجعیت علیه حکومت در مسایل فرهنگی و مذهبی ۱۸۸
۱- دوره پهلوی اول ۱۸۸
۱-۱- اعتراض مراجع در مقابل قانون نظام اجباری و ابلاغیه ضدمذهبی رییس‌الوزرا ۱۸۸
۱-۲- اعتراض مراجع در تغییر پوشش مردان و کشف حجاب ۱۹۱
۲- پهلوی دوم ۱۹۴
۲-۱- مخالفت آیت‌الله بروجردی با تغییر قانون اساسی ۱۹۴
۲-۲- اعتراض آیت‌الله بروجردی به گسترش بهائیت ۱۹۵
۲-۳- اعتراض آیت‌الله بروجردی به حمل مشعل در مسابقات ورزشی ۱۹۶

جمع بندی ۱۹۷
نتیجه‌گیری ۱۹۹
منابع ۲۰۹
پیوست‌ها ۲۱۸
الف- بیان مسأله
اسلام به خصوص مذهب شیعه، حوزه دین را فراگیر می‌داند، به گونه‌ای که دین طرز تلقی و شیوه نگرش فرد به همه امور زندگی را تحت تاثیر قرار می‌دهد(ربانی، ۱۳۸۴: ۲۵). ساختار جامعه ایرانی چه قبل از اسلام و چه پس از گسترش اسلام جامعه‌ای که مذهبی بوده و دارای ویژگی‌هایی بوده که آنرا با سایر جوامع غیر دینی متمایز می‌کند. نفوذ روح مذهبی در تمام هنجارها، رفتارها، آداب و سنن و عادات اجتماعی جامعه ایران قابل رویت است؛ نهاد سیاست هم از این قاعده مستثنی نیست.
در بخش سیاست بیشتر نهادهای تحت پوشش آن مانند وزارت، قضاوت، امور دیوانی، اوقاف و بعضی مراکز آموزشی یا به طور مستقیم به دست اولیا مذهبی مدرسه اداره می‌شدند و یا تحت تاثیر تعالیم دینی قرار داشتند.بدون تردید تعالیم اجتماعی اسلام عامل نیرومندی در نزدیک سازی و پیوند امور اجتماعی و سیاسی با اعتقادات دینی مردم بود.
بطور کلی مدل فرهنگ سنتی جامعه ایرانی مدلی مذهبی بوده که تمامی شئون اجتماعی را تحت نفوذ خود داشته است. بالطبع نهاد سیاست و تمام عناصر و نهادهای وابسته بدان نیز نمی‌توانستند از قلمرو نفوذ دین خارج باشند و در سیطره آن قرار نگیرند.
اگر در اسلام سنی قدرت سیاسی خلفا شام و بغداد قدرتی مشروع و حتی دینی تفسیر می‌شد، اسلام شیعی از روزگار نخست هرگونه قدرتی خارج از محدوده امامت را غیرمشروع می‌دید و سر ناسازگاری با آن داشت. از نقطه نظر فقهای شیعه و به‌ویژه از عصر شیخ طوسی، مشروعیت دینی جامعه مؤمنان با حضور فقیهانی تضمین می‌شد که در عصر غیبت کبرای امام عصر (عج) محل مراجعه مؤمنان در امور دینی خویش قلمداد می‌شدند و آن هم به دلیل اجازه‌ای بود که آنان در عصر غیبت از ناحیه امام عصر (عج) بدان نائل آمده بودند.
مرجعیت یکی از نهادهای دیرینه متعلق به حیطه جامعه ایران است که در فرایندی انتخابی، کاملا طبیعی و مردمی بر اساس ضوابط و شرایط خاصی به وجود می‌آید و تداوم می‌یابد. به همین دلیل نهادی پایدار بوده و در همه زمان‌ها تا حدودی از تعرض‌های بنیاد برافکن در امان مانده است(باقی، ۱۳۸۳: ۱۸۵).
در تمام دوره‌ی تاریخ مذهبی ایران، به ویژه از عصر صفویه به بعد که مفهوم تازه‌ای از مرجع شکل گرفت، جامعه مذهبی ایران تابعی از مرجعیت دینی به شمار می‌آمد.

مطلب دیگر :

سلنا گومز

 بدین معنا که در تصمیم‌گیری‌های عمومی جامعه غیر از آنچه که به حکومت مربوط می‌شد، قدرت مرجعیت در آنها به ایفای نقش می‌پرداخت. این بخش به لحاظ تاثیرگذاری در جامعه سازوکار مخصوصی داشت و همان گونه که ساختمان دارالحکومه و دارالاماره در اختیار نماینده دولت مرکزی بود، «بیت مرجعیت» به عنوان مرکز ثقل این بخش از تصمیم‌گیری‌ها عمل می‌کرد.

افزون بر این، آنکه به طور طبیعی در جوامع دینی میان سررشته‌داران دین با عامه متدینین رابطه‌ای وجود دارد که در جامعه شیعی بر اساس مفهوم تقلید شکل می‌گیرد. لزوم زنده بودن مجتهد، مسلمان شیعه معتقد را در ارتباطی نزدیک با رهبر مذهبی زنده خود قرار می‌دهد و طبعا او را به عنوان عضوی از یک مجموعه متشکل و متحد در می‌آورد(جعفریان، ۱۳۸۷: ۳۵).
درباره اجتهاد در اندیشه شیعه، تعریف‌های زیادی ارائه شده است، اجتهاد گفتمان ویژه‌ای است که با پیوند نظام‌وار بین عناصر چهارگانه کتاب، سنت، اجماع و عقل، چونان دستگاهی به تولید و آفرینش احکام و قواعد زندگی و طبعا زندگی سیاسی شیعه می‌پردازد؛نوعی فرایند فکری است که با گذار از نظام معنایی ایجاد شده، احکام مشروع و الزام آوری برای زندگی سیاسی شیعه تولید می‌کند و لاجرم، شرایط امکان و نتایج خاصی در اندیشه و عمل سیاسی شیعیان بر جای می‌نهد(فیرحی، ۱۳۸۸: ۲۹۱).
اهمیت اجتهاد تا جایی است که فیرحی اجتهاد را به مثابه یک گفتمان در جامعه شیعی تعریف کرده است.«اجتهاد به مثابه گفتمانی است که در یک سوی آن توده بی‌شمار مقلدان و در سوی دیگر آن مرجع تقلید قرار دارد و مناسبات بین این دو کانون قدرت همواره در تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران حایز اهمیت بوده است.» (فیرحی، ۱۳۸۸: ۲۹۱).
تنها گروهی که در ایران توانستند با از بین بردن قدرت حاکمه دست به انقلاب بزنند و پس از آن حکومتی بر مبنای احکام اسلام بنا نهند روحانیون بودند. با وجود اینکه عوامل بیشماری در پیروزی انقلاب ایران دخیل هستند یکی از عوامل مهم و تأثیر گذار را باید حضور مراجع عظام و در رأس آنها امام خمینی(ره) بدانیم.
اگر در جامعه فقه سنی و حکومتهای معتقد به تسنن، فقیهان آرزومند تحقق و عمل سیاسیون به احکام سلطانی مطابق با شرع بودند و گاه تنها این هدف در حد نظری جلوه می‌کرد، در تشیع و دست کم از عصر صفوی به بعد، مشروعیت حکومتها با ولایت فقیهان پیوندی استوار داشته است یا دست کم قدرتهای سیاسی نمی‌توانستند آنها را در نظر نیاورند.
این امر به دلیل آموزه‌های اندیشه دینی سیاسی تشیع بوده است. در جنگهای ایران و روس، در قضیه تنباکو، ملی شدن صنعت نفت، مخالفت آیت‌الله مدرس با قرارداد ۱۹۱۹ و نیز در انقلاب مشروطه تأثیر تمام عیار این اندیشه به روشنی دیده شد و در انقلاب اسلامی تجلی کامل آن هویدا گشت.
در واقع در طول تاریخ اندیشه سیاسی ایران مراجع تقلید به خصوص از عصر صفویه به بعد نقشی اساسی و مهم در کنش‌های سیاسی مردم ایفا کرده‌اند، می‌توان گفت در وقایع تاریخی و کنش‌های سیاسی مراجع در مرکز توجه مردم قرار داشته‌اند و آنها بودند که مردم را تحریک، سازماندهی و بسیج می‌کردند. بسیاری از این کارکردها را در سایر کشورها احزاب سیاسی ایفا می‌کنند.
نگاهی به تاریخچه احزاب سیاسی در ایران که از سال‌های مشروطه با تشکیل حزب اجتماعیون عامیون اشکال سازمان یافته‌ای به خود گرفت تا به امروز بیانگر این مهم است که تشکیل احزاب در کشور دارای موانع ساختاری، تاریخی، فرهنگی و قانونی جدی است. تجربه‌ تحزب در ایران به خوبی نشان می‌دهد که این پدیده نتوانسته به طور مطلوب کارویژه‌ها و اهداف مورد نظر را تأمین کند و معمولاً در نحوه‌ شکل‌گیری، تداوم حیات حزب، کارویژه‌های عضوگیری و تعیین خط مشی‌ها و. با نقصان‌هایی همراه بوده است (اخوان کاظمی،۱۳۸۸: ۵).
احزاب در غرب صورت تکوین یافته شوراها و سندیکاهای کارگری و گروه‌های نفوذ هستند(نوذری،۱۳۸۱: ۲۷). اما در کشور ما هیچ گاه چنین احزابی به وجود نیامد، یکی از عوامل ناپایداری احزاب سیاسی در ایران، نقش فرهنگ سنتی، اعتقادات مذهبی و نهادهای وابسته آن است.
جامعه ایران جامعه‌ای حزب گریز است و ما در تاریخ اجتماعی ایران نتوانسته‌ایم به تحزب در معنای غربی آن دست یابیم. و برخی از تحلیل‌ها حاکی از این است که فرهنگ ایرانی مغایر با کنش جمعی سازمان یافته است در حالی که در چارچوب مرجعیت و در شبکه مرجع – مقلد در انقلاب اسلامی ایران کنشی جمعی از نوع سازمان یافته آن منجر به پیروزی انقلاب ایران شد. سوالی که مطرح است این است که مرجعیت چگونه کارکردهای احزاب در بستر تاریخ تحولات سیاسی معاصر ایران را انجام داده است؟
مرجعیت به عنوان رهبری مذهبی همواره در تاریخ سیاسی ایران دارای نقش‌ها و کارکردهای متفاوتی بوده‌است. تحقیق حاضر در نظر دارد به تبیین و توصیف این نقش‌ها و کارکردها بپردازد.
ب- اهمیت و ضرورت تحقیق
فواید نظری
۱- توسعه ادبیات علمی مربوط به نقش و جایگاه سیاسی مرجعیت.
۲-  مطالعه مناسبات قدرت بین مراجع، توده‌ها و حکومت.
۳-  بررسی کارکردهای حزبی مراجع در ایران.
۴- ارتقا دانش سیاسی موجود و لزوم توجه به ساز و کارهای مذهبی در پیشبرد اهداف سیاسی.
فواید عملی
۱- ایجاد زمینه برای سایر پژوهشگران برای ادامه تحقیقات مفصل و مستقل در این حوزه.
۲- استفاده از نتیجه تحقیق در ارائه راهکار و پیشنهاد به سیاستگذاران کشور.
۳- توصیف جایگاه مرجعیت در نظام سیاسی ایران.
پ-هدف های تحقیق
هدف اصلی
شناخت کارکردهای حزبی مرجعیت از انقلاب مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی
 اهداف فرعی
۱- شناخت مبانی نظری مربوط به فرهنگ سیاسی تشیع، مرجعیت و احزاب سیاسی.
۲- شناخت جایگاه مرجعیت به عنوان واسطه بین مردم و حکومت از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی.
۳-  شناخت ابزارهای مرجعیت در جامعه پذیری سیاسی مردم از انقلاب مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی.
۴- شناخت نقش مرجعیت در سیاستگذاری و تصمیم سازی سیاسی نظام حاکم از انقلاب مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی.
۵- شناسایی نقش مرجعیت در انتقاد از حکومت و اعتراض علیه آن از انقلاب مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی.
ت-سوال های تحقیق
سوال اصلی
کارکردهای حزبی مرجعیت از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی ایران چیست؟
سوالات فرعی
۱- مبانی نظری مربوط به فرهنگ سیاسی تشیع، تاریخچه مرجعیت و احزاب سیاسی در ایران چیست؟
۲- مرجعیت به عنوان واسطه بین مردم و حکومت از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی ایران چه نقشی داشته است؟
۳- مرجعیت از چه ابزارهایی برای جامعه‌پذیری سیاسی مردم از انقلاب مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی استفاده کرده است؟
۴- مرجعیت در سیاستگذاری و تصمیم سازی سیاسی نظام حاکم از انقلاب مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی چه نقشی داشته است؟
۵- مرجعیت چه نقشی در انتقاد علیه حکومت و اعتراض علیه آن از انقلاب مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی داشته‌اند؟
ث-تعریف مفاهیم
مقلد: مقلد کسی است که رای مجتهد را بدون آن که مطلع باشد و بر او لازم باشد که از آن اطلاع یابد، اخذ می‌کند( جعفریان،۱۳۸۷: ۱۷۰).
مرجع تقلید: مرجع تقلید در مذهب فقهی امامیه به مجتهد جامع الشرایطی گفته می‌شود که توضیح المسائل (رساله عملیه) یا کتاب استفتائات داشته باشد و دارای پیروانی باشد که در فروع دین و احکام فقهی اسلامی از وی پیروی کنند.
نهاد مرجعیت: نهاد مرجعیت تنها شخص مرجع نیست بلکه نهادی متشکل از مقلدان، روحانیون و مراجع است که در شبکه مرجع – مقلد فعالیت می‌کنند.
حزب: در این تحقیق حزب نهادی متشکل و سازمانمند است که به عنوان واسطه بین مردم و حکومت ظاهر شده، به جامعه پذیری سیاسی مردم می‌پردازد و در فرایند نظام سازی سیاسی نقش دارد و در شرایط لزوم به انتقاد و اعتراض علیه سیاست‌های دستگاه حاکمه می‌پردازد.

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*